Druze Tito mi ti se kunemo
  • Godine su prosle pune muka.
  • Ginulo se za slobodu nijemo.
  • Ili s pjesmom umesto jauka,
  • Druze Tito mi ti se kunemo.
  • Veselje se siri na sve strane,
  • sad slobodno po zemlji idemo.
  • Al' velike pamticemo dane,
  • Druze Tito mi ti se kunemo.
  • Praznik s'lazi na ulice
  • u oblake da letimo smjelo.
  • Nase pjesme zli neka se plase.
  • Druze Tito mi ti se kunemo.
racunajte na nas
  • U ime svih nas iz pedeset i neke
  • Za zakletvu Titu ja spev'o sam stih
  • Ne spominjem proslost ni bitke daleke
  • Jer rodjen sam tek posle njih
  • Al zivot pred nama jos bitaka skriva
  • I preti nam preti ko duboki vir
  • Ja znam da nas ceka jos sto ofenziva
  • Jer moramo cuvati mir
  • Racunajte na nas
  • Sumnjaju neki da nosi nas pogresan tok
  • Jer slusamo ploce i sviramo rock
  • Al' negde u nama je bitaka plam
  • I kazem vam sta dobro znam
  • Racunajte na nas
  • U nama je sudbina buducih dana
  • I neki se mozda i plase za nju
  • Kroz vene nam tece krv partizana
  • Racunajte na nas
  • Racunajte na nas
Put u Kumrovec
  • Oživi misao, putevi bježe,
  • Zagorje pjeva: kaj,
  • i srce igra, pjesmu doseže:
  • je li to Gupčev kraj?
  • Sutla vijuga: modra tkanica,
  • zar je to Tahijev dvor?
  • Gle, preko šuma i oranica
  • zamak gleda odozgor.
  • Odmiče cesta, ljepota dana,
  • i jesen sva od svile
  • miriše njiva zaorana
  • i jata ptica krile.
  • "O lijepa naša..." slova sjaju,
  • s kamena stih nas zove,
  • himna se rodila u ovom kraju,
  • da, himna zemlje ove,
  • Jurimo, jurimo, Kumrovec, eno,
  • pred nama kao na dlanu;
  • mašemo rukom uzbuđeno,
  • a riječi ućute, stanu.
  • I onda tišina: ožive slike,
  • stranice pjevaju, zbore,
  • promiču tako dani i bitke
  • kroz naše krvave gore
  • I dok čitamo sa zida slova:
  • "Ovdje se rodio Tito";
  • golub slijeće sa starog krova
  • i kruži ponosito
  • Susjed je vajar iskles'o lik,i kruži ponosito
  • što nas sad gleda blago,
  • slobode naše to je spomenik
  • i sveg što nam je drago.
  • i sveg što nam je drago.
  • Uniđem pod krov, dodirnem rukom.
  • Uniđem kolijevka leži mala,.
  • priprosta zipka s drvenim lukom
  • Maršala odnjihala!
  • I na ognjištu vatra se žari
  • ko simbol misli žive,
  • pucketa tiho i ko da zari
  • juriše i ofanzive.
  • O gori vatro, vječno, žarko
  • kao misao Tita,
  • i svijetli toplo ko sunce jarko
  • i budi uzorita
  • U tvome sjaju nek se rode
  • i nove naše snage,
  • i nek nas i dalje cilju vode
  • i zastave crvene, drage!
bolna lezi omladinka Mara
Nema zapisa.
Izvori informacija
Nema zapisa.
Informacije
  • Za pisanje bloga kao informacije uglavnom koristim objavljene tekstove sa neta ili iz knjiga sa tematikom iz perioda stvaranja JUGOSLAVIJE , Neki tekstovi su obradjeni a neki objavljeni originalno
Blog - rujan 2007
nedjelja, rujan 30, 2007

Ustase na djelu 1942. - testerom su odrezali glavu Branku Jungicu, mladicu iz sela Grabovca kod Bosanske Gradiske. Testera se cuva u banjaluckom muzeju.
Koncentracioni logori u NDH zauzimali su narocito mjesto u nizu mnogih sredstava i nacina provodjenja genocida nad narodom ovoga podrucja.
Logori
Logori za djecu
Spisak glavnih logora
Spoljasnje veze


Logori

Vec prvih dana svoje vladavine ustase su zatekli (od policijskog rezima Banovine Hrvatske) dva dotadasnja logora — u Lepoglavi i Kruscici. Pavelic je Zakonskom odredbom od 17.04.1941. (»za obranu naroda i drzave«) naredio prosirenje koncentracionih mjesta, za veci broj zatvorenika. Prvo uredjenje koncentracionih logora obeljezavala je pomenuta Paveliceva Zakonska odredba o upucivanju nepocudnih i pogibeljnih osoba na prisilni boravak u sabirne i radne logore (od 25. 11. 1941.). Logori u NDH dijelili su se na sabirne i na radne«. Prvi su imali biti samo prolazne stanice, otkud su se logorasi upucivali na druga mesta. Radni logori trebali su biti mesta prisilnog i besplatnog rada logorasa. Takva je podjela medjutim bila vise formalna, nego stvarna.
Pored niza tzv. sabirnih koncentracionih logora postojali su kao-»radni logori : Danica u Koprivnici, uglavnom za Srbe i Zidove (od kraja aprila 1941.), te kasnije i za antifasiste Hrvate, a imao je kapacitet za priblizno 5000 logorasa, zatim Kerestinec (osnovan 18.05.1941.), koje je tu ostavila Banovina Hrvatska, a ustase su ih preuzeli. Jadovno se nazivalo jedan oveci zicom ogradjeni prostor na proplanku Velebita (kraj Gospica), u kojem je bilo sagradjeno nekoliko baraka -za smestaj dotjeranih uhapsenika. Kako su mjestani prenosili — ovamo je vec od prvih dana NDH vladavine dovedeno nekoliko kolona zatvorenika, koji su — govorilo se u gospickim ustaskim redovima — otjerani na nepoznato mjesto«. Na otoku Pagu postojao je od sredine juna 1941. logor (za muskarce) i u Metajni (za zene i djecu). U Kruscici (kod Travnika) osnovan je logor juna 1941. za smestaj logorasa, Srba, Zidova i Hrvata antifasista i to bez razlike na pol, dob i zdravstveno stanje. U Staroj Gradiski osnovan je ustaski logor polovinom maja 1941. i to kao koncentracioni (»sabirni«) logor, ali par meseci kasnije ustase ga nazivaju i radnim logorom«. Prezivjeli logorasi pricali su , da su ustase i danju pred njihovim ocima ovdje javno klali decu, ciji se vrisak na daleko cuo. U Loboru blizu Zlatara (u Hrv. Zagorju) logor je osnovan pocetkom septembra 1941. i to uglavnom za zene i decu. Tu su prikupljena deca poubijanih roditelja, zatim ona koja su bila pohvatana prilikom cesljanja terena itd. Prehrambene i zdravstvene prilike bile su u takvom stanju, da je mortalitet medju decom bio krajnje visok. Narod u okolini zgrazao se nad onako necovjecnim postupanjem sa djecom, koja su svakodnevno desetinama umirala. Godinu dana kasnije raspusten je ovaj logor, te su odatle preziveli (odrasli) upuceni jednim delom na prisilni rad u Nemacku, a ostali u koncentracioni logor u Ausvic, gde su uglavnom nestali. Logor u mestu Tenje, blizu Osijeka, osnovan je juna 1942., te su u njega smjesteni zatvorenici Srbi i Zidovi, koje su dovedeni iz Slavonije i Srijema. U Lepoglavi je vec od prvih dana ustaske vladavine smjesteno vise hiljada pohapsenih antifasista iz Hrvatske, te Bosne i Hercegovine. Prilike u tom logoru bile su neizdrzivo teske, a postupak ustasa sa zatvorenicima surov i bezobziran. Zatvorenici su bili izlozeni teskim fizickim poslovima, na. koje su ih nagonili ustaski strazari primenom svakovrsnih fizickih nasilja. U taj logor prodrle su jedinice NOV juna 1943. te oslobodile logorase. Kasnije dopremljeni drugi logorasi stradali su u ustaskom pokolju aprila 1945. godine.


Jasenovac

Jasenovac je bio najstrasniji ustaski logor, u kojemu je sprovedeno masovno ubijanje logorasa. Taj logor, osnovan avgusta 1941., bio je najvece i najuzasnije ustasko gubiliste logorasa , pohvatanih po Hrvatskoj, Slavoniji i Bosni. Vidio sam — kaze svedok Milan Duzemilic — kako su ustase prilikom likvidiranja djece u logoru bacili jedno dijete godinu dana staro u zrak, a drugi ga je ustasa docekao na bajonet... Svjedok Kosina Franjo iskazao je: ... Pred Bozic 1944. i to jedne nedjelje vidio sam "kako je oko 11 sati tjerano oko 40 golih zena i djece iz logora na Granik, gdje im je Luburic nozem presjekao vrat, a Prpic rasporio trbuh, te ih bacili u Savu. Vidio sam drugom zgodom, kad je vjesano 35 zatocenika, a medju njima i jedna zena koja je imala u logoru cetvero djece. Djeca su prilikom njenog vjesanja plakala za njom i hvatala joj se za suknju, ali je Picilli jednu 6-godisnju djevojcicu udario nogom tako snazno, da joj je pukla lubanja.... Drugi prezivjeli logoras Mate Sulina iskazao je, kako je bio ocevidac kada su ustase jednoj trudnoj zeni rasporili trbuh i izvadili dijete, a drugoj netrudnoj otvorili trbuh pa joj to dijete u trbuh ugurali... (svi iskazi objavljeni su u zborniku «Zlocini u logoru Jasenovac , Zagreb, 1948) Taj logor bio je podijeljen na cetiri dijela (Krapje, Brocica, Ciglana i Kozara). Nazivali su ga radnim logorom, ali on je u stvari bio i prolazno prihvatiliste mnogobrojnih ovamo dotjeranih ljudi, uglavnom Srba, koje su u vise navrata nekoliko dana zatim poubijali na obalama Save i drugdje, pa i u samom logoru.
U svim logorima NDH vrsila su se masovna ubistva. U logorima nije bilo svih tehnickih oprema, kakve su imali nacisticki veci logori u Rajhu i drugdje sto je «nadoknadjeno» zverskom okrutnoscu i divljastvom, kojem je inace tesko naci slicnoga primjera. Preziveli logorasi govore o jezivostima, koje se jedva moze i zamisliti, a njih su sprovodili gotovo svakodnevno.


Logori za djecu

"Djeca nisu bila postedjena i za njih su postavljeni posebni logori. Izmedju ostalih ovih devet: Lobor, Jablanac kod Jasenovca, Mlaka, Brosice, Ustici, Stara Gradiska, Sisak, Jastrebarsko i Gornja Rijeka. Unistenje djece na ovim mjestima bi delovalo nevjerovatno, da ne postoje iskazi ocevidaca, od kojih je jedan posvjedocio: "U to vrijeme su u logor u Staroj Gradiski svakodnevno dolazile nove zene i djeca. Poslije cetrnaest dana zapovednik logora Vrban naredio je da sva deca budu odvojena od majki i stavljena u jednu sobu. Nama desetorici je bilo receno da ih tamo nosimo u cebadima. Kada je soba napunjena, Vrban je pustio otrovni gas i ubio ih." Avro Menhetn (Amerika) Prema rezultatima dosadasnjih istrazivanja, u NDH od 1941. do 1945. godine zivot je izgubilo 74.762 dece, od cega je 60.234 ubijeno, dok se 14.528 vode kao zrtve rata.


Spisak glavnih logora


Logor Jasenovac
Logor Stara Gradiska
Logor Sajmiste
Logor Metajni na otoku Pagu, za zene i decu
Logor na otoku Pagu
Logor Djakovo
Logor Gospic
Logor Jadovno
Logor Lepoglava
Logor Danica u Koprivnici
Logor Kerestinec
Logor Kruscica, kraj Travnika
Logor Lobor, blizu Zlatara (u hrv. Zagorju), uglavnom za zene i djecu
Logor Tenje


