Druze Tito mi ti se kunemo
  • Godine su prosle pune muka.
  • Ginulo se za slobodu nijemo.
  • Ili s pjesmom umesto jauka,
  • Druze Tito mi ti se kunemo.
  • Veselje se siri na sve strane,
  • sad slobodno po zemlji idemo.
  • Al' velike pamticemo dane,
  • Druze Tito mi ti se kunemo.
  • Praznik s'lazi na ulice
  • u oblake da letimo smjelo.
  • Nase pjesme zli neka se plase.
  • Druze Tito mi ti se kunemo.
racunajte na nas
  • U ime svih nas iz pedeset i neke
  • Za zakletvu Titu ja spev'o sam stih
  • Ne spominjem proslost ni bitke daleke
  • Jer rodjen sam tek posle njih
  • Al zivot pred nama jos bitaka skriva
  • I preti nam preti ko duboki vir
  • Ja znam da nas ceka jos sto ofenziva
  • Jer moramo cuvati mir
  • Racunajte na nas
  • Sumnjaju neki da nosi nas pogresan tok
  • Jer slusamo ploce i sviramo rock
  • Al' negde u nama je bitaka plam
  • I kazem vam sta dobro znam
  • Racunajte na nas
  • U nama je sudbina buducih dana
  • I neki se mozda i plase za nju
  • Kroz vene nam tece krv partizana
  • Racunajte na nas
  • Racunajte na nas
Put u Kumrovec
  • Oživi misao, putevi bježe,
  • Zagorje pjeva: kaj,
  • i srce igra, pjesmu doseže:
  • je li to Gupčev kraj?
  • Sutla vijuga: modra tkanica,
  • zar je to Tahijev dvor?
  • Gle, preko šuma i oranica
  • zamak gleda odozgor.
  • Odmiče cesta, ljepota dana,
  • i jesen sva od svile
  • miriše njiva zaorana
  • i jata ptica krile.
  • "O lijepa naša..." slova sjaju,
  • s kamena stih nas zove,
  • himna se rodila u ovom kraju,
  • da, himna zemlje ove,
  • Jurimo, jurimo, Kumrovec, eno,
  • pred nama kao na dlanu;
  • mašemo rukom uzbuđeno,
  • a riječi ućute, stanu.
  • I onda tišina: ožive slike,
  • stranice pjevaju, zbore,
  • promiču tako dani i bitke
  • kroz naše krvave gore
  • I dok čitamo sa zida slova:
  • "Ovdje se rodio Tito";
  • golub slijeće sa starog krova
  • i kruži ponosito
  • Susjed je vajar iskles'o lik,i kruži ponosito
  • što nas sad gleda blago,
  • slobode naše to je spomenik
  • i sveg što nam je drago.
  • i sveg što nam je drago.
  • Uniđem pod krov, dodirnem rukom.
  • Uniđem kolijevka leži mala,.
  • priprosta zipka s drvenim lukom
  • Maršala odnjihala!
  • I na ognjištu vatra se žari
  • ko simbol misli žive,
  • pucketa tiho i ko da zari
  • juriše i ofanzive.
  • O gori vatro, vječno, žarko
  • kao misao Tita,
  • i svijetli toplo ko sunce jarko
  • i budi uzorita
  • U tvome sjaju nek se rode
  • i nove naše snage,
  • i nek nas i dalje cilju vode
  • i zastave crvene, drage!
bolna lezi omladinka Mara
Nema zapisa.
Izvori informacija
Nema zapisa.
Informacije
  • Za pisanje bloga kao informacije uglavnom koristim objavljene tekstove sa neta ili iz knjiga sa tematikom iz perioda stvaranja JUGOSLAVIJE , Neki tekstovi su obradjeni a neki objavljeni originalno
Blog - srpanj 2008
četvrtak, srpanj 31, 2008
U periodu od 8. do 13. decembra
1941. pred Jevrejskom policijom satima su stajale kolone jevrejskih žena i dece na hladnom i vetrovitom vremenu, čekajući da ih Nemci prebace u logor na Sajmištu. Prevoz je vršen kamionima: u jedan kamion ukrcavani su žene i deca, a u drugi utovarivane su njihove stvari. Dugo čekanje po hladnoći bila je najava mnogo težih dana u logoru.
Po dopremanju u logor, jevrejske žene i deca smešteni su u velike izložbene paviljone, koji su bili krajnje neprikladni za bilo kakav, a naročito ne duži boravak u zimskim uslovima starih, nejakih i dece. Prvo je ispunjen najveći, treći paviljon, a zatim i prvi paviljon. Zatočeni Romi smešteni su u drugi paviljon. Tokom decembra 1941. godine, Jevreji noji su dovođeni na rad iz logora u Topovskim šupama, uređivali su peti paviljon. Početkom januara 1942. godine njih 200-300 smešteno je upravo u ovaj paviljon, a logor na Autokomandi je likvidiran. Ovaj paviljon bio je ograđen sopstvenom ogradom tako da su zatočenici bili odvojeni od svojih porodica, a njihovi kontakti bili su zabranjeni.
U centralnoj kuli bila je smeštena Uprava logora. Na vrhu kule, sve vreme dok je logor bio u nemačkim rukama, vila se crna zastava SS-a. Logorska komanda nalazila se u maloj zgradi kraj ulaza u logor, gde je do rata bila uprava Sajma.
Posle interniranja Jevreja iz Beograda, u logor na Sajmištu postepeno su dopremani i svi preostali Jevreji iz okupirane Srbije, bilo da su već internirani ili ne. U Beogradu su od Jevreja izvan logora na Sajmištu ostali samo bolesnici iz jevrejskih zdravstvenih ustanova, zatim njihovi lekari i drugo bolničko osoblje i članovi njihovih porodica, ukupno oko 400 lica, kao i izvestan broj Jevrejki udatih za hrišćane, uglavnom Srbe.