titanik @ 19:45 |Komentiraj | Komentari: 0
subota, rujan 29, 2007

Veljko Vlahovic, politicar, inzenjer masinstva, rodjen je 2. 09. 1914. u selu Trmanje, u Rovcima kod Kolasina. Umro je 703.1975. godine. Sahranjen je u Beogradu, u Aleji velikana. Istaknuti omladinski i partijski rukovodilac, humanist i graditelj socijalisticke Jugoslavije.
Osnovnu skolu ucio je u rodnom mjestu, a gimnaziju u Podgorici i Beogradu, Studirao je masinstvo na Tehnickom fakultetu u Beogradu, Pragu, na Sorboni (u Parizu) i diplomirao na Univerzitetu u Moskvi.
Jos  kao srednjoskolac, ukljucio u napredni pokret. U Beogradu je 1932. godine izabran za sekretara udruzenja srednjoskolaca beogradskih gimnazija, koje je tada bilo jezgro revolucionarnog, srednjoskolskog pokreta.
Stupajuci na studije masinstva na Tehnickom fakultetu u Beogradu, po prirodi sistematican, radan i uporan, ubrzo je postao jedan od istaknutijih boraca i rukovodilaca naprednog studentskog pokreta u Beogradu. U SKOJ je primljen 1933, a u KPJ 1935, kao vec istaknuti studentski aktivist.
Sredinom tridesetih godina, napredni studenti Beogradskog univerziteta bili su pokretaci i organizatori brojnih politickih akcija u gradu i na Univerzitetu. Vlahovic je vec tada bio jedan od istaknutih organizatora i rukovodilaca borbe beogradskih studenata za autonomiju Univerziteta, slobodu nauke i kulture, protiv nacionalistickih udruzenja i policijske strahovlade, za demokratske slobode i drustveni napredak zemlje. Bio je clan od osnivanja, a 1935, do jula 1936, i predsjednik Akcionog odbora strucnih studentskih udruzenja na Beogradskom univerzitetu, i jedan od najistaknutijih organizatora i rukovodilaca velikih studentskih strajkova (februara 1935. i   04.04.1936.) u Beogradu. Zbog toga je hapsen i interniran u koncentracioni logor u Visegradu (14.02.do 20.03.) i iskljucen s Univerziteta za 1935/36. godinu. Prije i u toku strajkova putovao je u Zagreb i Ljubljanu zbog koordinacije zajednicke akcije studenata ova tri velika univerziteta. Zajedno s Lolom Ribarom ucestvovao je u formiranju akcionih komiteta i u pripremama jugoslovenske studentske delegacije za Svjetski omladinski kongres u Zenevi, odrzan u jesen 1936. godine.
Polovinom 1936, po odluci partijskog rukovodstva na Univerzitetu, da bi izbjegao hapsenje, otputovao je u Prag, gdje se odmah ukljucio u rad partijske organizacije jugoslovenskih studenata u ovom gradu, i ubrzo izabran za zamjenika sekretara partijske organizacije.
Ucestvovao je u spanskom gradjanskom ratu, kao borac Internacionalnih brigada. Krajem januara 1937, s grupom od 26 jugoslovenskih studenata, iz Praga se ilegalno, preko Pariza, prebacio u Spaniju. Iz prvih dana njegova boravka u Spaniji potice i njegovo poznato pismo studentima Beogradskog univerziteta, u kome ih poziva na akciju davanja svestrane pomoci spanskom narodu u borbi za njegovu slobodu.
U spaniji se borio u Balkanskom internacionalnom bataljonu „Dimitrov" i poceo „da polaze ispite iz velike lekcije istorije", kako je nazivao borbu za spansku republiku. Ubrzo posle dolaska u Spaniju, u bici na Marami, 14. februara 1937. tesko je ranjen u nogu.
U Spaniji je bio borac s puskom u ruci i vrsio niz odgovornih duznosti u Internacionalnim brigadama. Najprije je radio u kadrovskoj sekciji Baze internacionalnih brigada u Albaceti, a zatim je bio pomocnik nacelnika za kadrove Balkanske internacionalne brigade. Posle toga je radio u Komesarijatu internacionalnih brigada u Madridu i Barceloni, a zatim u Centru za evakuaciju boraca internacionalnih brigada u S'Agara. U drugoj polovini 1937, posle smrti Blagoja Parovica, izvjesno vrijeme je bio i urednik lista „Dimitrovac". Posljednja funkcija u spanskoj republikanskoj vojsci bila mu je komesar bataljona.
Poslije prelaska u Pariz, od CK KPJ dobio je zadatak da organizira tehniku i dokumenta za ilegalni i legalni povratak u zemlju jugoslovenskih dobrovoljaca iz spanskog gradjanskog rata. U Francuskoj je djelovao i kao clan Partijskog biroa nekoliko partijskih celija u Parizu. U Parizu se prvi put susreo s drugom Titom, i od tada je jedan od njegovih najblizih suradnika i dosljednih sljedbenika. Dok je boravio i radio u Parizu, izabran je 1939. za clana CK SKOJ-a. Oktobra 1939. upucen je u Moskvu, kao predstavnik SKOJ-a, u Komunisticku omladinsku internacionalu (KIM). U Moskvi je nastavio studije na moskovskom Tehnickom fakultetu i radio u organima KIM, kao predstavnik SKOJ-a, a 1942. i 1943, do rasformiranja, kao sekretar KIM. Pored rada u KIM, bio i predstavnik KPJ u Kominterni do njenog raspustanja, 1943. godine.
Aprilski rat i okupacija Jugoslavije 1941. godine zatekli su ga u Moskvi. Vlahovic je tada pojacao rad na vezama jugoslovenskih komunista i gradjana s domovinom i radio na popularizaciji narodnooslobodilackog pokreta.
Po zadatku CK KPJ i Vrhovnog staba NOPOJ, u Moskvi je, 11. novembra 1941, organizirao s DJurom Salajem radiostanicu „Slobodna Jugoslavija", preko koje je u svet prodirala istina o borbi naroda Jugoslavije protiv okupatora i domacih izdajnika. Odrzavao je vezu s VS i dobivao izvjestaje iz zemlje, pripremao emisije za radio-stanicu, pisao u sovjetskoj stampi i drzao predavanja studentima, radnicima i sovjetskim gradjanima o oslobodilackoj borbi jugoslovenskih naroda. Starao se da radio-vesti „Slobodna Jugoslavija" i dobiveni izvjestaji iz zemlje budu emitirani na vise stranih jezika i jezicima jugoslovenskih naroda.
U Jugoslaviju se vratio krajem 1944. godine, i preuzeo duznost nacelnika Uprave za agitaciju i propagandu Centralnog komiteta Komunisticke partije Jugoslavije.
Poslije oslobodjenja zemlje, obavljao je najodgovornije partijske i drzavne duznosti: potpredsjednik Veca naroda u Narodnoj skupstini FNRJ, predsjednik Odbora za prosvjetu Saveznog vijeca, predsjednik Spoljnopolitickog odbora Narodne skupstine FNRJ, zamjenik ministra inostranih poslova FNRJ (1951—1952) i direktor „Borbe" (1953). Bio je clan Izvrsnog odbora i clan Predsjednistva SSRNJ (do juna 1966), predsjednik Komisije za medjunarodne veze SSRNJ, clan Centralnog odbora SUBNOR Jugoslavije, predsjednik Centralnog odbora Saveza ratnih vojnih invalida Jugoslavije (do oktobra 1965) i clan Uprave udruzenja spanskih boraca Jugoslavije.
Za clana CK KPJ (SKJ) biran je od V do X kongresa. Od VII kongresa SKJ clan je Izvrsnog komiteta, a od VIII kongresa do IV plenuma CK bio je jedan od sekretara CK SKJ. Na IX i X kongresu biran je za clana Predsjednistva CK SKJ. Bio je i predsjednik Gradske konferencije SKS Beograda (mart 1968 — mart 1970).
Bio je clan Savjeta Federacije i rezervni general-major Jugoslovenske narodne armije.
Bio je clan (1950) i sef jugoslovenske delegacije na zasjedanju Generalne skupstine Organizacije ujedinjenih naroda i Clan jugoslovenske delegacije na I konferenciji sefova drzava ili vlada nesvrstanih zemalja u Beogradu, septembra 1961. godine.
U vrijeme svog bogatog politickog rada, Vlahovic se bavio opcepolitickim i ideolosko-teorijskim pitanjima marksizma-lenjinizma. Objavio je vise tekstova i studija o razvoju i ulozi SKJ u socijalistickom samoupravnom drustvu i drugim pitanjima. Za njegovu stvaralacku misao vezani su mnogi dokumenti komunisticke partije u cijoj je izradi ucestvovao, kao sto je Program Saveza komunista Jugoslavije i platforma za X kongres SKJ. Bio je veoma cijenjen kao suborac i drug, kao izuzetno skroman, principijelan i dosljedan borac za socijalizam. Kao istaknuti teoreticar, prekaljeni revolucionar, sljedbenik i saborac druga Tita, imao je veliki autoritet u nasoj zemlji i u revolucionarnom i progresivnom pokretu u svijetu.
Na poslanickim izborima, biran je za poslanika Savezne narodne skupstine u vise saziva.
Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i velikog broja jugoslovenskih i stranih visokih odlikovanja.
Za vreme studenskih demonstracija juna 1968, u Beogradu, stao je na stranu studenata i dobio batine na ulici, od policije!
Narodnim herojem proglasen je 27. novembra 1953. godine.


titanik @ 19:56 |Komentiraj | Komentari: 0
petak, rujan 28, 2007

27.07.1941.godine cetnici su  izvrsili pokolj Hrvata  kod Drvara. Bio je to dio organiziranog  etnickog ciscenja zapadne Bosne i istočne Like od Hrvata. Tada su posve zatrti Hrvati u župama Bosanski Petrovac, Krnjeuša, Bosansko Grahovo , a  u  Lici) Boričevac.
Tada je ubijen drvarski župnik Waldemar Maksimilijan Nestor i veća skupina pripadnika njegove župe koji su se vraćali sa hodočašća svetoj Ani u Kninskom polju.
Hodočasnički voz je pri povratku zaustavljen nekih 18 km od Drvara. Svi hodočasnici su okrutno poubijani, a tijela su im bačena u jamu Golubnjaču.
Istog dana, istim metodama  etničkog čišćenja, izveden i napad na susjedno  Bosansko  Grahovo, tako da slučajni preživjeli nakon pokolja u Drvaru ne mogu upozoriti susjede, odnosno da grahovljanski Hrvati ne mogu pobjeći nakon što doznaju što se dogodilo  u Drvaru.
Imena i prezimena svih poginulih nisu do kraja utvrđena.  Tada je mucki ubijeno 568 osoba cija se imena znaju.
Imena svih identificiranih ubijenih župljana su uklesana na spomen-ploči u dvorani gdje se drvarski katolici okupljaju na bogoslužju. Postoji i posebna mramorna ploča sa slikama i osnovnim podacima ubijenih zitelja .


titanik @ 19:12 |Komentiraj | Komentari: 0
utorak, rujan 25, 2007

Jasenovacko stratiste, to nepresusno jezero bola, sto se od Krapja do Stare Gradiske prostire na povrsini od 210 kvadratnih kilometara, progutalo je stotine hiljada ljudi, zena i djece. Prema podacima Komisije za utvrdjivanje zlocina okupatora i njihovih pomagaca, od avgusta 1941 do aprila 1945, ustase su na ovom stratistu ubile 500.000 — 600.000 Srba, Jevreja, Roma, Muslimana, Hrvata, Slovenaca, Crnogoraca i drugih pripadnika nasih naroda i narodnosti, a medju njima je bilo vise od 10.500 djece od kolijevke do 14 godina.
Rijeka ljudi ulazila je u jasenovacki muzej. Dolazile su grupe, jedna za drugom. Cuo se neprestani zagor onih sto su pristizali. A kada su pognute glave izlazili iz memorijalne sale, ljudi su to cinili hodocasnicki, sa sapatom na usnama od dozivljene strave i mucnine zlocina.
Radovan Trivuncic, kustos, govorio nam je kako su u Jasenovcu mucene i ubijane stotine hiljada ljudi, govorio nam je o Lancari i Ciglani, o Graniku i Krapju, o masovnim grobnicama na Gradini. Pokazao je i Liman, i panj one topole, okovan zeljeznim obrucem, na kojem je urezana brojka od 12.000 zrtava. Ljudi su cutke stajali pred vitrinama prepunim licnih stvari koje su bile pokopane zajedno sa zrtvama. Tu su cesljevi, citava gomila malo povijenih djevojackih cesljeva, narukvica, brijaca, dugmadi svih boja, pribora za jelo, bocica za mlijeko sa cuclom, sjekira sa slomljenom drskom, okova, kuka, maljeva, cekica, nozeva...
Kustos nam isprica i kako je spasen petogodisnji Joco Gostovic kojeg je majka zamotala u odjecu skinutu sa ljudi pred strijeljanje i rekla: „Joco, duso mamina, cuti i ne mici se!“ I cutao je mali Joco za sve vrijeme dok su ubijali. Vidio je i smrt svoje majke. Poslije toga logorasi su ga skrivali dok im se nije ukazala prilika da ga proture kroz zicu, u slobodu. Receno je nesto i o otporu u zicama i pobuni hiljadu i sto logorasa. Neki su se tada i spasli, mali broj njih, kao sto su trinaestogodisnji Ilija Ivanovic iz Podgradaca koji je proveo u Jasenovcu tri godine, i njegov vrsnjak Radovan Popovic iz sela Trebovljana pod Kozarom.
Jedan profesor malo glasnije izgovori stihove iz Goranove „Jame“:


Na zezi strasnoj tiho su nas znjeli,
ko mrtvo klasje, koje jedva susti.
To se cula krv sto iz grla pljusti“.


A onda su svi otisli u bioskopsku dvoranu da vide film „Jevandjelje zla“.

Mi nismo isli, zeleci da cujemo i ove tri price:

Jasenovac na uscu Une u Savu, mjesto lijepa imena i tuzne sudbine, ustase su pretvorile u najvece stratiste na Balkanu.
— Logorska osmatracnica s mitraljezima.




Dokument o krvavom razbojnistvu.



Jasenovacke ustase na djelu.

titanik @ 19:30 |Komentiraj | Komentari: 2 | Prikaži komentare
ponedjeljak, rujan 24, 2007

Rođen 15.10.1914 u Braniku kod Gorice.Još od rane mladosti uključio se u borbu naprednog radničkog pokreta. Godine 1928 prebjegao je u Jugoslaviju i zaposlio se u željezničkoj radionici u Mariboru. Među radnicima je stekao veliki ugled, tako da je postao sekretar partijske organizacije i član partjiskog komiteta Maribora (Desni Breg). Aktivno je učestvovao u mnogim štrajkovima radnika.
Odmah poslije kapitulacije Jugoslavije, aprila 1941 godine, bio je medu prvim štajerskim partizanima, koji su se našli na Pohorju. Stupio je u Pohorsku četu i učestvovao u mnogim borbama protiv Nijemaca, u sabotažama i drugim akcijama. Bio je jedan od najboljih i najhrabrijih boraca prvih Štajerskih jedinica. Kao mitraljezac Štajerskog bataljona istakao se naročito u napadu na Šoštanj, osmog oktobra 1941 godine.
Najslavnija akcija u Štajerskoj 1941 godine bila je takozvani Breziski pohod. Tada su jedinice pod komandom narodnog heroja Franca Rozmana - Staneta i jedinice Dolenjske pod rukovodstvom narodnog heroja Mihe Marinka prodirale po dubokom snijegu kroz Savsku Dolinu. U najtežoi situaciji na Lesičju, kod Brežica, Besednjak je ranjen. Opkoljen od Nemaca, golim rukama se gušao i borio sa neprijateljem. U toj divovskoj borbi Angel Besednjak - Don bio je savladan.


Za narodnog heroja proglašen 27.11.1953. 

titanik @ 20:12 |Komentiraj | Komentari: 0
petak, rujan 21, 2007




Rodjen 08.03.1912 u Velikoj Gorici. Osnovnu skolu pohadjao je u Gospicu, a gimnaziju u Ogulinu i Zagrebu. Pravni fakultet zavrsio je 1935 godine u Zagrebu. Dvije godine kasnije postao je doktor pravnih nauka. Neko vrijeme neposredno pred rat radio je u Zagrebu kao advokatski pripravnik.
Jos u visim razredima gimnazije pristupio je revolucionarnom radnickom pokretu, Poceo je da saradjuje i aktivno da ucestvuje u akcijama napredne radnicke i studentske omladine u Zagrebu. Revolucionarna aktivnost Vladimira Bakarica narocito se zapaza poslije dolaska na Zagrebacki univerzitet. On tu ucestvuje u svim akcijama koje organizuje Komunisticka partija. U clanstvo KPJ primljen je 1933 godine. U licnosti Viadimira Bakarica Partija je dobila veoma sposobnog, smelog i energicnog politickog radnika i revolucionara, mladog komunistu kome se mogu povjeriti i veci i slozeniji zadaci. Tako on vec 1935 godine postaje sekretar partijske organizacije studenata na Zagrebackom univerzitetu.
Revolucionarni rad Vladimira Bakarica nije ostao nezapazen pretstavnicima rezima, a narocito zagrebackoj policiji, koja je u borbi protiv komunista imala speciialne zadatke. Hapsen je 1935 i 1936 godine, ali nije mogao da bude osudjen. Godine 1937 Vladimir Bakaric je postao clan Komisije za agitaciju i propagandu Centralnog komiteta Komunisticke partije Hrvatske, a 1940 godine izabran je za clana Centralnog komiteta.
Rano je poceo da se bavi publicistikom, a poslije ulaska u clanstvo Komunisticke partije, Vladimir Bakaric se sve vise istice kao teoreticar - marksista. Posebno se bavi naucnom obradom ekonomskih pitanja. Bio je saradnik i urednik naprednog casopisa „Izraz", zatim urednik „Radnickih novina". Za tih nekoliko godina objavio je vise clanaka o aktuelnim politickim, ekonomskim i kulturnim problemima. U izdavackom preduzecu „Hrvatska naklada" uredjivao je izdanja napredne literature, bio clan redakcije lista „Nase novine", a neposredno pred rat i clan Inicijativnog odbora za osnivanje Stranke radnog naroda.
Okupacija zemlje i stvaranje takozvane Nezavisne Drzave Hrvatske zatekli su Vladimira Bakarica u Zagrebu, u ilegalnosti, na neumornom partiskom radu. Kao clan CK KP Hrvatske on je tada glavni urednik ilegalnog lista „Vjesnik" i jedan od glavnih organizatora Narodnooslobodilackog pokreta i ustanka u Zagrebu i u celoj Hrvatskoj. Uprkos najstrasnijem ustaskom teroru i nastojanjima njemackog okupatora da bar u Zagrebu u korenu unisti otpor, CK KP Hrvatske uspesno rukovodi pripremama za oruzanu borbu. U samom Zagrebu, gotovo svakodnevno, rodoljubi predvodjeni komunistima vrsili su razne diverzantske akcije, prikupljali oruzje i upucivali Ijude u partizanske odrede u Lici, Kordunu i Baniji.
U Zagrebu je Bakaric kao clan Vojnog komiteta ostao do novembra 1941 godine, a onda je otisao na oslobodjenu teritoriju kao politicki komesar Glavnog staba Narodnooslobodilacke vojske i partizanskih odreda Hrvatske. Na toj duznosti ostao je dve godine. Istaknuti marksista i politicar na duznosti politickog komesara Glavnog staba pokazao se i kao sposoban vojni rukovodilac. To je narocito doslo do izrazaja za vreme razbijanja neprijateljske ofanzive u Hrvatskoj krajem 1942 i pocetkom 1943 godine. U tim borbama bile su angazovane veoma jake italijanske i ustaske snage, koje su posle velikih priprema krenule iz dva pravca (preko Sulosevice i na Drenovacu). Ali, neprijatelj ne samo da nije postigao znacajniji uspeh, vec je ubrzo bio potpuno razbijen. Bila je to jedna od najvecih pobjeda koju su u Hrvatskoj postigle jedinice Narodnooslobodilacke vojske.
U toku Narodnooslobodilacke borbe Vladimir Bakaric je jedan od najaktivnijih ucesnika u stvaranju narodne vlasti nove Jugoslavije. Bio je clan Predsjednistva AVNOJ-a i jedan od sastavljaca istorijskih odluka donijetih na njegovim zasjedanjima. Bio je takode clan Nacionalnog komiteta oslobodjenja Jugoslavije i zamenik poverenika za spoljne poslove. Bio je, najzad, jedan od osnivaca ZAVNOH-a, najviseg pretstavnickog organa nove narodne vlasti u Hrvatskoj za vreme Narodnooslobodilacke borbe i Revolucije.
I poslije oslobodjenja zemlje Vladimir Bakaric je jedan od najistaknutijih drzavnih i politickih rukovodilaca u izgradnji socijalisticke Jugoslavije. I u poslijeratnom periodu on se bavi publicistikom, narocito u oblasti ekonomije. Pored niza govora i clanaka narocito se istice njegov rad "Problemi zemljisne rente u prelaznoj etapi". Poslije oslobodjenja zemlje neprekidno je biran za narodnog poslanika Narodne skupstine Jugostavije i Sabora NR Hrvatske. Od 1945 do 1953 godine preesjednik je Vlade NR Hrvatske. Od 1953 godine predsjednik je Izvrsnog vijeca a zatim  predpresjednik Sabora Narodne Republike Hrvatske.


titanik @ 19:18 |Komentiraj | Komentari: 2 | Prikaži komentare




Rodjen 20.05.1910 u Kairu. Poslije osnovne skole zavrsio je gimnaziju na Cetinju 1930 godine. Upisao se zatim, 1931, na Pravni fakultet Beogradskog univerziteta. Za vrijeme studija prisao je naprednoj studentskoj omladini i preko nje poceo da ucestvuje u radu i akcijama naprednog radnickog pokreta.
Istakavsi se svojom revolucionarnom aktivnoscu, godine 1932 primljen je u clanstvo Komunisticke partije.  1935. godine  osudjen je zbog komunisticke djelatnosti na godinu dana zatvora; robiju je izdrzao u Sremskoj Mitrovici i u Nisu. Od 1938 do aprila 1941 godine radio je kao advokatski pripravnik u Beogradu. Godine 1939 ponovo je bio zatvoren.
Fasisticki napad na Jugoslaviju, aprila 1941 godine, zatekao ga je u Beogradu, a kapitulacija bivse jugoslovenske vojske u Cmoj Gori. Kao clan sreskog komiteta Partije ucestovao je u pripremanju ustanka u Crnoj Gori. Za vrijeme Narodnooslobodilackog rata bio je na raznim duznostima. Bio je clan i sekretar Okruznog komiteta Partije, zamjenik politickog komesara odreda, rukovodilac politickog odjela brigade, instruktor Centralnog komiteta KPJ. Od septembra 1944 do aprila 1951 godine nalazio se na radu u Upravi drzavne bezbjednosti za Jugoslaviju. Iz vojne sluzbe demobilisan je 1952 godine u cinu generalmajora Jugoslovenske narodne armije.
Poslije toga bio je potpredsjednik Vlade NR Crne Gore, a od 1953 godine predsjednik Izvrsnog veca Narodne skupstine Cme Gore. Clan je Izvrsnog komiteta CK Saveza komunista Crne Gore i clan predsjednistva Glavnog odbora Socijalistickog saveza radnog naroda Crne Gore.
 Za narodnog heroja proglasen 27.11.1953.
 

titanik @ 19:13 |Komentiraj | Komentari: 0
utorak, rujan 18, 2007

Ustaško-njemački logor u Sisku, osnovan je krajem jula 1942, poslije ofanzive na Kozaru, i Šamaricu, imao je u svom sastavu poseban logor — „Prihvatilište za djecu izbjeglica“ kojim je rukovodio liječnik Antun Najžer, ratni zločinac. Dječji logor u Sisku nalazio se pod pokroviteljstvom „ženske loze“ ustaškog pokreta i ustaške Nadzorne službe sa logornikom Rokom Fagetom na čelu. Od 29. jula 1942, do 8. januara 1943. kroz logor u Sisku je prošlo 7.000 djece. Prema podacima Ante Dumbovića, povjerenika Ministarstva udružbe NDH, samo za pet mjeseci umrlo je 1.600 djece. Ustaški logor za djecu u Sisku bio je poznat kao jedan od najozloglašenijih, jer su djeca, odvojena od roditelja, zatvarana u prostorije zaražene pjegavcem i tako ostavljana danima bez hrane i vode.
Neko je jednom rekao: kad ne bi bilo djece, ratovi, bi, sigurno, bili manje strašni.
Hroničari Kozare su zapisali da se rat poigrao sa sudbinama 23.858 njene djece. Ona su u ljeto 1942. otrgnuta iz majčinog naručja, po uzoru na Lebensborn, koji nije bio nikakav „Izvor života“, već kraj u koncentracionim logorima. Tada su se djeca našla na zlu putu, i počela da nestaju s brojevima oko vrata, umjesto imena koje njihove ubice nisu imale vremena da zapisuju. Bila su osuđena na strašnu, polaganu smrt, da umru od gladi i žeđi. U Staroj Gradiški, danima su tako ležala izmoždena dječja tjelesa, na kojima su sijale samo upale oči. U Jablancu i Mlaki djeca su čupkala travu i iz lokvica pila zagađenu vodu. U Cerovljanima nisu ni to imala.
Međutim, ja moram da kažem nešto o drugom dječjem logoru, onom u Sisku, i njegovim strahotama.
Dječji logor u Sisku bio je u sastavu „Prolaznog logora za izbjeglice“ u koji su kaznene ekspedicije Nijemaca i ustaša, gotovo u toku čitavog rata, dovlačile žene i djecu. Majke su gonili na prisilni rad u Njemačku, a djecu trpali u „prihvatilišta“ iz kojih se teško izlazilo.
U osnovnu školu u Novom Sisku i solanu Reis, u prostorije križarskog doma i samostana Sveti Vinko, u Teslićevu staklanu i kupalište, u zgradu Guči i Sokolanu, ugurano je 6.500 mahom kozarske djece. Pod pokroviteljstvom „Ženske loze“ ustaškog pokreta, logornika Roka Fagete i Antuna Najžera, liječnika, počelo je njihovo umiranje. Ante Dumbović, učitelj, jedan od zaslužnih za izvlačenje dvije hiljade djece iz logora i njihov razmještaj u porodice, kao službenik Ministarstva udružbe NDH, zapisao je cifru od 1.152 umrle djece u toku jula 1942. Sačuvao je i 800 fotografija, potresno svjedočanstvo za sva vremena, o njihovom stradanju.
Veći broj ove djece ugušio je, po sopstvenom priznanju, Ante Najžer, ustaški ljekar. Izdašno je dijelio ubode zatrovanim injekcijama. Jedna igla bila je dovoljna za sve njegove žrtve. Mira Gajić, Milan Stanišljević, Anđa Ćirić, Nikola Bjelajac, Milinko Grublješić, Branka Stojnić, Kozarčani u prvoj godini života, morali su ovdje da umru. I 56 još mnogo njihovih vršnjaka.
U sjenci bajoneta: njemačko-ustaški logor u Sisku zasnovan je 3. avgusta 1942, neposredno po završetku operacija na Kozari i Šamanici. U svom sastavu je imao „Prihvatilište za djecu izbjeglica“ koje se nalazilo pod upravom „Ženske loze“ i ustaške nadzorne službe.




Na putu bez povratka: kroz sisački logor je prošlo 7.000 djece odvojene od majki koje su odvučene u Jasenovac ili na prisilni rad u Njemačku.


„Prihvatilište“ u Sisku, u stvari, bilo je jedan od najzloglasnijih ustaških logora za djecu. Zatvarana u prostorije zaražene pjegavcem, bez hrane i vode, djeca su masovno likvidirana i ubodima zatrovanih injekcija.



Najzloglasniji je bio dječji logor u Sisku. Antun Najžer, liječnik i upravnik logora, pravoslavnu djecu je masovno likvidirao zatrovanim injekcijama.






U dječjem logoru u Sisku umoreno je 1.600 mališana od kojih je većina sa Kozare.
Kada se u javnosti saznalo za masovno uništavanje djece u Sisku, stupila je u akciju zagrebačka partijska organizacija.
Preko svojih aktivista koji su po zadatku radili u ustaškom Ministarstvu udružbe i Crvenom krstu, krajem jula 1942, upućene su u Sisak Jana Koch, Vera Luketić i Dragica Habazin-Majka. Zajedno sa Antonom Dumbovićem, počele su čudnu borbu, punu neizvjesnosti i za njih i za one kojima se moralo pomoći. Oni su bili prisiljeni da svako dijete otimaju od ustaša i od smrti.
Evo šta su ovi neobični borci za život djece doživjeli u Sisku.
Na zgradi je bio natpis „Školska poliklinika“ i stajala je zastava Crvenog krsta. Na ulazu, ispred kapije ispletene od bodljikave žice, smjenjivala se ustaška straža, a unutra, u svim prostorijama, na golom podu, u mokrini i truleži, ležala su djeca, prekrivena crnim oblacima muva.
— Vode, — vapile su njihove izranjavane usne.


Solana je bila još grozomornija. Malo je djece koja su je preživjela. I ovdje je stajao natpis: „Dječje prihvatilište“, koje je, takođe, čuvala ustaška straža. Oko velikog dvorišta, barake i bivše solane bila je razapeta gusto ispletena žica, sem sa one strane gdje se nalazio debeli zid i na njemu izlomljeno staklo. Dvorište je služilo kao smetljište, tako da se potočić, koji tuda protiče, prljav i zelen, jedva probijao prema Kupi. Zgrada solane, sa golim betonskim podom, bila je ispunjena do poslednjeg mjesta. Djeca su ležala, čvrsto zbijena, jedno do drugoga. I sa debelih zidova, decenijama natapanih solju, širila se vlaga. Prigušeni jecaji postepeno su prestajali i djeca su tiho umirala.