SMRZNUTA DECA
IZ logora na Banjici 9. decembra 1941. godine u Jevrejski logor Zemun prebačeno je 65 zatočenih Jevrejki. Među njima bila je i Olga Alkalaj, član privremvnog rukovodstva KPJ za Beograd.
Prema izveštaju opunomoćenog i komandujućeg generala u Srbiji, od 20. decembra 1941. godine "u novoformirani logor za Jevreje i Cigane u Zemunu do 15. 12. 1941. dovedeno je 5.281 osoba". Naredna grupa Jevreja stigla je na Sajmište iz šabačkog logora na Savi 26. januara 1942. Prema svedočenju Šapčanina Gliše Babovića, od Rume do Zemuna zatočenici su morali da idu pešice (oko 50 km). "Kako je bila ljuta zima, a put dug, deca koja nisu mogla da idu padala su uz put. Ostajala su i ona deca koju su majke vozile u kolicima. Uz njih su padale i starije žene. Svi su ostali na putu smrznuti. Između njih, od šabačkih Jevreja umrla je supruga lekara Haima Rusoa, a dete dr Koena smrzlo se na lutu. Dečja mati poludela je do Zemuna, sva se počupala i izgrebala."
Posle junačkog proboja zatočenih partizana iz logora na Crvenom krstu u Nišu 12. februara 1942. godine, među pobijenim za odmazdu bili su i svi jevrejski muškarci iz ovog logora. Njihove porodice upućene su, 24. februara 1942. godine, vozom do Zemuna. Bilo ih je 282 na broju. Poslednja grupa Jevreja upućena u logor na Sajmištu bila je iz Kosovske Mitrovice 19. marta 1942. Pet stotina Jevreja iz Kosovske Mitrovice, Novog Pazara, Raške i izbeglica iz Beograda i iz srednje Evrope upućeno je vozom u logor na Sajmištu.
U periodu od 8. decembra 1941. do kraja aprila 1942. godine u logoru na Beogradskom sajmištu zatočeno je ukupno oko 7.000 lica, od toga oko 6.400 Jevreja i oko 600 Roma.

PAVILjON ZA IZLOŽBE
PRVI Beogradski sajam svečano je i, po ondašnjoj oceni, sa puno uspeha otvoren 11. septembra 1937. godine. Do rata 1941. godine redovno su održavani jesenji i prolećni sajmovi, kao i niz drugih kulturnih i zabavnih priredbi. Beogradski sajam imao je više paviljona sa ukupno 14.029 metara kvadratnih izložbene površine.
Paviljoni označeni brojevima od 1 do 5 bili su grupisani oko centralne kule i pripadali su zemlji domaćinu. Najveći, paviljon broj 3, imao je površinu od 5.000 "kvadrata", a uz njega su jedan nasuprot drugom bila dva para istih paviljona (1 i 2, 4 i 5) sa po 2.100 m2 i 1.600 m2 površine. Paviljon Zadužbine Nikole Spasića služio je kao izložbeni prostor Francuskoj i Holandiji. Svoje paviljone, izgrađene i ukrašene u nacionalnom stilu, imali su i: Italija, Čehoslovačka, Nemačka, Mađarska, Rumunija i Turska. Posle uspostavljanja trgovinskih, a zatim i diplomatskih odnosa Kraljevine Jugoslavije sa Sovjetskim Savezom, sredinom 1940. godine, počela je i izgradnja masivnog sovjetskog paviljona. Firma "Filips" imala je svoj paviljon u kojem je 1939. emitovan prvi televizijski program u Jugoslaviji. Postojala su još dva paviljona upamćena po imenima "Hanza" i "Ribarski" paviljon.