Tako je bilo i na drugim mjestima, da gore nikako nije moglo biti.
Na poljani, kraj bivšeg Teslićevog kupatila, oivičenog visokom bodljikavom žicom, nalazilo se sedam baraka. Jedna baraka, dugačka 45, a široka 12 metara bila je prepuna djece, od novorođenčadi do dječaka od 10 godina. Starijih nije bilo. Ležala su nemoćno i živa i mrtva, zajedno. U ostalim barakama bile su žene. Samo dan ranije, oduzeli su im djecu i pobacali u baraku do njih tako da su mogle čuti plač koji nije prestajao. Od toga bolnog plača i nadošlog mlijeka majkama su prskale grudi.
— Nama, koje smo morale pripremiti preživjelu djecu za transport, srce se cijepalo od tuge — sjeća se Jana Koch, danas zagrebačka književnica.
Ustaški stražari između baraka, tek kada bi bili potkupljeni, dopuštali su majkama, mnogima posljednji put, da nadoje svoju djecu.
I tu radost, i djece i majki, niko ne može opisati. Male ručice su se savijale oko vrata, a usta se pripijala uz grudi. Majke su, uz duboke uzdahe i grčevite jecaje, suzama kvasile kose svoje djece.
A kada bi i posljednje dijete na grudima zaspalo, majke su, ophrvane tugom, tiho izlazile.
— Čuvajte nam djecu, čuvajte, rođene! — šaputale su jedva se držeći na nogama.
Sada je pročelje bivšeg Sokolskog doma, sa spomen pločama, zaklonjeno čitavom šumom visokih platana i topola što rastu u gradskom parku. Iz dvorane doma, danas je to disko-klub mladih, čuje se muzika. Njeni zvuci, pomiješani sa žuborom vode u fontani, dopiru sve dolje do Kupe i starog mosta sa četiri luka.


I mrtvi i živi — zajedno.




Uzalud je pokušavao da pomogne bolesnoj seki (Gore desno)



Da nije bilo rata i ustaškog pogroma, Vlado Đenader bi 1942. pošao u školu, a otišao je — u smrt.
Kroz spektar duginih boja, što su svoju raskoš prosule po maloj fontani u parku, pročitao sam poruku pjesnika:

Neka su sretna djetinjstva vaša,
naše ne bijaše.
Neka vam pršti radost,
ko srebrne kapi vode.
Htijenja naša, želje su vaše,
da se ne ponovi 1942.




Vera Luketić, zagrebačka književnica i dobrovoljna sestra Crvenog krsta, posvetila je djeci u logorima zbirku svojih pjesama: „Živi i mrtvi“, objavljenu u prvim danima slobode 1945. godine.


Anka Šepić i Jana Koch, dobrovoljne sestre Crvenog krsta, bile su svjedoci agonije djece u sisačkom logoru.

Teto, hoćeš li biti moja mama?

titanik @ 19:22 |Komentiraj | Komentari: 4 | Prikaži komentare
ponedjeljak, rujan 17, 2007

Do rata, 1941 godine, imao je veoma tezak zivot. Jos kao djecak poceo je da radi teske fizicke poslove. Najprije je cuvao stoku i bavio se zemljoradnjom, a potom radio kao sezonski radnik na javnim radovima.
Najduze je radio kao sumski radnik u preduzecu "Sipad". Bio je nekvalifikovan, pa je zbog toga morao da radi najgrublje poslove.
Prvih dana ustanka, avgusta 1941 godine, prisao je komunistima i poceo aktivno da ucestvuje u Narodnooslobodilackoj borbi. Poslije nekoliko borbi postao je desetar u Trecoj ceti bataljona "Sloboda". Nesto kasnije sa Drinickim vodom upucen je u Podgrmec. Tu je najprije postao zamjenik, a zatim komandir voda. Februara 1942  godine vod je povucen na petrovacki teren, uvrsten u sastav Prve cete upravo formiranog Petrovackog bataljona. Vlado je postavljen za zamjenika komandira, petnaest dana kasnije za komandira cete, a kratko vrijeme poslije toga za zamenika komandanta bataljona. Krajem maja 1942 godine, kada je u sastavu Petog krajiskog odreda formiran Udarni bataljon, Vlado je postao komandant toga Bataljona. Bataljon je tada imao zadatak da dejstvuje na raznim teritorijama, kao brza, lako pokretna i dobro naoruzana jedinica. Odmah po formiranju bataljon je pod Vladovim rukovodstvom izveo uspjesne akcije na terenu Janja, Kupresa, Glamoca i Livna. U tim borbama razbijeni su cetnici u Janju, u desetodnevnoj borbi zauzet je Glamoc i razbijeni cetnici i ustase na tome terenu, a sela zapadno od Livna ociscena od okupatorskih i kvislinskih grupa.
Sredinom avgusta 1942 godine Vladin  bataljon je prebacen sa glamockog terena u Drvar. Dve cete bataljona usle su u sastav Trece krajiske brigade, koja je tada formirana. Vlado je postao zamjenik komandanta brigade. Dosle su jos vece i teze borbe (Cetvrta i Peta ofanziva): Cazinska krajina, Manjaca, Bihac, Jajce, Teslic, Cajnice, Bijelo Polje, Meljak, Popov Most, Balinovac, Sjetlina, Praca i mnoge druge. Polovinom 1943 godine postao je komandant brigade, a januara 1944 bio je predvidjen za komandanta Desete krajiske divizije. Ali, na svoju molbu i dalje je ostao u Trecoj krajiskoj brigadi.
U drugoj polovini 1944 godine izveo je sa svojom brigadom citav niz velikih i znacajnih borbi na prostranom terenu od Banjaluke i Kupresa preko Pozege, Valjeva do Mladenovca i Beograda. lzmedju ostaloga, u borbama na putu za Srbiju na Ravnoj Gori brigada je zaplijenila arhivu i emisionu radiostanicu cetnika Draze Mihajlovica, izbila u Istocnu Srbiju i sastala se sa jedinicama Crvene armije.
10.01.1945 godine postavljen je za komandanta Dvadeset prve Srpske udarne divizije. Sa ovom divizijom izvrsio je, zajedno sa Prvom proleterskom divizijom, proboj Sremskog fronta.

Poslije rata zavrsio je Vojnu akademiju "Vorogilov" u Moskvi i Visu vojnu akademiju JNA.
Za narodnog heroja proglasen 23.07.1952


titanik @ 19:15 |Komentiraj | Komentari: 0


Rodjen 26.06.1916 u Sidskim Banovcima.
Otac mu je bio svestenik. Do 1922 godine Slobodan Bajic je zivio u Sidskim Banovcima, a zatim u selu Pecincima, kod Rume, gde mu je otac bio premjesten sa sluzbom.
Osnovnu skolu zavrsio je u Pecincima, gimnaziju u Rumi, a filozofiju je studirao na Filozofskom fakultetu Beogradskog univerziteta. Kao student pripadao je naprednom omladinskom pokretu. Radio je u naprednim studentskim udruzenjima. Tu je primljen u clanstvo Komunisticke partije Jugoslavije. Cesto gonjen od policije dolazio je dva-tri put u Sidske Banovce i drzao politicke govore djacima i studentima iz mjesta. Slobodan Bajic - Paja bio je vrlo popularan partijski radnik, narocito u Vojvodini.
Poslije mnogih borbi, 1941 godine povukao se sa glavninom partizanske vojske iz Srbije. Ucestvovao je u mnogim bitkama; razvio se u izvrsnog partijskog i politickog radnika. Godine 1943 bio je vec politicki komesar Glavnog staba Narodnooslobodilacke vojske i partizanskih odreda Vojvodine i clan PK KPJ za Vojvodinu. Avgusta 1943 godine, kao komesar Glavnog staba Vojvodine prisustvovao je formiranju Prve vojvodjanske brigade. Kratko vrijeme poslije toga poginuo je u okolini Bijeljine upavsi u cetnicku zasjedu.

 Za narodnog heroja proglasen 5.07.1952.


titanik @ 19:12 |Komentiraj | Komentari: 0
 
Roden 1906. u Rovinju. Još kao dječak počeo je da radi u naprednom pokretu. Godine 1920 učestvovao je u demonstracijama koje je organizovala Socijalistička stranka protiv pojave fašizma u Italiji pod kojom je tada bila Istra.Otpušten je 1924 godine sa posla u Tržiću, a kasnije i u Rovinju.
Otada ga je policija vodita na "crnoj listi". Kad su poslije pobjede Italije u Etiopiji antifašisti klonuli, Benuši se jos energičnije bori i na dimnjaku fabrike ističe crvenu zastavu. To je pokušao da učini i uoči Prvog maja 1937 godine, ali mu nije uspelo, jer se na zvoniku crkve, na koji je hteo da istakne zastavu, susreo sa dva karabinjera. Pa ipak, od svoje namjere nije odustao. Uspio je da istakne zastavu na gromobranu crkve iako je pred crkvom bila grupa fašista. To je kod građana Rovinja izazvalo veliko oduševljenje. Svake godine na praznik Prvog maja Benusi je isticao crvene zastave, pisao po gradu parole, rasturao letke. Zbog toga je često bio zatvaran i mučen.
U proleće 1943 godine odveden je u logor u ltaliji. Posle kapitulacije Italije, kada su ga Nemci sprovodili za Nemacku, iskočio je iz vagona, vratio jse u Istru i otišao u partizane. Bio je veoma sposoban i snalažljiv u izvođenju diverzantskih akcija. Benusi je sam digao u vazduh 22 voza, 5 velikih željeznickih mostova, više kamiona, fašističku zgradu u Rovinju, uništio veliki broj stubova za vodove visokog napona i toliko postao poznat da je u svom kraju nazivan "Istarski Ilija Gromovnik". Posebno se istakao u borbi na cesti u Limskom Kanalu 1944 godine. Tada je spasao grupu drugova i mitraljez.
Iscrpljen u ratu usljed bolesti umro je na Vojnomedicinskoj akademiji u Beogradu 1951. godine.

Za narodnog heroja proglašen 27.11.1953.   

 

 

titanik @ 09:57 |Komentiraj | Komentari: 0
petak, rujan 14, 2007

U cetrnaestoj godini borac. U osamnaestoj..., komadant bataljhona.
Srem je zavicaj Dragoljuba  Grbica.
Cortanovci.
„...Od jutros selo vri. Od usta do ustaq kruzi ista prica:
“Nasi  udesili domobrane...“
Prica sused susedu, prica susedka susedki- svi ocevici.


A pravi i jedini ocevidac klezi u postelji. Slusa. Lovi svaku rijec...

Urnisali ih...nacisto. Nek ́ pricaju to oni svom poglavniku da su im partizani oteli samo dve puske. Kakve dve puske! Eno coveka zivog koji je video kad su im partizani  sve puske odneli!“
Sused ode.
„Mamna sta je to bilo?“
„Ovaj...“
Da je samo smeo- ali bi Dragoljub to umeo da isprica! Jer ...
Jos koliko juce Dragoljub je rekao majci:
„Mama bas mi se jede riba. Hoces li mi dati novaca, da idem da kupim.“
„Id.“
Pred cortanovskim tunelom domobranska strazara. Strazar cak na drugom kraju. Gleda nekud... dole, prema Dunavu.
Sto ne bi usao u strazaru i zatrazio vatre?! Mali je...a ko u tim godinama ne zeli da izgleda stariji! Pa zato su tu cigarete...
Domobrani spavaju.
Puske u soskama.
Jedna... Petnaest je tu pusaka.
Dragoljub uze jednu. Puska hladna. ..Brze metak u cev. Tako.


Ni jedan domobran se ne probudi.

Onda se moze jos jedna puska uzeti.  I vojniku... fiseklije su potrebne. Tako.
Puske teske.  Ali Dragoljub grabi. Odjednom :
„Stani!“
Dragoljub se i ne okrete.
Prolomi se pucanj.
-A meni pricao mi je Dragoljub Grbic, zemljoradnik iz Cortanovaca, rezervni kapetan i nosilac devet ratnih odlikovanja- a meni se ucinilo da je top opalio. Potrcao sam. Puska jos jednom grunu... ali ja vise nista nisam cuo.. bezao sam koliko su me samo noge nosile!
 Tek u sumi zaklonivsi se za jedno racvasto drvo, Dragoljub se zaustavi da predahne.
Puska mu u ruci.
I dobro. Jer ... prema drvetu su trcala dva domobrana kao bez duse.


Stigose.

Dragoljub podize pusku. Ruka... ne zadrhta. Oganj. Onaj prvi domobran se  se slomi u kolenima, a drugi... drugi zaleleka.

Dragoljub se zbuni. Prepade se od ljudskog  jauka. Od krvi... i naze da bezi.

Ali sneg velik. Dubok.

„Ne smem u selo, naci ce me po tragu, moram...“

U rovovima koje je kopala stara jugoslovenska vojska beguncu se ucinilo da je najsigurnije.
-U rovovima sam ostao ceo dan, sve  dok se nije dobro smrklo. A onda kuci, majka me pita:
„Gde se sine toliko zadrza?“
Ja joj nesta smandrlja i odmah odem spavati.
A ujutru... selo bruji...Samo... nikom ja nisam smeo da se poverim. Ni majci preplasila bi se, jadnica.
Tek je komqadant jedne partizanske cete saznao pravu istinu o ovom  dogodjajeu.


Brka, on je bio komadant,. Dragoljuba vec je poznavao. O itekako... Dvaput dosad Dragoljub je dolazio i molio da ga prime u cetu. Prvi put...
„Dosao sam da budem partizan.“
„Ti.? Idi ti kuci , blag, meni. A kad porastes... Ne brini se... vodimo mi racuna o tebi.
„ A da imam pusku, da li biste me primili?“
„Da imas pusku, e to je druga stvar.“
„Donecu pusku.“
„Donesi.“
U selu je bio jedan covek koji je imao pusku.“A da li bi dao?“ – pitao je Dragoljub neke svoje poznanike.
„Bi,ali trazi... trazi dva metra zita.“
Seljak je tacno toliko trazio za pusku.
„U redu, al hoces li je stvarno dati?“
„Dacu samo ti zito doteraj!“
Komandir partizanske cete primi pusku od  Dragoljuba.
„Hvala ti, dobra puska“
„A zar ja necu ostati kod vas?“
„Zvacemo te, nista se ti ne brini. Zvacemo te, ti si nas, i brat ti je s nama.“
U selu Dragoljubu dusu da izvade.
„Gle kad se brze vrati.“
A Dragoljub od stida i sramote u zemlju da propadne. On se toliko hvalio svojim vrsnjacima... hvalio... da je i sa komadantom svih partizana razgovarao i da... Sad niko ne veruje i da je  na internacionalnom drumu, jos onda u aprilu s bratom pucao na kolonu njemackih motociklista!
„Uh!  Ali nista.“
Dodje bozic. U jednoj kuci momci sastavise igranku. Tek reda radi. Tu i jedan policajac. Igra i stalno se vrzma oko jedne Dragoljubove susetke.
A Dragoljub i dva njegova  vrsnjaka vec doneli odluku – da policajcu otmu pistolj.
Dragoljub, sapatom.
„ Slusaj namami ga u nas sor.“
Djevojka se nasmeje i namignu.
Kad se igranka zavrsi, u mraku pod dudom, sevnu kama...
Dragoljub je sad bio siguran da ce ga partizani primiti.
„I bas... si ga ubio?“
„Namrtvo.“
„A jel te ko video?“
„Nije, niko nije video.“
„Nije video,to nije nista. Idi ti mirno kuci i pripazi na sebe, a mi cemo te vec pozvati kad dodje vreme. Imamo te mi u vidu.“
Ali sad. ..I komadandir je shvatio da upornog  Dragoljuba ne moze vratiti kuci.
Rekao je Dragoljubovom bratu, takodje partizanu:
„Sta da radimo? Vidim kakav je... rusvaj pravi. Mlad je ...moze tako nesmotren  i glavu izgubiti.“

Bratu bas to nije bilo pravo. On je u Dragoljubu jos video decaka, ali... naposletku pristade.

titanik @ 19:24 |Komentiraj | Komentari: 1 | Prikaži komentare
srijeda, rujan 12, 2007

Stara Gradiška, ustaški logor broj V, na obali Save, drugi po veličini u „Nezavisnoj Državi Hrvatskoj“, organizaciono je pripadao zapovjedništvu jasenovačkog logora. Imao je tri dijela — logor za muškarce, za žene i „obore“ za djecu.
Jula 1942, po završetku ofanzive na Kozari, u ovaj logor je dotjerano 12.263 djece, otete od roditelja, bez ikakvih uslova za život. Akcijom zagrebačkih aktivista NOP-a, krajem jula i tokom avgusta, iz logora je izvučeno 6.230 djece, a onda je Vjekoslav Luburić, zapovjednik svih ustaških logora, spriječio spasavanje preostale djece. Za tri godine u logoru Stara Gradiška ubijeno je više od 75.000 ljudi, žena i djece.
Išao sam ukrug kao sjenka zaostala od noći. Podizao sam pogled preko vrbika, pri svakom koraku, očekujući jače sunčeve zrake da se probiju kroz maglu, razasutu po zavojima rijeke. Zastao sam za trenutak pred visokim zidom na kome sada nema bodljikave žice. Ugrizao sam usnu do bola. U meni se nešto teško pokrenulo i opet sam htio da se vratim. A vraćao sam se često od ovoga zida. Za sve minule godine vraćao sam se uvijek odavde. Nikada nisam našao dovoljno snage da prođem kroz drvenu kapiju koja je sada bila širom otvorena.
U julu 1942. prošao sam kraj visokog zida. Tada sam morao tuda proći. Na kapiji su visila tri čovjeka i okačena tabla ispod njihovih iskrvavljenih nogu. Na njoj je pisalo: „Uhvaćeni partizani sa Kozare“.
Ove zidine i kulu podigla je Austro-Ugarska na ranijim utvrđenjima što su vijekovima odolijevala osvajačkim najezdama i savskim poplavama. Vojne kasarne su izgrađene nešto kasnije i odmah pretvorene u kazneni zavod. Cijeli prostor je bio okružen visokim zidom i kulama za stražu za kojih su mitraljeske cijevi bile okrenute unutrašnjosti kruga.
Za vrijeme rata ubio je to zloglasni ustaški logor broj pet.
Zastao sam opet pred kapijom. Mladi arhitekta, koga je zanimao problem zaštite starih zidova, kao spomenika jednom vremenu, povukao me unutra. Našao sam se u dvorištu koje je za sve vrijeme rata bilo prepuno ljudi i žena, majki sa Kozare u čijim su naručjima vrištala žedna djeca na julskom suncu. Neka čudna drhtavica poče da me trese i u riječima postadoh nesiguran. Misli mi se izmiješaše sa slikama užasa što sam ih ovdje još kao dijete u ratu doživio. I kao da čujem krike Mike Mandić iz sela Turjaka, koja se junački suprotstavila ustašama i nije dopuštala da joj oduzmu dvogodišnjeg unuka Luku. Ubili su ih, tu, kraj zida. I Stoja Čekić iz Grbavaca, zabrađena boščom, prvo je molila, a onda se snažno opirala ne dajući sina Marka. Izgurali su je s djetetom na kapiju i onda se više nije vratila. Vidim i svoju strinu Jovanku kako skrušena stoji, spremna da podijeli sudbinu svojih pet kćeri. Uzimali su jednu po jednu, prvo Gospavu i Zorku, zatim Draginju i Stajku i onda malu Jelu. Ali kad su pošli po sina jedinca, Đoku, skočila je kao lavica. Strijeljali su ih u zagrljaju. Onda je dugački stroj žena s djecom, ispružen pored zida, počeo da se povija i lomi. Majke


 

Mali Kozarčani iz Sovjaka, Bistrice, Miloševa Brda, Trebovljana, Jablanice i Podgradaca dobili su prve ustaške uniforme u logoru Stara Gradiška.



Postrojavanje malih Kozarčana po uzrastu izvršeno je u krugu stare robijašnice. (Gore lijevo)

Djecu su oduzeli, a majke odveli na prisilni rad u Njemačku.




Stara Gradiška: krvave stepenice.



Na tavanu stare kule: majke su bile srećne što im nisu oduzeli djecu. Ali, sreća nije dugo trajala. Ubrzo su uvidjele da su zajedno sa svojom djecom osuđene na smrt.



U logoru Stara Gradiška ustaše su gušile djecu i cijankalijem.



Ovaj snimak načinjen je u dvorištu kaznionice u Staroj Gradiški, jula 1942. godine.

 

Poslednji pogled za majkom.



Kada su oduzimali djecu od roditelja, ustaše se nisu trudile da zapišu njihova imena. Oni kojima je dopušteno da iz logora pokupe preostalu decu ipak su nešto zapisali — Faksimil logorskih kartica iz Stare Gradiške.

Najednom su prestali da budu djeca, a odrasli još nisu postali: dječaci pred jednom od kapija starogradiškog logora.

 

Stoju Baškot iz sela Brezičana kod Prijedora i njenu kćerku Smilju, zagrljene, strijeljale su ustaše.


Smilja Baškot nije imala deset godina kad je u ustaškom logoru Stara Gradiška — morala da umre. (Gore desno)



Miljka Subotić iz Miloševa Brda i njena kćerka Mara nisu preživjele ustaški logor u Staroj Gradiški.




Miku Mandić iz Turjaka strijeljale su ustaše u Staroj Gradiški sa dvogodišnjim unukom u naručju. Iz Mikine porodice u ratu je poginulo devetoro članova. (Fotografija lijevo)



Prvo su ubili sina, a onda i majku: Stoja Čekić iz sela Grbavaca pod Kozarom sa svojim Mirkom, sinom jedincem.


U šumama Struga, na putu Stara Gradiška — Jasenovac, ubijali su samo nejake: starce i djecu.
 su padale licem okrenutim zemlji. Rukama su skrivale oči da ne bi vidjele strahotu koja ih je zadesila.
Penjao sam se stepenicama koje su, u ono vrijeme, bile prekrivene tepihom ljudske krvi. Išao sam i pridržavao se za gelendere iskovane od crnog gvožđa. Na njima su bili obješeni ljudi i dugo tu ostajali kao opomena svima što su pristizali.
U ljeto 1942. bili su to najčešće Kozarčani. Tamo gdje se završavaju stepenice nastaje mračan tavan. Po sredini tavana je hodnik koji razdvaja 12 velikih soba s jedne i sa druge strane. I u sobama je mrak. Okrećem se po hodniku i mislim: kada bi zidovi ovih prostorija mogli da pričaju, bile bi to samo priče o smrti. Tu su Kozarčanke u najvećim mukama rađale djecu, pa zatim umirale. I djeca koja još nisu bila progovorila morala su tu da umru. Jer, sve te sobe uvijek su bile pune žena iz sela pod Kozarom, iz Gornjeg i Donjeg Jelovca, iz Murata i Mirkovca, Jutrogošte i Sovjaka, iz Mlječanice i Podgradaca, Rakovice i Trebovljana.
Danas je to istorija, znam. Ali jedna velika humka i one male rasute po obali oko zidova staroga grada još su svježe, čini mi se. I u kuli gore, što je nekad bila samo osmatračnica, mučene su zatvorene žene. Bez hljeba i vode. Tučene su po glavi i danima su stajale u hodniku pripijene jedna uz drugu, u vatri i jezi, a morale su da izgledaju zdrave. Bolesne su čvrsto vezivali i bacali u Savu.
Jednog septembarskog dana 1942. ustaše su ispraznile sve sobe. Žene i djevojke su povezali žicom u hodniku. Noć i rijeka njih je progutala. I djecu u povoju ustaše su, kao lutke, bacali za majkama. Bosa Sladojević bila je u prvoj godini života, Anka Pjanić u devetoj; Dragica Radivojac u sedamnaestoj, Zagorka Vodogaz u drugoj; Luka Šerbula je imao samo jednu godinu kada je umro na tavanu stare kule. I tako redom, čitave kolone toga ljeta odlazile su odavde u smrt.
Ustaški zlikovci vadili su ovdje oči i djevojkama i mladićima. Dragoja Đenador, nastavnik muzičkog vaspitanja, danas je slijep. On još nije ispričao ni učenicima ni svojoj djeci kako je tu, na obali Save, u jednom danu izgubio majku, dva brata, Branka i Vladimira, sestru Milicu i — svoje oči.
Oči djevojačke, te hrabre i junačke zenice Kozare, prestajale su ovdje da gledaju. I mrtve i žive zenice bile su na tavanu pod kulom. Čitave pregršti očiju sa Kozare ustaše su nosile da pokažu svojim starješinama, zlikovcima Anti Paveliću, Vjekoslavu-Maksu Luburiću, komandantu svih ustaških logora, i Šmit-Zabierovu, njemačkom oficiru koji je ovdje bio dodijeljen za vezu.
Ante Vrban je bio najstariji ustaški funkcioner u Staroj Gradiški. Kada su majke, one mlađe i zdravije, odvukli na rad u Njemačku, Vrban je ugurao djecu u dvije prostorije prizemne zgrade u dvorištu. Onda je pustio otrovni plin. U tome su mu izdašno pomagale Nada Tanić-Luburić i Marija Buždan-Slomić, upravnice ženskog logora. Poslije toga logorom je zavladala užasna tišina, kao da se život ugasio u samom svom početku.
Tako je umirala mladost Kozare i na ovom starom tavanu ispod kule, da bi onda mrtva zaplovila rijekom. Četiri godine, bez prekida, njome je išao nijemi sprovod. Bez očiju i suza.
Pokušavam opet da prelistam debelu, staru knjigu sa hiljadama kozarskih imena, majki Knežopoljki i djevojaka iz Potkozarja, ali ne mogu. Ruke mi drhte, a slova su toliko mutna da ih jedva raspoznajem. Tamo na proplanku ispod jablanova, u Uskočkoj šumi i Međustružju, leže u velikim humkama kosti ljudi ispod Kozare.
Krenuo sam, a nisam se osvrnuo na staru kulu koja će još dugo odolijevati vremenu i čuvati strašnu uspomenu na bezbroj lijepih djevojačkih očiju, što se ugasiše među ovim zidovima.


titanik @ 18:54 |Komentiraj | Komentari: 4 | Prikaži komentare
ponedjeljak, rujan 10, 2007


Rođen 1921 u selu Pecka, Topuško,
U članstvo Saveza komunističke omladine Jugoslavije primljen je 1938 godine. Učestvovao je u svim akcijama koje je izvodila skojevska organizacija u Sisku, gde je učio gimnaziju. U proljeće 1941 godine osnovao je skojevsku organizaciju u svom selu. Maja iste godine postavljen je za člana Sreskog komiteta Komunističke partije u Vrgin Mostu.
U prvim danima ustanka neumorno je radio na okupljanju boraca i oružja i na formiranju borbenih grupa. Njegovom zaslugom već 1941 godine osnovani su u Peckoj i Crnom Potoku narodnooslobodilački odbori i odbori omladine i žena. Mnogo je doprinio u stvaranju prvih oružanih partizanskih jedinica.
U odredu "Pecka" bio je politički delegat. Istakao se u mnogim borbama. Uspostavio je i održavao veze sa banijskim partizanskim odredima u Samarici, obezbeđujuči tako koordinaciju u izvjesnim akcijama.
U borbi za Vrnograc, početkom marta 1942 godine, sa svojih 15 drugova Đuro se nalazio u zaštitnici bataljona. Više stotina ustaša napalo je zaštitnicu bacačima. Ali, nekoliko njihovih uzastopnih juriša bilo je odbijeno. U osmočasovnoj borbi Đuro je sa svojim drugovima odoljevao žestokim napadima. U jednom jurišu poginulo je šest, a ranjeno pet boraca. Ponestalo je i municije Đuro je od poginulih drugova pokupio municiju, tako da je za puškomitraljez imao svega dvadeset metaka. Ostali borci imali su samo po četiri metka na pušku. Kad je neprijatelj prišao sasvim blizu, na 30 metara, Đuro je sa četiri zdrava i pet ranjenih drugova izvršio juriš u kome su svi herojski izginuli. lzginuli su da bi zaštitili živote mnogih svojih drugova, da bi im omogućili uspešniju borbu protiv neprijatelja. O ovoj muškoj pogibiji narod je kasnije napravio legende.