titanik @ 13:37 |Komentiraj | Komentari: 1 | Prikaži komentare
utorak, srpanj 29, 2008
RADI gušenja ustanka u Srbiji, koji je ugrožavao njegove vitalne interese na evropskom jugoistoku, nemački okupator bio je spreman na primenu i najdrastičnijih genocidnih mera. Dalekosežni planovi o raseljavanju srpskog stanovništva u ustaničkim područjima i o interniranju ustanika, u jesen 1941. nisu mogli da se sprovedu sa do tada izgrađenom mrežom zatvora i logora. Zbog toga je, prema izveštaju Operativne grupe policije iz Beograda svojoj berlinskoj centrali, od 9. oktobra 1941. "u luku Save kod Mitrovice planirano podizanje sabirnog logora".
Njega bi izgradila organizacija Tot "po tipu nemačkih koncentracionih logora". Logorom bi upravljala Operativna grupa policije, a u njemu bi se smestilo prvo 50.000, a kasnije 500.000 ljudi.
Za mesto novog logora izabrana je Zasavica, selo u Mačvi, "u luku Save kod Mitrovice", gde su, 12. i 13. oktobra 1941. godine, snage Vermahta izvršile masovna streljanja Jevreja i Roma.
Istovremeno, u Beogradu su vođeni razgovori o rešenju "jevrejskog pitanja" u Srbiji. Zaključak je bio, da se po okončanju streljanja jevrejskih i romskih muškaraca, njihove porodice prikupe u "ciganskoj četvrti Beograda", a zatim interniraju na "srpskom ostrvu Mitrovica". Iz izveštaja Operativne grupe policije, od 20. oktobra 1941. godine, vidi se da se tada postupalo po ovim zaključcima: završeno je interniranje jevrejskih muškaraca i naređeno njihovo likvidiranje, a već je i pripremljen geto za interniranje 10.000 članova njihovih porodica. U Zasavici je, međutim, do 28. oktobra 1941. građen samo jedan logor, kako je to prvobitno i bilo planirano, a ne dva.
Pokazalo se da zbog visokog vodostaja Save i pretvaranja zemljišta u močvaru nije moguće nastaviti izgradnju logora u Zasavici. Zbog toga je opunomoćeni i komandujući general u Srbiji Franc Beme naredio, 28. oktobra 1941. da se radovi obustave i da se za planirani logor upotrebe izložbeni paviljoni na Beogradskom sajmištu.
Odluka o interniranju Jevreja i Roma u logor na Beogradskom sajmištu doneta je, po svemu sudeći, tek početkom decembra 1941. godine. Tada je postalo jasno da je, posle brzog nemačkog prodora i sloma Užičke republike od 25. novembra do 1. decembra 1941. godine matica Narodnooslobodilačkog pokreta u Srbiji poražena.

  ŽURBA NEMACA
Nacisti su za koncentracione logore, gotovo po pravilu, birali usamljena mesta u blizini velikih gradova i industrijskih centara. Na teritoriji okupirane Srbije za logore najčešće su korišćene kasarne i drugi vojni objekti na periferiji gradova, odnosno, objekti koji nisu bili mnogo upadljivi, relativno izolovani. Činjenica da je za logor izabrano Beogradsko sajmište, koje je bilo pred očima Beograda, može da se objasni žurbom da se posle poplave Zasavice, pronađe objekat u kojem može da se smesti veliki broj zatočenika i koji se nalazi na bezbednom mestu blizu glavnih komunikacija. Izbor Sajmišta za logor, koje je bilo vidljivo sa svih strana, istovremeno pokazuje i bezobzirnost karakterističnu za nemačku okupaciju u Srbiji.

SAGLASNOST NDH
POSLE donošenja odluke da se Beogradsko sajmište pretvori u logor 28. oktobra 1941. godine, nemačke vojnookupacione vlasti u Srbiji morale su da se za saglasnost obrate organima Nezavisne Države Hrvatske, jer je njoj prostor Sajmišta, kao i celi istočni Srem, pripao 10. oktobra 1941 godine. Saglasnost, koja nije mogla doći u pitanje, tražena je i dobijena preko poslanstva Trećeg rajha u Zagrebu. Međutim, ona je uslovljena time da logor čuvaju Nemci i da snabdevanje ide sa srbijanske, a ne sa hrvatske teritorije.
Beogradsko sajmište adaptirano je za logor u žurbi i polovično. Bilo je očigledno da je osnovni cilj vojnookupacionih vlasti bio da se logor kako-tako osposobi za prijem velikog broja zatočenika, iako neki neophodni uređaji i instalacije nisu bili osposobljeni.
Interniranje Jevreja iz Beograda u Jevrejski logor Zemun (Judenlager Semlin), kako se logor službeno zvao, otpočelo je 8. decembra 1941. godine. Dan ranije kvislinška srpska žandarmerija podelila je Jevrejima pozive da se sutradan rano ujutro jave u dvorištu Specijalne policije za Jevreje u Ulici Džordža Vašingtona br. 21. U pozivu je navedeno da mogu poneti samo onoliko prtljaga koliko mogu da nose, pribor za jelo, pokrivače i hranu za tri dana.
Preko listova "Obnova" 10. decembra i "Novo vreme" 11. decembra 1941. godine i javno je upućen poziv "svim Jevrejima" da se prijave na navedenu adresu. Poziv je bio u obliku saopštenja šefa Operativne grupe policije bezbednosti i Službe bezbednosti i završavao se pretnjom da će onaj ko ne dođe biti "najstrože kažnjen".
Korisnički profilPošalji privatnu poruku
titanik @ 22:37 |Komentiraj | Komentari: 3 | Prikaži komentare
nedjelja, srpanj 27, 2008
Rođen je 7. jula 1914. u selu Stekerovci, kod Glamoča, Bosna i Hercegovina, u siromašnoj seoskoj porodici. Godine 1925. s porodicom se preselio u selo Žednik kod Subotice, gdje mu je otac, kao jugoslovenski dobrovoljac u prvom svjetskom ratu, dobio zemlju. Gimnaziju i Pravni fakultet završio je u Subotici. Kao student, pristupio je naprednom omladinskom pokretu. Isticao se u radu studentskog udruženja "Svjetlost", i u demonstracijama i drugim političkim akcijama na fakultetu i u Subotici, Pripadao je maloj grupi studenata koja se angažirala u širenju revolucionarnih ideja u selima sjeverne Bačke. Zapaženo je politički aktivan još u vrijeme parlamentarnih izbora 1935. godine. Godine 1936. primljen je u KPJ, i postao član prve partijske organizacije u Žedniku. U to vrijeme najviše je radio na okupljanju đačke i seoske omladine u Žedniku i drugim selima, i u stvaranju organizacija SKOJ-a. Od tada je jedan od najistaknutijih partijskih aktivista u ovom dijelu Vojvodine. Bio je inicijator stvaranja Kulturne zadruge vojvođanskih naseljenika "Preporod", koja je imala svoju organizaciju u mnogim selima Bačke, posredstvom koje je Partija okupljala i aktivirala mase, posebno omladinu, ostvarujući u godinama uoči rata dominantan politički utjecaj. Radio je i na okupljanju poljoprivrednih radnika i organiziranju njihovih štrajkačkih i drugih akcija. Među tim radnicima, pretežno Mađarima i Bunjevcima, njegovim zalaganjem formirana je prva grupa komunista i simpatizera KPJ. Morača je bio jedan od najaktivnijih učesnika i organizatora mnogih narodno-frontovskih akcija na liniji obrane zemlje i borbe protiv profašističkog režima. Kao istaknuti partijski aktivist, 1939. godine izabran je za člana Okružnog komiteta KPJ za sjevernu Bačku. Godine 1936, kao vojni obveznik, završio je Školu rezervnih oficira.