Za narodnog heroja proglašen 24.07.1953.

titanik @ 19:40 |Komentiraj | Komentari: 2 | Prikaži komentare


Rođen 1920. u Ivangradu (Berane)
Još kao student Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu istakao se aktivnim političkim radom u naprednom studentskom pokretu.
Policija ga je zbog toga rada proganjala, bio je često zatvaran, ali je uvijek ostao dosljedan idejama Komunističke partije Jugoslavije, u čije je članstvo bio primljen prvih meseci 1941 godine.
Kada je Jugoslavija okupirana, Krsto Bajić odlazi iz Beograda u svoj rodni kraj i zajedno sa ostalim komunistima počinje da priprema narod za ustanak. U tim pripremama on se ističe kao neumoran politički radnik, a u prvim borbama protiv neprijatelja i kao hrabar borac. Ubrzo je postao politički komesar Prvog bataljona u Prvoj proleterskoj brigadi, a početkom 1944 godine - politički komesar Treće krajiške proleterske brigade. Sa tim jedinicama učestvovao je u mnogim borbama širom zemlje.
Krsto Bajić istakao se naročito u borbama za Pljevlje 1941 i Livno u IV neprijateljskoj ofanzivi. Prilikom forsiranja Drine, aprila 1943 godine, prvi je, s pištoljem u zubima, preplivao gotovo zamrznutu rijeku i u borbama koje su se razvile vanrednom požrtvovanošću doprinio je da njegova jedinica izvrši teške zadatke. Taj njegov podvig omogućio je zatim uspješno prebacivanje i ostalih partizanskih jedinica.
Istakao se takođe prilikom prvog zauzimanja Livna. Neprijatelj je bio utvrđen u kasarni, a partizani su silovito napadali. Međutim, neprijatelj je očekivao pojačanje i želio da dobije u vremenu. Pokušao je da pregovara i odugovlači borbu. Njegove namjere bile su providne. Borci Prvog bataljona odlučili su da na juriš zauzmu kasarnu. Prvo je pošlo šest dobrovoljaca sa bombama. Njima je uspjelo da se probiju u samu kasarnu, pobiju i zarobe posadu. Jedan od te šestorice bio je i Krsto Bajić.

Trećeg avgusta 1944 godine  III krajiška proleterska brigada vodila je ogorčene borbe sa četničkim izdajnicima na Zlatiboru. Hrabri politički komesar brigade, major Narodnooslobodilačke vojske Krsto Bajić bio je i u toj borbi na čelu svoje jedinice. Tu je herojski poginuo u dvadeset četvrtoj godini života.
 Za narodnog heroja proglašen 13.03.1945

titanik @ 19:29 |Komentiraj | Komentari: 0
nedjelja, rujan 9, 2007


U
rat je pošao kao učenik viših razreda gimnazije. Odmah po stupanju u partizane istakao se velikom hrabrošću u borbi protiv neprijatelja, naročito protiv ustaša prilikom napada na Bileču, a isto tako i u borbama na  Vlahinji.

U toku 1942 godine kao borac Desete hercegovačke brigade istakao se u borbi na Kupresu - prilikom osvajanja Zlosela - najjače ustaške baze u Kupreškom Polju, zatim u borbama koje je brigada vodila u Centralnoj i Zapadnoj Bosni: u oslobađanju Jajca, u gonjenju četnika i ustaša na Vlasicu i u oslobađanju Žepca; tu je smjelo jurišao na neprijateljska betonska utvrđenja na rijeci Bosni.
Veliku hrabrost i izdržljivost pokazao je u borbi za Prozor (1943 godine) i u gonjenju Italijana i četnika
u dolini Rame i Neretve. Miloš je sa svojim bataljonom organizovao zasjedu Italijanima koji su posle zauzimanja Prozora pokušali da se dolinom Rame probiju u pravcu Jablanice. U toj borbi koja se vodila prsa u prsa, Miloš je uništio nekoliko desetina italijanskih vojnika i oficira i zapalio više kamiona. Hercegovačka brigada je u to vrijeme bila u neprekidnim borbama sa četnicima i ltalijanima. Samo njena dva bataljona su za 14 dana imala 14 akcija u kojima je zaplenila preko 50 puškomitraljeza. Narod tog kraja, koji je pretrpio velike zulume četnika, ustaša i Italijana, masovno je stupao u redove boraca za slobodu.
Kao puškomitraljezac Miloš je prošao kroz sve borbe u IV-oj  i V -oj neprijateljskoj ofanzivi i bio primjer hrabrosti u bataljonu. A po povratku jedinica sa Sutjeske u Hercegovinu postao je pomočnik političkog komesara Prvog bataljona. Istakao se u borbi protiv Nijemaca u Zvijerini kod Bileče. Kao vodja grupe bombaša uspio je da likvidira njemačke položaje na Osmić Gomili. Slične podvige ponovio je i u okolini Grahova u Crnoj Gori, gde je likvidirao neprijateljska uporišta ispred Crkvica u Krivošijama.
Poginuo je u borbi sa četnicima, kada je sa svojim bataljonom izvršio protivnapad na njihove snage, koje su iz Bileće po noći preduzele juriš na partizanske položaje. Tada je imao dvadesetčetiri godine.


Za narodnog heroja proglašen 24.07.1953.  

titanik @ 18:14 |Komentiraj | Komentari: 0
subota, rujan 8, 2007




Logor Stara Gradiska, drugi po velicini u takozvanoj Nezavisnoj Drzavi Hrvatskoj, organizaciono je pripadao ustaskom zapovjednistvu Jasenovac. U starim zidinama Gradiske, u toku rata umoreno je 75.000 ljudi, zena i djece.



U predahu izmedju zlocina: Vjekoslav Luburic, zapovjednik svih ustaskih logora, u drustvu sa njemackim opunomocenikom — Stara Gradiska 12. juna 1942, drugog dana iza pocetka velike neprijateljske ofanzive na Kozari.



Ove djecake iz potkozarskih sela prisiljavace da zaborave partizansku Kozaru. 

 

titanik @ 19:03 |Komentiraj | Komentari: 0
petak, rujan 7, 2007


Rodjen 27.10.1917 Lukovici, Ljubljana, U mladosti Franc Avbelj je bio vrtlar. Cesto je pomagao u radu svom ocu, zidaru. Prisao je uoci rata naprednoj omladini, a kad je okupator dosao u zemlju aktivno saradjuje sa Narodnooslobodilackim pokretom. Decembra 1941 godine sa grupom mladih boraca odlazi u partizane, u Krimski partizanski odred.
U Krimskom partizanskom odredu Franc je postao mitraljezac. Vec u februaru 1942 godine istice se u napadu na utvrdjenje Vrd. Ubrzo posle toga postaje poznat kao hrabar, inicijativan, snalazljiv i okretan borac.
Italijanske jedinice preduzele su 1942 godine snaznu ofanzivu na logore Kocevskog bataljona. U tim borbama Franc se jednom prilikom probio sa jos tri druga kroz mnoge zasede i uz pomoc terenske organizacije Osvobodilne fronte i pionira organizovao napad na neprijateljsko utvrdjenje Brod; probio se preko mosta u naselje poslije naporne, ali vjesto i smjelo vodene borbe, savladao je fasiste i uspostavio cvrstu vezu sa partizanima u Hrvatskoj. Bila je to prva partizanska slobodna teritorija u Sloveniji.
U maju 1942 godine, u sukobu sa jakim italijanskim snagama, Franc je citav dan i noc, sam iz svog mitraljeskog gnezda stitio partizansku otstupnicu. Tom prilikom unistio je veliki broj neprijateljskih vojnika. Zahvaljujuci njegovoj odlucnosti i hrabrosti mnoge teske situacije, u kojima je izgledalo da je borba gotovo izgubljena, bile su resene povoljno za partizane. (Neprijateljski napad na Rog, kada je Franc bio mitraljezac u Kamnickom partizanskom bataljonu itd.).
I kao politicki komesar, a zatim kao komandir cete u brigadi "Slavko Slander", Franc Avbelj se istice kao primjeran i neustrasiv borac u ogorcenim sukobima na Murovici i drugim mestima.
Avbelj je bio komandant bataljona, a kasnije i komandant Notranjskog partizanskog odreda, zatim 1943 godine - komandant "Gubceve brigade" sa kojom je posao u Dolenjsku, zauzeo zeleznicku stanicu Mirnu Pec i vodio mnoge druge uspesne borbe.
Krajem 1943 i tokom 1944 godine Franc Avbelj sa svojom jedinicom vodi neprekidne borbe u Dolenjskoj, Trebeljnu, Zuzenberku, Trebnju i Stajerskoj. U ogorcenim borbama za Opsine, kao komandant Dolenjskog partizanskog odreda, Franc Avbelj je bio tesko ranjen u glavu. Ostao je zbog toga tezi invalid.
Za narodnog heroja Proglasen 1-.09.1952.

titanik @ 19:57 |Komentiraj | Komentari: 0




Rodjen 1923 u Kavadarcima, Titov Veles, (Veles).Potice iz zanatlijske porodice. Po zavrsetku osnovne skole pohadjao je gradjansku skolu, zavrsio dva razreda, a poslije se posvetio potkivackom zanatu. Povezao se jos kao vrlo mlad sa naprednim omladinskim pokretom i postao clanSKOJ_a. U sedamnaestoj godini uhapsen je prvi put. U osamnaestoj godini, 1941. postao je clan Komunisticke partije. Radio je aktivno za vrijeme priprema NOB, narocito medu omladinom. Godine 1942 postao je clan Mjesnog komiteta, a kasnije i clan Okruznog komiteta KPJ u Velesu.
U proljece 1944 godine dosao je u Kavadar da zajedno sa sekretarom Sreskog komiteta Partije narodnim herojem Dimcetom Mircevim prikupi grupu od 60 novih boraca i prebaci je u partizanske jedinice. Ta akcija je bila otkrivena. Neprijatelj je saznao i na dan pred odlazak grupe opkolio kucu u kojoj su ilegalno zivjeli Kiro i Dimce. Sest stotina okupatorskih vojnika i podoficira ucestvovalo je u ovoj neravnoj borbi. Neprijatelju je trebalo dugo vremena da savlada dvojicu neustrasivih komunista. Borba je pocela sedmog aprila u pet casova po podne i trajala do posljednjeg partizanskog metka. U dva casa posle ponoci Dimce je sebi poslednjim metkom oduzeo zivot, a Kiro je pokusao da se izvuce. Puzeci, docepao se brezuljka iznad kuce, ali - ranjen nije mogao da se povlaci, vec se i on prije dolaska neprijatelja ubio.


Za narodnog heroja proglasen 20.12.1951

titanik @ 19:47 |Komentiraj | Komentari: 0
četvrtak, rujan 6, 2007



Rodjen je 25.03.1913. u Niksicu.
Odrastao je u siromasnoj porodici. Otac mu je bio kovac, pa je i Muharem izucio kovacki zanat. Jos u mladosti poceo je da simpatise Komunisticku partiju i ucestvuje u njenim akcijama. U Niksicu je bio jedan od organizatora naprednog sportskog kluba "Hercegovac". Isticao se svojim radom i politickom aktivnoscu, pa je 1934 godine primljen za clana Partije. Zbog revolucionarne delatnosti bio je 1936 godine uhapsen. Proveo je sedam meseci u zatvoru, a kasnije je hapsen posle svake demonstracije u Niksicu. Neposredno pred okupaciju zemlje policija ga je sprovela u logor u Smederevskoj Palanci, gde je ostao gotovo do kapitulacije bivse jugoslovenske vojske.
U prvim danima julskog ustanka Muharem Asovic ucestvuje u oruzanoj borbi, najpre u akcijama u okolini Niksica, a kad je Niksicka ceta posla za Hercegovinu, on se istice u borbi protiv narodnih izdajnika na terenu Savnickog sreza. Bio je politicki komesar Niksicke partizanske cete. Kad su partizanske snage pocele da se povlace za Bosnu, Muharem Asovic je po zadatku KPJ ostao da ilegalno radi u pozadini. Okupator je bio primoran da uceni njegovu glavu da bi ga uhvatio.
Muharem Asovic je 14 juna 1943 godine bio opkoljen sa jos trojicom drugova u Risnjem Dolu, u tadasnjoj Lukovskoj opstini. Prihvatio je borbu bez kolebanja i bio tesko ranjen neprijateljskom bombom. Da ne bi pao ziv u ruke neprijatelju, Muharem je sam oduzeo sebi zivot. Kakav strah je predstavljao za neprijatelja najbolje govori to sto su mu grob dvaput otkopavali da bi se uverili da je to zaista on.
U Narodnooslobodilackoj borbi pali su takodje kao partizani i otac i brat Muharema Asovica.

 Za narodnog heroja proglasen 10.07.1953.


titanik @ 20:23 |Komentiraj | Komentari: 1 | Prikaži komentare
srijeda, rujan 5, 2007

Kad ga vidjeh ispred kolonade kroz koju svi ulaze u jasenovački muzej, poče da me u grudima pritiskuje sve ono što sam znao o ratnom drugu iz brigade, ali što, ranije, nisam imao snage da zapišem.
Trinaestogodišnji dječak, Mirko Mandić, rano je ostao bez oca i kao najstarije dijete uprtio na svoja nejaka leđa tegoban život petočlane porodice. Njegovo rodno selo Gašnica, koje se sa padina Prosare u blagim talasima spušta u Posavinu, među prvima je bilo izloženo snažnim udarcima neprijateljskih posada iz Orahove i Draksenića. Kuće koje nisu bile razorene granatama sa riječnih monitora i obala Save, spaljene su. U ofanzivi na Kozari 1942. selom je zavladala pustoš kao da je nastao smak svijeta.
Jedan požutjeli dokument u gradiškom muzeju sačuvan je za istoriju sela. U njemu, između ostalog, piše: „Na našem srezu najviše je stradalo selo Gašnica. Od ukupno 1.650 palo je kao žrtva neprijateljskog terora 746 stanovnika među kojima je bilo oko dvije stotine djece. Selo je dalo i 130 boraca od kojih su 72 poginula...“
Na spisku žrtava fašističkog terora nalaze se i četiri imena Mirkove porodice: majka Milka, sestra Gota i braća Ilija i Stoko. Kako je Mirko, jedini iz porodice, preživio rat, u dokumentu ništa nije zapisano. Ali, iako su od tih događaja protekle gotovo četiri decenije, ništa nije zaboravljeno.
Evo te priče.
Ono najgore je došlo za vrijeme kozarske ofanzive, juna 1942, kada su Nijemci i ustaše pokrenuli sve živo iz potkozarskih sela. U dugoj koloni što je danima prelazila pontonski most između Bosanske i Stare Gradiške, bilo je najviše nejači. Sabirni logori u seoskim atarima Jablanca i Mlake, na obali Save, ispunjeni su do poslednjeg mjesta. Tim užasnim košmarom zavladala je smrt. Umrla su i djeca Mileve i Rose Mandić-Mira, Dragutin i Zdravka.
Svaki dan u logoru donosio je nove nevolje, a najveća je bila onoga dana kada su počeli majkama otimati djecu i iz kolijevke. I Mirka svrstaše u dugu kolonu dječaka, njegovih vršnjaka, i potjeraše prašnjavim drumom uz obalu Save kojom su plovili ubijeni ljudi. Tako, sve do Jasenovca, gdje ih je čekala ista sudbina.
Sumrak se već bio spustio na rijeku kada su dotjerani u blatnjavi prostor, ograđen bodljikavom žicom. Ophrvani strahom, dječaci kao da i nisu osjećali premorenost od dugog pješačenja. Sutradan oko podne, na kiši koja je uporno padala, podijeljen je prvi logorski ručak. Jedan logoraš u pratnji dvojice ustaša istresao je iz korpe tanko isječene parčiće kukuruze. Kada su se djeca sjatila oko komadića rasutih po blatu, ustaše su, s korbačima u ruci, začas napravile red.
Poslije nekoliko dana Mirko je sa grupom dječaka izveden iz logora. Sakupljajući sijeno u plastove, sve do dubičke ravni, stalno je 








 

Ustaše su se potrudile da kozarskoj djeci otkriju sve strahote jasenovačkog logora.