U aprilskom ratu, kao oficir bivše jugoslovenske vojske, bio je zarobljen i upućen u zarobljenički logor u Mađarsku. Kada je obaviješten da Mađarska, na zahtjev vlade kvislinške Nezavisne Države Hrvatske, oslobađa sve zarobljenike s njene teritorije, među zarobljenim oficirima se zalagao da se ta mogućnost iskoristi. Tako je i sam, u prvoj polovini juna 1941, došao u Drvar, rodno mjesto njegova oca. Tu se povezao s organizacijom KPJ i uključio u rad na pripremama za oružanu borbu. Kao rezervni oficir, posebno je bio angažiran u organiziranju vojnih priprema.

Formiranjem štaba gerilskih odreda za Bosansko Grahovo i okolinu, odlukom Sreskog komiteta Partije postao je član toga štaba. U tom svojstvu, izradio je plan prve ustaničke akcije u Bosni i Hercegovini — napada na Drvar, Bosansko Grahovo i Oštrelj, koji je počeo 27. jula 1941, i uspješno izveden. Već u tim prvim borbama Morača je ispoljio izuzetnu hrabrost i vojničke sposobnosti u organiziranju i rukovođenju partizanskim jedinicama. U periodu velikih pobjeda ustanka u ovom kraju u ljeto 1941, komandirao je Drvarsko-petrovačkim bataljonom "Sloboda", koji je vodio mnoge uspješne borbe protiv neprijatelja. Između ostalog, jedinice ovog bataljona su u višednevnim neravnim borbama razbile ofanzivu ustaško-domobranskih snaga na oslobođenu teritoriju Drvara, i nanijele im velike gubitke.
Svojim ugledom i popularnošću u narodu i izuzetnim zalaganjem, dao je veliki doprinos nastojanjima KPJ da konsolidira ustanak i narodnooslobodilački pokret u Drvaru i okolini u vrijeme Talijansko-Četničke akcije ujesen 1941. godine. Kao komandant i iskusan partijski radnik, u to vrijeme je politički aktivan u tumačenju linije KPJ u narodnooslobodilačkoj borbi, razotkrivanju ciljeva i karaktera četničkog pokreta i Talijanske politike "pacifikacije". Bio je to sadržaj mnogih skupova vojske i naroda na kojima je govorio. Posebno je radio na učvršćivanju partizanskih jedinica i njihovom obučavanju u duhu taktike partizanskog ratovanja. Komandirao je Drvarskim partizanskim bataljonom u borbama protiv Talijanskih snaga u zimu i proljeće 1942. godine, koje su se završile njihovim porazom i oslobođenjem Drvara. Tada je primio dužnost zamjenika komandanta, a nešto kasnije i komandanta 5. krajiškog partizanskog odreda, s kojim je izveo više uspješnih akcija, među kojima napad na Glamoč. Od jedinica ovog Odreda, početkom septembra 1942, po odluci Vrhovnog štaba, formirao je 4. krajišku udarnu brigadu i imenovan za njenog prvog komandanta. Predvodio je brigadu u više borbi u jesen 1942: u napadu na Sanski Most, u borbama s Nijemcima i četnicima na pravcu Banja Luka — Ključ, s Talijanskim i četničkim snagama oko Bosanskog Grahova.,. Brigada se posebno istakla u obrambenim borbama na pravcu Sanski Most — Bosanski Petrovac u IV ofanzivi, krajem januara i početkom februara 1943, uspješno sprečavajući prodor nadmoćnih njemačkih snaga.

Maja 1943. godine, Morača je postavljen za komandanta 5. krajiške divizije, s kojom je postigao mnoge pobjede. U periodu maj-jul 1943. rukovodio je prodorom divizije iz centralne i istočne Bosne. Od više uspješno izvedenih borbenih akcija u toku tog marš-manevra, posebno je značajan napad na komunikaciji Sarajevo—Slavonski Brod, kada je divizija zauzela rudnik Kakanj, i rušenjem više mostova i željezničkih stanica za duže vrijeme onemogućila saobraćaj na ovoj značajnoj željezničkoj pruzi.

U oktobru 1943, u duhu plana Vrhovnog štaba za prenošenje operacija u Srbiju, Vrhovni komandant je povjerio 5. diviziji veoma odgovoran i složen borbeni zadatak: da iz centralne Bosne prodre u Sandžak, odakle će borbeno djelovati na teritoriji Srbije, da podrži razvitak narodnooslobodilačkog pokreta na njenom tlu. Divizija je uspješno prodrla u Sandžak, a zatim oslobodila Rudo, Priboj, Višegrad i druga mjesta i razbila znatne četničke snage. Od početka decembra 1943, do sredine januara 1944. godine, Morača rukovodi veoma složenim obrambenim borbama divizije u toku njemačkih ofanzivnih operacija u Sandžaku i istočnoj Bosni. Potiskivana, a zatim i opkoljena neusporedivo nadmoćnijim njemačkim snagama, divizija je, po snijegom okovanim planinskim masivima, vodila uspješne manevarske borbe. Za pokazanu izuzetnu izdržljivost i hrabrost u toku ove njemačke ofanzive, diviziju je pohvalio Vrhovni komandant.

U vrijeme neposrednih priprema za operacije, čiji je cilj bio oslobođenje Srbije, Morači je Vrhovni komandant, u drugoj polovini marta1944, povjerio komandu nad Operativnom grupom 2. proleterske i 5. udarne divizije, sa zadatkom da počne prodor u Srbiju. U periodu mart-maj 1944. komandira radom ove Grupe. Njeni prodori najprije u dolinu rijeke Ibra, a potom kroz zapadnu Srbiju do Valjeva, bili su u centru pažnje komandanta njemačkih trupa u Srbiji i četničke Vrhovne komande, koji su nastojali da, angažiranjem svih snaga, spriječe prodor Grupe divizija i njeno spajanje sa snagama NOVJ na jugu Srbije i u šumadiji. Za uspješno forsiranje Lima, Vrhovni komandant Josip Broz Tito je ponovo pohvalio 5. udarnu diviziju.

U drugoj polovini jula 1944. godine, Morača komandira 5. divizijom u toku njemačke ofanzive u Crnoj Gori, kada su u protuudaru grupe divizije NOVJ, u rajonu Čakora i Andrijevice, razbijene znatne njemačke snage, a potom vodi diviziju u nastupnom maršu ka jugu Srbije, u izvođenju složene operacije forsiranja Ibra, i u borbama na Kopaoniku protiv glavnine četničkih snaga koje su, u suradnji s njemačkim i bugarskim trupama, neuspješno pokušale da spriječe spajanje Operativne grupe divizije sa snagama NOVJ na jugu Srbije. U nastupanju kroz Srbiju, u izvođenju prodora iz Toplice u Šumadiju, i osobito u teškim borbama s njemačkim snagama u rajonu Topola-Aranđelovac — koje su po svaku cijenu branile magistralu Beograd— Skopje kojom je njemački komandant Jugoistoka upućivao pojačanja iz Grčke za obranu Srbije i Beograda — Morača je ponovo pokazao kvalitete vrsnog komandanta. Potoni je s divizijom učestvovao u operaciji za oslobođenje Beograda, da bi nešto kasnije, kao komandant divizije, a zatim načelnik štaba 1. armije na sremskom frontu, brzo ovladao vještinom komandiranja u uslovima frontalnog ratovanja. Prilikom proboja sremskog fronta, neposredno je komandirao Sjevernom grupom divizija.

Poslije rata, završio je Višu vojnu akademiju "Vorošilov" u Sovjetskom Savezu, a potom obavljao visoke dužnosti u JNA: bio je zamjenik načelnika "Generalštaba, zamjenik načelnika Više vojne akademije, načelnik l i IV uprave Generalštaba i komandant Armijske oblasti. Od 1963. do 1967. bio je član Saveznog izvršnog veća. Bio je član Savezne konferencije SSRN Jugoslavije, član CK SK Bosne i Hercegovine, i predsjednik Saveza rezervnih vojnih starješina Jugoslavije. Bio je član Savjeta Federacije. Rezervni je general-pukovnik.

Napisao je više tekstova i rasprava iz oblasti vojne vještine i povijesti narodnooslobodilačkog rata. Godine 1962. objavio je "Ratni dnevnik", koji bogatstvom podataka i zapažanjima ovog istaknutog komandanta i revolucionara predstavlja izuzetno svjedočanstvo o ratu i revoluciji.
Odlikovan je mnogim visokim odlikovanjima.

Narodnim herojem proglašen je 20. decembra 1951. godine.

titanik @ 20:43 |Komentiraj | Komentari: 3 | Prikaži komentare
četvrtak, srpanj 24, 2008
Galjer - Šišo Franje Vilim je rođen je 11. januara 1911, u Prugovcu, Bjelovar, Hrvatska. Bio je poštanski činovnik.