Petnaestogodišnja Dragojla Batos iz Knešpolja ubijena je u jasenovačkom logoru 1943. godine.

Kroz njemački logor na Sajmištu i kod Beograda prošlo je u toku rata oko 100.000 zatočenika od kojih je, na razne načine, umoreno preko 40.000 ljudi, žena i djece. Sa Kozare je, neposredno poslije ofanzive, 14. i 15. jula 1942, dotjerano rva Sajmište 7.000 ljudi i 800 djece od 10 do 15 godina. Petnaestogodišnji Stanko Adamović sa Kozare je preživio njemačko-ustaški logor na Sajmištu. Danas živi u Beogradu.
bio opsjednut mislima — kako i kuda pobjeći? Ali, kada su jednog od snažnijih mladića ubili u pokušaju bjekstva, prestao je da razmišlja o tome. Nije se više radovao izlasku iz kruga, jer sve češće oni koji su izlazili više se nisu vraćali. Pa ipak, jedne večeri morao je poći. Grupu od tridesetak dječaka, svrstanih u tri reda, potjerali su uzvodno od Granika na kojem se najčešće ubijalo maljevima. Zaustavili su ih na jednoj čistini pored obale. Kada im je naređeno da kleknu, noćnu tišinu nad rijekom razbili su stravični krici. Dječaci su padali pred noge ustašama i molili da ih ne ubijaju. Kraj Mirka su, zanijemili od straha, klečali njegovi drugovi i vršnjaci, Milan i Dragomir Kalajdžić. Zdravko Savić i Jovan Tintor. I mislili, vjerovatno, što i on, da ih neće pogoditi. Koliko je dugo neizvjesnost trajala, teško je znati, kada se život počne mjeriti sekundama. Škljocanje zatvarača, prije plotuna, Mirko nije čuo. A onda je, poslije snažnog bljeska svetlosti, počelo strijeljanje. Dugo su se čuli pucnji i tupi udarci, izbezumljeni jauci i molećive riječi, koje su se sve više udaljavale da bi najzad sasvim umukle.
Ležao je pod teretom i čekao onaj posljednji pucanj iza koga sve prestaje. Ali, osjetivši zemlju u ustima, shvatio je da je živ i najednom povjerovao da će se izvući. Pobjeći makar sto metara od ovog zlokobnog mjesta, a kasnije će sve ići lakše. Rijeka ga nimalo nije zabrinjavala. Preplivaće Savu isto onako kako je to činio kao dječak, iz nestašluka, mnogo puta ranije.
Tako je i bilo.
Kada se oko njega sve smirilo i zavladala ona nesnošljiva tišina, lagano se izvukao ispod gomile mrtvih drugova i počeo da nečujno puzi uz obalu. U šipražju, do koga se nekako dovukao, napravio je mali predah, ili se njemu tako samo učinilo, a onda tiho zaplivao. Tek na drugoj obali spopala ga je drhtavica i zubi su mu cvokotali, više od straha nego od hladnoće. Pomisao da prije zore mora prijeći cestu Dubica — Gradiška po kojoj tutnje tenkovi i uhvatiti se prvi brežuljaka Potkozarja, dala mu je novu snagu.
Poslije dvodnevnog pješačenja stranputicom, uvijek podalje od puteva i naselja, izgreban i raskrvavljen, pocijepan do gole kože, Mirko je, kao utvara, izletio pred jednu ženu koja se i sama skrivala iza nagorjele kućice u voćnjaku i u jednom dahu ispričao sve o sebi. U zemunici Luke i Vukelje Stojakovića, u selu Slabinji, proveo je dane najžešćih borbi, kada su Kozarčani probijali trostruki neprijateljski obruč.
Krajem jula 1942, u Trećem bataljonu legendarnog Petra Mećave, iz Bukovice i sa Paleža pod Kozarom, počinje novo poglavlje u životu Mirka Mandića. Šest rana koje je zadobio na borbenom putu Pete kozarske brigade i poslednjim operacijama 53. divizije, u jurišima na utvrđenja kod Bihaća i Bosanskog Novog, na Lišnjoj kod Prnjavora i Dervente, na željezničkoj pruzi kod Žepča — govore o njegovoj izuzetnoj hrabrosti kao borca i kurira, skojevca i komandira.



Zemlja je ovdje, čini mi se, popila sve, usisala svu krv prolivenu u jasenovačkom logoru. I evo, okolo je procvjetalo cvijeće. Sve je pod ispletenim vijencima od svježeg poljskog cvijeća. Tim darovima zahvalnosti prekriveno je čitavo polje.

Već se bilo sve utišalo okolo, padao je sumrak na tihu rijeku, a mi smo još stajali na jasenovačkom polju.

titanik @ 21:52 |Komentiraj | Komentari: 0


Rodjen 19-V-1910 u Stipu.
Ekonomsku i komercijalnu visoku skolu zavrsio je u Zagrebu 1932 godine. Poslije toga bio je sluzbenik Drzavne hipotekarne banke u Beogradu i Valjevu. Jos na studijama u Zagrebu aktivno je saradjivao u naprednom omladinskom i radnickom pokretu, a kao sluzbenik isticao se radom u sindikalnoj organizaciji drzavnih sluzbenika "Botic". Izvjesno vrijeme, neposredno pred rat, bio je sekretar partijske organizacije u "Boticu" i clan jednog rejonskog partijskog komiteta u Beogradu a zatim instruktor Mjesnog komiteta KPJ u Valjevu.


Poslije okupacije zemlje bio je izvjesno vrijeme u Makedoniji. Na poziv KPJ dosao je u Beograd, ali se uskoro vratio opet u Makedoniju. U to vrijeme bilo je tesko stanje u makedonskoj partijskoj organizaciji zbog poznate izdaje tadasnjeg sekretara Pokrajinskog komiteta Satorova. Ljupco Arsov najprij odlazi u Stip, a zatim u Bitolj. Tu je partijska organizacija, uprkos svim teskocama, bila prilicno jaka: redovno je izdavala bilten sa obavestenjima o Narodnooslobodilackoj borbi, stampala razne proglase, pozive za borbu protiv fasizma itd. Tih dana Ljupco Arsov radi istovremeno i na formiranju vojnog staba u Bitolju, na prikupljanju ljudi i oruzja za partizanski odred, na otpocinjanju oruzane borbe protiv okupatora.
Za narodnog heroja proglasen 27.11.1953. godine.

titanik @ 21:10 |Komentiraj | Komentari: 0


Arsenić potiče iz siromašne zemljoradničke porodice. U početku narodnog ustanka bio je desetar, a u toku Oslobodilačkog rata izrastao u sposobnog vojnog rukovodioca.
Godine 1941 stupio je u Treću četu Drugog Kozarskog partizanskog odreda na Vitlovskoj. Kao bombaš ističe se u mnogim borbama koje je odred vodio u to vreme - na Kruškovcu, zatim na Podgradcima, Mrakovici i u napadu na Bosansku Dubicu. Vesto je prilazio neprijateljskim položajima i bombama obezbeđivao uspeh svojoj jedinici.
U borbama za Prijedor Arsenić je politički komesar čete koja se u tom napadu posebno istakla. Maja 1942 godine, u novoformiranoj Prvoj krajiškoj udarnoj brigadi postavljen je za zamenika komesara Četvrtog bataljona, koji je izvojevao mnoge pobede, naročito u borbi na Brankovcu i Piskavici i u proboju neprijateljskog obruča u toku poznatih slavnih borbi na Kozari, jula 1942 godine.
Arsenić je kasnije imenovan za komandanta Trećeg bataljona s kojim je vodio žestoke borbe na Topića Brdu, gde je sa svojim borcima u silovitom jurišu uništio čitav nemački bataljon nateravši ga u reku Sanu. Posle te borbe Arsenić se još vise pročuo po svojim uspesima. Istakao se i u borbama kod Sanskog Mosta, Kljuca i kod Gornje Sanice, a naročito kod Kupresa, gde je sa svojim borcima zauzeo položaj Plaženicu i olakšao napad ostalim jedinicama svoje brigade. Posebno se ističe njegov podvig na Velikoj Gredi na Manjači. Sa oko 90 boraca razbio je tada i velikim delom uništio ustašku bojnu pukovnika Mraka. Tom prilikom ubijeno je oko 300, a zarobljeno preko 100 neprijateljskih vojnika, zaplenjeno sedam teških mitraljeza i veće količine drugog oružja i municije.
 

titanik @ 09:31 |Komentiraj | Komentari: 0
ponedjeljak, rujan 3, 2007

Djevojčica ispod Kozare, Ljiljana Cikota, sada je profesor srpskohrvatskog jezika i veliki ljubitelj književnosti, predmeta koji predaje u jednoj sarajevskoj gimnaziji. Ta ljubav traje već godinama, praćena ljubavlju prema Jasminki i Amiri, Džemili i Zoranu, odlikašima iz I-a, kome je razredni starješina.

Međutim, mi smo danas, na dan velikog kozarskog slavlja, s Ljiljom Cikotom zbog još jedne njene velike ljubavi.

Mira Cikota, predratni komunista i ratni sekretar Mjesnog komiteta Partije za Prijedor, uhvaćena je u ofanzivi na Kozari i osuđena na smrt vješanjem. Jedino dijete Mire i Bože Cikote, šestogodišnja djevojčica, doživjela je Kozaru i košmar koji se ne može zaboraviti. Zbog toga doživljaja danas smo s njom.

...Ona nezapamćena bitka na život i smrt počela je najprije na položajima oko sela Bistrice i Verića. Drum kraj koga su ležali Kozarčani sa benzinskim flašama i odvrnutim bombama podrhtavao je od tenkovske kolone što je nadirala prema Prijedoru. Obruč se sve više stezao oko zbjegova sabijenih i izranjavljenih u Bjelajcima, na Pašinim konacima i oko izvora Mlječanice. Ranjenici, njih 450, bili su razmješteni po dolini i vododerinama rječice. Nemoćni, okrenuti nebu, odbrojavali su posljednje kanonade i osluškivali onu zlokobnu huku koja nikako nije prestajala, i od koje se ni u zemlju nije moglo pobjeći. Borci, maskirani lisnatim granama, još za dana privukli su se položaju neprijatelja. U prvi sumrak počela je žestoka bitka. Iza partizanskog položaja prilegle su djevojke sa iskidanom odjećom za zavoje i mladići bez pušaka, kao zamjena za svakog poginulog ili ranjenog druga.

U toku stravične julske noći, za vrijeme proboja obruča, čitave jedinice su brisane iz brojnog stanja odreda. Tako je četa Ljubana Aćimovića ušla u bitku sa 150 boraca, a izašla sa 30. Lazo Banjac, komandir Omladinske čete, obavijestio je Šošu da je od 120 boraca na položaju ostalo još samo 80, ali dok je ijedan živ, Nijemci neće sastaviti rasječenu brešu. Ređali su se juriši, sve jedan od drugog silovitiji. Rascvjetali buketi bombi i raketa osvjetljavali su zbjeg koji je pokušavao da se odlijepi od kovitlaca, pa bilo na koju stranu. Rakete su stalno presjecale izmučene kolone što su se vukle od Dubičke ceste dublje u Kozaru, povijale su ih topovske i minobacačke granate, a mitraljeski rafali pržili ljude, drveće i tek požnjevene snopove raži u krstačama.

U jednoj dugoj i izlomljenoj koloni išla je i Mira Cikota sa svojom djevojčicom u naručju.

Već tada ranjenicima na Vitlovskoj, Mednjaku i Grabovu više niko nije mogao pomoći. Pljusak neprijateljskih granata šibao je po njima, po ženama sa djecom i zavežljajima, po grupicama osakaćenih koji su se vraćali sa drugog proboja obruča. Na jednoj uskoj stazi kraj izvora ležala je, pogođena, Draginja Knežević. U ruci je još pridržavala konopac od kravice koja je stajala iznad nje i tromjesečnog Milančića što je iščekivao da mu neko umuze gutljaj mlijeka.

Na tim stazama užasa bilo je mnogo stoke, ljudi i žena sa djecom, koji nisu znali kuda da krenu, jer je neprijatelj već bio zaposjeo padine na putevima daljeg povlačenja. Bolnicu na Vitlovskoj kosi progutao je plamen. Ljuban Šević i Milorad Vikalo jedva su uspjeli da izbjegnu smrt, a bolničarka Ratka to nije mogla. Ostala je u pepelu sa četrnaest svojih drugova. Blagoje Trkulja, borac sa Knežice, zagrnuo je lišćem, na brzinu, jednu široku kolijevku sa dvoje djece čiji plač je prekinuo rafal ustaškog šmajsera.