Vilim Galjer se opredjeljuje za revolucionarni radnički pokret još u đačkim danima u Bjelovaru, kada je i postao Član SKOJ-a. Poslije završenog školovanja, radi u PTT struci u Slavonskom Brodu, Osijeku i Zagrebu.

Zapažen je svojim revolucionarnim radom, u krugovima poštanskih radnika u Zagrebu i u Udruženju PTT radnika Hrvatske. Poštari iz Udruženja PTT radnika sa Galjerom imaju važnu ulogu u akcionom odboru državnih službenika koji povezuje napredno orijentirana društva i usmjerava njihovu aktivnost na partijskom kursu. Partija preko Galjera organizuje ilegalne grupe u svim važnijim PTT jedinicama u Zagrebu, u kojima se odgajaju budući članovi Komunističke partije.

Godine 1940. Vilim Galjer postaje član Komunističke partije, te, uz saradnju Voja Kovačevića, člana Mjesnog komiteta KPH za Zagreb, formira u Pošti Zagreb 2 partijsku organizaciju i postaje njezin sekretar. Pod njegovim rukovodstvom, ova partijska organizacija izvršava sve zadatke koji su pred nju postavljeni: razvija politički rad preko ilegalnih grupa i udruženja PTT radnika, prenosi poštanskim vagonima u raznim pravcima partijsku štampu i materijale, skriva po stanovima povratnike iz španskog građanskog rata, prebacuje mnoge drugove po zadatku Partije iz Zagreba u razna mjesta na pruzi Zagreb-Beograd, Zagreb-Split, Zagreb-Rijeka, prenosi direktive CK KPH za počinjanje ustanka grupi članova Partije u okolini Siska i Delnica. U svim tim aktivnostima Vilim Galjer pokazuje visoku svijest i požrtvovanje, a to je posebno došlo do izražaja u ljeto 1941, godine, kada se preko njega održavala veza između CK KPH i CK KPJ u Beogradu.

Kada je, u avgustu 1941. godine, partijska organizacija dobila zadatak od sekretara CK KPH Rada Končara da izvedu diverziju na telefonske uređaje u Glavnoj pošti u Zagrebu, Vilim Galjer i Vojo Kovačević organiziraju tu veliku diverziju. Galjer odabira trojku koja će neposredno izvršiti postavljeni zadatak, a i sam sudjeluje u organizovanju prebacivanja eksploziva u zgradu Glavne pošte u Jurišićevoj ulici. Poslije jednomjesečnog rada, izazvana je, 14. septembra 1941. godine, serija eksplozija od 5 eksplozivnih naprava koje su bile ugrađene u telefonske uređaje u tri odvojene sale. To su bile vojne i PTT međugradske telefonske veze i automatska telefonska centrala za grad Zagreb, izuzetno čuvane od njemačkih i ustaških vlasti. Ovom diverzijom prekinute su, žicanim putem organizirane, telefonske veze njemačke Vrhovne komande sa svojim vojnim štabovima u SSSR-u, Rumuniji, Bugarskoj, Grčkoj i u Beogradu. Kompletno je uništen sistem međugradskih telefonskih veza i ozbiljno oštećena gradska automatska centrala. Njemačke vlasti i PTT uprava morali su instalirati nove uređaje za međugradske veze, a gradska telefonska centrala popravljana je sedam mjeseci. (

Posebno je bio značajan moralnopolitički efekt ove diverzije, zato što je ona izvršena u Zagrebu, centru Pavelićeve NDH, i što su je izveli komunisti-Hrvati. Time je i ovako stavljeno na znanje ustaškim vlastima da se hrvatski narod nije solidarizirao sa njihovom vlasti, a narodnim masama u započetom ustanku na Kordunu, Baniji, Lici i u drugim krajevima Hrvatske ta je akcija dala još snažniji podstrek i pokazala primjer solidarnosti u zajedničkoj borbi Srba i Hrvata.

Neposredno poslije diverzije, Vilim Galjer sa ostalim učesnicima (Josip Ćuljat, Stavko Markon i Nada Galjer) odlazi u partizane na Kordun, gdje je odmah postavljen za komandira 2. čete 3. bataljona 2. kordunaškog partizanskog odreda, koji je operisao na sektoru Slunja.

Vilim Galjer Šišo je mnogo je pomagao u razvijanju narodnog ustanka u kraju gdje je djelovala njegova četa. Na njenom čelu u borbi protiv ustaša, u Šturliću kod Slunja, bio je teško ranjen. U toj je borbi, 4. marta 1942. godine, Vilim Galjer Šišo poginuo.

Danas kulturnoumjetničko društvo PTT radnika iz Zagreba i Osnovna škola u Prugovcu nose njegovo ime.

titanik @ 13:14 |Komentiraj | Komentari: 3 | Prikaži komentare
srijeda, srpanj 23, 2008
titanik @ 17:06 |Komentiraj | Komentari: 2 | Prikaži komentare


Rođen je 1924. godine u Debru, Makedonija, u vrlo siromašnoj porodici.

Osnovnu i Građansku Školu završio je u Debru. Obdaren je bio za učenje, ali materijalne prilike mu ne dozvoljavaju da nastavi školovanje.

Od talijanske okupacije, uključen je u omladinski antifašistički pokret. Poslije okupacije, otišao je u Prištinu, i upisao se u gimnaziju. Da bi mogao da se izdržava, zaposlio se u internatu. Tu je, kao antifašista postao veoma aktivan. Okuplja omladince, čitaju letke i dogovaraju se o odlasku u partizane. U internatu je i partijska tehnika. Okupatorska vlast otkriva njegovu djelatnost i hapsi ga, ali on ništa ne priznaje. Poslije izlaska iz zatvora, među drugovima uživa ugled junaka. U toku 1942. godine, kao organizirani komunist, svoju aktivnost razvija i van gimnazije, među omladinom Prištine i Prizrena.

Pored rasturanja letaka i održavanja sastanaka, njegova aktivnost se proširuje i na oružane akcije. Opet je otkriven i uhapšen, U istražnom zatvoru ga saslušavaju isti policajci koji su ga, jednom već, pustili iz zatvora. Mučen je.

Za njegove muke i junačko držanje saznalo se i van zidina zatvora. Komunisti, čiji je rukovodilac bio, odlučili su da ga otmu iz ruku policije, i u tome su uspeli.

Poslije izbavljenja iz zatvora, njegov opstanak na Kosovu je postao nemoguć. Zato se vraća u Debar. Cijela njegova porodica radi za NOP. U njegovoj kući je održavao sastanke i Kuzman Josifovski. Početkom 1943. godine, odlazi u Tiranu, i tamo radi za antifašistički pokret. U maju stupa u albanski partizanski odred „Daiti". Odmah poslije kapitulacije fašističke Italije, vraća se u Debar, gdje je postavljen za zamjenika političkog komesara Komande mjesta.

Poslije povlačenja partizana iz grada, nalazi se u partizanskoj četi koja djeluje na terenu Piškopeje. Kad je formirana 7. albanska brigada, postavljen je za zamjenika političkog komesara bataljona.

Učestvovao je i istakao se svojom hrabrošću u svim borbama jedinica kojima je pripadao, a naročito junaštvo je pokazao u oslobođenju Struge. Isto tako, njegova hrabrost je došla do izražaja na sremskom frontu, gdje je bio na položaju zamjenika komesara bataljona. U žestokoj borbi s četnicima Draže Minailovića, kod Banove Jaruge, aprila 1945. godine, poginuo je junačkom smrću.

Narodnim herojem proglašen je 8. oktobra 1953. godine.

titanik @ 10:07 |Komentiraj | Komentari: 1 | Prikaži komentare
nedjelja, srpanj 20, 2008
Logor na Banjici bio je najveći koncentracioni logor na području okupirane Srbije (1941.-1944.). Logor je radio od jula 1941. do oktobra 1944.Kroz ovaj logor za vreme čitave okupacije prošlo je 250.000 ljudi, a od tog broja njih 30.000 je streljano na stratištu u Jajincima.Danas je nekadašnji koncentracioni logor pretvoren u Muzej-dom Banjica. Osnivanje Logora Prva ideja o stvaranju koncentracionog logora na Banjici javila se maja 1941.godine. Bilo je potrebno stvoriti jedan veliki zatvorski prostor gde bi bili dovođeni ubeđeni protivnici Nemačkog Rajha kao i svi oni koji nisu podržavali Komesarsku upravu Milana Aćimovića. Po ulasku SSSR-a u rat na strani antifašističke koalicije i početka prvih diverzantskih akcija partizana u Srbiji, stvaranje koncentracionog prostora u okupiranom Beogradu bilo je samo pitanje dana. Zvanično, Banjički logor je oformljen 5.jula 1941. Formalnu odluku o stvaranju logora doneli su nemački komandant grada Beograda i zapovednik Gestapoa u okupiranoj Srbiji, a sproveo ju je u delo tadašnji pomoćnik ministra unutrašnjih poslova Dragomir-Dragi Jovanović. Za logoraški prostor Nemci su odabrali bivši vojnu zgradu 18.pešadijskog puka "Kraljica Marija" na Banjici. Prvi zatočenici iz unutrašnjosti Srbije prispeli su u logor 9.jula 1941. Banjički logor se po formiranju počeo dograđivati. Najpre su ispražnjeni vojni magacini na spratu i prostorije su pretvorene u logoraške sobe. U dvorištu je podignuta visoka stražarska kula, iskopani su temelji za podizanje zida, a takođe su adaptirane i prostorije u suturenu. Uprava Logora Komandant logora na Banjici bio je nemački poručnik Fridrih Vili, dok je dužnost upravnika logora vršio Svetozar Vujković. Logor je zvanično bio u nadležnost Uprave grada Beograda, pa su tako u logorskoj upravi bili zastupljeni većinom srpski civilni organi koji su vršili razne administrativne poslove. Zamenik upravnika logora je bio Radovan Čarapić. Stražu i obezbeđenje logora davali su vojnici srpske žandarmerije, a kasnije Srpske državne straže i Srpskog dobrovoljačkog korpusa. Zvaničnog banjičkog lekara je davao Gestapo i tu dužnost je sve do rasformiranja logora vršio SS major dr Fridrih Jung, dok su u logoraškoj ambulanti i stacionaru radili uglavnom banjički taoci koji su se pre rata bavili lekarskom strukom. Pored Junga, dužnosti logorskih lekara su vršili i dr Velizar Pijade (zatvoren kao Jevrej),dr Žarko Fogaraš (zatvoren kao pristalica NOP-a). Jedino je dr Fogaraš preživeo logor. Raspored po sobama U raznim periodima postojanja Banjičkog logora pojedine sobe su imale različitu namenu. U prve dve okupacione godine njihov karakter se često menjao. Najpre su bile mešovite, sa zatočenicima različito odmerenih krivica, da bi se zatim u većinu soba nalazili osuđenici na smrt koji su čekali streljanje. U logoru su bile zastupljene i ženske sobe u kojima su dovođeni političkki krivci ili taoci po ženskoj liniji. Kako se logor sve više i više punio, ovo pravilo je bilo zanemarivano pa su se tako ženske i muške sobe spajale i postajale kolektivne sobe logoraša.