Na Goloj planini, ispod Kozare, 7. jula 1942, uhvaćen je zbjeg od 50 žena sa djecom. Prije toga, majke su pokušavale sve što je bilo u njihovoj moći da se sakriju, da spasu djecu. Jauk i vriska sa učestalom puščanom i mitraljeskom paljbom odjekivali su planinom. Iz uhvaćenog zbjega ustaše su izdvojile one koji su im se učinili sumnjivi, zajedno sa djecom. Mariju Kaus i Juliju Havić, Miru Cikotu i njenu malu Ljiljanu, vezali su konopcima oko vrata i tako vezane šibali čime su stigli i vukli bespućem kroz paprat i trnje prema Dubičkoj cesti. Sa uhvaćenim ženama bila je i Jelena Janjić, učiteljica iz Kozarca, sa svoje dvije kćerkice: Brankica je imala osam, a Dušanka šest godina. Korneliju Jugović — Nelu Bojanić, Slovenku, učiteljicu iz Lamovite, i njenu Brankicu, osmogodišnju djevojčicu, strijeljali su odmah, kao opomenu ostalima...

Tako je zapisano u sjećanjima Kozarčana iz ljeta 1942. Međutim, dokumenta o borbi i stradanjima kozarskog naroda još nisu sva objavljena. Kao njeni mali hroničari mi ćemo pažljivo prenijeti samo neke fragmente sa već požutjelih listića.

Miru Cikotu počeli su saslušavati još u Kozari, tukli su je i ispred Henjića dućana, usred prijedorske čaršije, i onda zatvorili u zgradu gdje je ranije bio sreski sud. Nije poznato kada su je prebacili u banjalučku „Crnu kuću“, stari zatvor sa visokim zidovima, odakle se nije moglo pobjeći. Na kraju istrage njen zapisnik o njenom saslušanju ostao je prazan. I presuda je bila kratka: osuđuje se na smrt vješanjem.

Mala Ljiljana nije bila zatvorenik „Crne kuće“. Nijemci su je odvojili od majke još u prijedorskom zatvoru i predali na čuvanje Ljubi Radoševiću, prijedorskom gostioničaru. Zašto su to oni učinili, da li za novac ili iz nekih drugih razloga, to se ne zna.

Danica i Glišo Pralica, roditelji Mire Cikote, koji su živjeli u Beogradu, nisu znali šta se dešava na Kozari. Prve vijesti, od kojih im je zastao dah, došle su iz Prijedora, od Leposave Brković. Ona je pisala: „Uzela sam dužnost da vas izvjestim o tužnom događaju koji se odigrao sa vašom kćerkom Mirom. Ona se nalazi ovdje u zatvoru i čeka dan odlaska u Banjaluku i ono najgore. Mala Ljiljana, koja je sa Mirom u Kozari mnogo iscrpljena, sada je bolesna i ima temperaturu. Požurite da se spasi dijete dok nije kasno.

Mira je poručila da vam se javi istina i meni to teško pada, ali ja moram da ispunim njenu posljednju želju“.

Šta sve stari Glišo nije preduzimao da spase kćerku iz ustaškog zatvora i putem posrednika, Nikice Gašića iz Zemuna, dovede unuku u Beograd! Ni sada se niko još ne usuđuje da pitanjima o ratu povrijedi staroj Danici stare rane. Nije ona to ispričala ni kćerkama Nadi i Lali, koje već imaju odraslu djecu, ni Ljiljani, svojoj najstarijoj unuci. Umjesto te priče, u kući se danas čuva, kao najveća relikvija, kopija onog Mirinog pisma koje je, u klupčetu vunice, krišom iznijela iz „Crne kuće“ Stana Oljača, skojevka, hapšena više puta zbog ilegalnog rada u okupiranim gradovima oko Kozare.

Evo tih redaka, sitno ispisanih na listu hartije sa linijama:




Na Goloj planini, usred Kozare, 7. jula 1942, uhvaćen je zbjeg od 50 žena sa djecom. Prije toga, majke su pokušale sve što je bilo u njihovoj moći da se sakriju, da spasu djecu. 

 

Jelena Janjić, učiteljica iz Kozarca, uhvaćena je u kozarskom zbjegu sa svoje dvije kćerkice: Brankica (lijevo) nije imala osam, a Dušanka i (desno) šest godina. Jelena je umrla 1988. godine.



Nelu Bojanić, učiteljicu iz Lamovite, i njenu osmogodišnju Brankicu strtjeljale su ustaše u uhvaćenom kozarskom zbjegu. 

 

Ljiljana Cikota, sa majkom je doživjela dramu kozarskog zbjega, danas profesor jugoslovenske književnosti, živi i radi u Sarajevu. Svojoj kćerkici dala je ime Mira, ime svoje majke.


Žena hrabrost: Mira Cikota, sekretar Mjesnog komiteta KPJ za Prijedor, uhvaćena je u kozarskom zbjegu sa šestogodišnjom kćerkicom Ljiljom, osuđena na smrt i obješena u prijedorskom parku avgusta 1942

titanik @ 20:01 |Komentiraj | Komentari: 1 | Prikaži komentare
nedjelja, rujan 2, 2007


(Podaci iz 1957.godine)
Rodjen je 05.03.1916. u Slavonskom Brodu.Kao radnik ucestvovao je prije rata u revolucionarnom radnickom pokretu. Godine 1941, radeci u tvornici vagona, pravio je gvozdene papucice za probijanje automobilskih guma i ucestvovao u raznim diverzantskim i drugim ilegalnim pozadinskim akcijama.
Kad je pozvan u domobrane, presao je u ilegalnost. Posto u Slavoniji
tada nije bilo partizanskih odreda, Antolovic se prebacuje u Srbiju i stupa u Macvanski partizanski odred. Ucestvuje u mnogim akcijama protiv neprijatelja. Istice se u borbi za oslobodjenje Sapca i postaje komandir cete. Kad je u vrijeme nemacke ofanzive njegova ceta bila razbijena, Antolovic je preplivao Savu i preko Srema se prebacio u Slavonski Brod. Intenzivno je radio na pridobijanju novih ljudi za oruzanu borbu.
U svom rodnom gradu formirao je oruzanu grupu i s njom krenuo za Krndiju, gdje se povezao sa slavonskim partizanskim odredima. Antolovic je bio najprije vodnik, a zatim komandir cete u prvom partizanskom odredu. Ucestvovao je u mnogim borbama: u Podgoracu kod sela Sojcinovaca i drugim. U borbi kod Sojcinovaca Antolovic je sa svojim borcima zasao neprijatelju s boka i, nanio  mu velike gubitke, prisilio ga na povlacenje. Bila je to smjela i vesta akcija kojom se procuo novi komandir. Antolovic je kasnije postao komandant Prve slavonske (kasnije - Dvanaeste proleterske) brigade.

Godine 1942, kao komandant bataljona u borbi na Spanovici, u selu Gradistu, odbio je neprijateljsku kolonu i istog dana oborio jedan neprijateljski avion. Poslije toga komandovao je svojim bataljonom u borbi sa kulturbundovcima nedaleko od Kamenske. Neprijatelj je i tada bio razbijen, a Antolovic je jos jednom potvrdio svoju borbenost. U napadu na Vocin Prva slavonska brigada naisla je na jaku odbranu. Oko pet stotina neprijateljskih vojnika bilo se utvrdilo u Turskoj Gradini. Antolovic je opet stupio u akciju. Uzeo je jedan stari minobacac i poceo da tuce Tursku Gradinu. Za kratko vreme neprijateljsko uporiste bilo je likvidirano.
Poslije mnogih borbi u Slavoniji, kao komandant brigade krenuo je sa svojim borcima u Hrvatsko Zagorje, gde je organizovao napad na lepoglavsku kaznionu. Uspeo je da savlada otpor neprijatelja i da oslobodi sa robije sedam stotina zatvorenika. Potom je napao vlastelinski dvorac Trakoscan. Manevrisuci samo jednim topom, uspio je da razbije njemacke snage koje su branile ovo utvrdjeno uporiste.
Ujesen 1943 godine Antolovic dobija zadatak da se sa brigadom prebaci na Majevicu da bi ucestvovao u razbijanju cetnika. Prilikom prelaska Save vodio je tesku borbu kod sela Dubocica. Neprijatelj je snazno napadao. Borci Prve slavonske proleterske brigade uspjeli su pod kisom kursuma da se prebace preko Save.
Antolovic je sa svojom brigadom vodio borbe ne samo na Majevici, vec i za oslobodjenje drugih mesta u Bosni: za Teslic, Prnjavor, Banjaluku. Poslije sest mjeseci provedenih u Bosni Antoloviceva Prva slavonska brigada se vratila u Slavoniju, ostavivsi na Majevici dva novoformirana partizanska odreda.
Glavni stab Hrvatske postavio je zatim Antolovica za komandanta Trideset trece divizije, kojom je rukovodio do konacnog oslobodjenja zemlje. Poslije zavrsetka rata ostao je u Jugoslavenskoj narodnoj armiji.

 Za narodnog heroja proglasen 20.12.1951. godine.

titanik @ 20:24 |Komentiraj | Komentari: 1 | Prikaži komentare


(Podaci iz 1957.)
Rodjen je 02.10.1912.goduine u Selcu kod Crkvenice.Sin je siromasnih roditelja. Poslije drugog razreda gradjanske skole otac, zidar, poveo ga je, 1926 godine, da radi s njim. Iako jos nejak, Vicko je radio raznovrsne poslove na gradjevinama i putevima, na prugama i na drugim gradilistima. Krajem 1927 godine poceo je da uci bravarski zanat u Beogradu. Zavrsio je tri razreda segrtske skole.
Poslije zavrsetka zanata radio je kao mladi bravarski radnik u Beogradu do 1933.  godine. Poslije vojske otisao je u svoj rodni kraj i nastavio da se bavi zanatom. Za vrijeme ucenja zanata u Beogradu dosao je preko Radnicke komore u dodir sa sindikalno organizovanim radnicima. U svome mjestu, izvrsavao je razne zadatke u legalnim drustvenim organizacijama, u knjiznicama i citaonicama, u drustvima; pomagao je strajk ugostiteljskih radnika 1937 godine. U to vrijeme vec je povezan i sa ilegalnom patijskom celijom.
Sa grupom drugova spremao se da ode u Spaniju i da se prikljuci spanskim antifasistima u borbi protiv fasizma. Bilo je vrlo tesko pronaci izgovor za putovanje u inostranstvo. Trebalo je obezbediti i izvjesnu sumu novca, a i to je bilo tesko. Konacno, Vickova grupa se prijavila za odlazak u Francusku toboze za rad na sumskim radilistima. Pocetkom septembra 1937 godine grupa je stigla u Francusku, U sume u Sedanu. Vicko je produzio za Pariz, uhvatio vezu i zatim sa grupom bio prebacen u Spaniju, prikljucio se Sto dvadeset devetoj Internacionalnoj brigadi. Zapazen po junastvu, ubrzo je postao serhento (narednik), a krajem godine (1937) i clan Komunisticke partije. Poslije zavrsetka rata bio je u francuskim koncentracionim logorima u Sen Siprijemu, Girsu i Alzeresu. Otuda je, aprila 1941. pobjegao i preko Nemacke oktobra mjeseca posao u Jugoslaviju.
U Jugoslaviju je stigao 5 novembra 1941 godine. Preko uspostavljene veze u Zagrebu dosao je odmah u dodir sa clanovima CK KP Hrvatske i bio upucen na sektor Slavonije. U Slavoniji se prikljucio Psunjskoj ceti. Postao je najprije vodnik, zatim komandir cete, a u proljece 1942 godine - komandant Psunjskog bataIjona. U avgustu 1943 godine je komandant Psunjskog odreda, a tri mjeseca kasnije - komandant Dvanaeste
slavonske brigade. Pod njegovom komandom brigada je izvela mnoge akcije: napad na Vocin, Orahovicu, Orijavac, Okucane, Pakrac i dr. Od februara do maja 1943 godine bio je komandant Trece operativne zone, koja je zahvatala podrucje Slavonije.
Kada je u drugoj polovini maja 1943 godine formiran Slavonski korpus, Vicko je postao komandant Dvadeset osme udarne divizije u njemu. Ova divizija je pod njegovim umjesnim rukovodstvom izvela mnoge uspjesne akcije u Slavoniji, Moslavini, Zagorju i Turopolju. Po naredjenju Vrhovnog komandanta ona je u ljeto 1943, presla na sektor Druge operativne zone i nizom krupnih uspjesnih akcija doprinijela daljem prosirenju Narodnooslobodilacke borbe i formiranju novih jedinica u tom dijelu Hrvatske. Znacajnije borbe iz tog perioda vodjene su sa neprijateljskim garnizonima iz Cazme, Koprivnice, Ludbrega, Varazdinskih Toplica, Zlatara, Ivanaca i dr. Decembra 1943 godine njegova divizija je prebacena na desnu obalu Save, u Turopolje. Tu je izvrsila napad na aerodrom Kurilovac i zajedno sa Turopoljskim odredom unistila neprijateljsko skladiste u selu Sopnica.
Nekoliko mjeseci u toku 1944 godine Vicko je bio komandant Trinaeste primorsko-goranske divizije i komandovao napadima na Breznicu, Vrh Kapele, Bosiljevo i dr. U avgustu 1944 godine radio je na formiranju Hrvatske divizije KNOJ-A, koja je na teritoriji Hrvatske vodila borbe protiv ostataka neprijateljskih grupa.
Pocetkom januara 1946 godine otisao je u Vojnu akademiju "Frunze" u Moskvi, koju je krajem 1947 godine zavrsio sa odlicnim uspehom. Bio je clan raznih partijskih rukovodstava u vojnim jedinicama i komandama; sada je (1957. godina) clan partijskog opunomocstva za Jugoslavensko ratno vazduhoplovstvo.

 Za narodnog heroja proglasen 27. 11.1953. godine.

titanik @ 20:17 |Komentiraj | Komentari: 0
subota, rujan 1, 2007

Igmanski mars je jedna od najpoznatijih epizoda NOB-a.
 Krajem januara  1942. godine, Prva proleterska brigada se na Romaniji nasla opkoljena jakim njemackim snagama. Stab brigade donosi odluku o izvrsenju opasnog, ali jedino moguceg pokreta. Trebalo je proci pored Sarajeva, preko Igmana, prema oslobodjenoj Foci. Igmanski mars je izveden nocu izmedju 27. i 28. januara po dubokom snijegu i velikoj hladnoci. Taj mars postaje legenda, a cetrdeset tesko promrzlih boraca prebaceno je na lijecenje u Focu, gdje su podnijeli nadljudske bolove amputiranja promrzlih dijelova tijela bez narkoze.

titanik @ 10:57 |Komentiraj | Komentari: 2 | Prikaži komentare