titanik @ 21:08 |Komentiraj | Komentari: 6 | Prikaži komentare
subota, srpanj 19, 2008
Rođen je 15. februara 1916. godine u Zagrebu, Hrvatska.

Put Draga Adolfa Štajnbergera je put radničkog revolucionara, koji je cijeli život posvetio radničkoj klasi i Komunističkoj partiji. Rano je prišao revolucionarnom omladinskom pokretu, i u njemu se izgrađivao u marksističkog revolucionara, da bi ubrzo postao i član SKOJ-a, Kao skojevac, neumorno vodi svoje drugove u štrajkove, demonstracije i druge akcije protiv bespravlja i eksploatacije. Svojim radom isticao se u mnogim akcijama zagrebačke radničke klase protiv režima.

Štajnberger pripada redu istaknutih jugoslovenskih boraca, koji su prenosili slavu i junaštvo po bojištima Španjolske, pomažući španjolskom narodu u borbi za slobodu. U Španjolsku odlazi kao dobrovoljac za vrijeme građanskog rata, i uključuje se u redove internacionalnih brigada. Isticao se kao veoma hrabar i snalažljiv borac. Kao dokaz njegove hrabrosti i odanosti idejama koje su ga dovele do španjolskog bojišta, može poslužiti činjenica da je Štajnberger, 1938. godine u Španjolskoj, postao član KP. Posle završetka rata u Španjolskoj, s nizom drugih jugoslovenskih boraca nalazio se u koncentracionom logoru u Francuskoj. Nešto kasnije, nalazio se na prisilnom radu u Njemačkoj, odakle se, sredinom srpnja 1941. godine, preko već uspostavljenog kanala za povratak španjolskih dobrovoljaca, s prvom grupom "Španjolaca" vraća u zemlju.

Poslije dolaska u Jugoslaviju, vrlo kratko je boravio u Zagrebu, odakle se prebacuje na oslobođeni teritorij na Kordun. Iskusni revolucionar Štajnberger se ističe u organiziranju prvih partizanskih jedinica u Perjasici, Kestenjcu, Veljunu, Klokoću i Kladuši. Najviše se zadržao u odredu u Šljivnjaku. Od prvog dana, Štajnberger se isticao u borbama, i svojim junaštvom služio kao primjer kako se komunist bori za slobodu domovine. Učestvovao je u mnogim akcijama i uništavao neprijatelja. Onemogućavao je neprijatelju pljačku i paljenje siromašnih domova, ubijao izdajice i druge suradnike neprijatelja. Hrabar ratnik, ubrzo je postao rukovodilac svojim drugovima. Među partizanima i narodom Korduna bio je poznat pod imenom Adolf.

Kada su Talijani, početkom 1942. godine, pokušali da pomoću Četničke izdaje razbiju jedinstvo partizanskih jedinica na području Korduna, Drago neumorno radi na raskrinkavanju četnika, zalažući se za jedinstvo partizanskih redova, za bratstvo i jedinstvo jugoslovenskih naroda.

Izvrstan vojni i politički rukovodilac, hrabar borac, Drago je bio pohvaljen od Štaba odreda i Štaba grupe odreda na Kordunu. Njegova politička i vojna aktivnost nije dugo trajala. Travnja 1942. godine, Drago Adolf pao je kao žrtva izdaje. Jedan vod 3. čete 3. bataljona. 2. odreda prišao je četnicima, pa su 3. travnja 1942. iznenadili 3. četu i razoružali je. S 3. četom se nalazio i komandant odreda Robert Domany, komesar 3. bataljona Branko Latas, komandir 3. čete Stevo Čuturilo i politički komesar 3. čete Drago Adolf Štajnberger. Sve su ih četnici iste noći (3. travnja 1942. godine) ubili, kod Balinka Peći, u Lici. Da se ne bi pronašla njihova tijela, bacili su ih u jamu Balinka, duboku oko 380 metara, u Ličkoj Jesenici. Godine 1966. jedna engleska speleološka ekipa pronašla je njihova tijela, pa su sahranjeni u zajedničku grobnicu u Plaškom.

Kad je ubijen, Drago Štajnberger je bio politički komesar 3. čete 3. bataljona. 2. kordunaškog NOP odreda.
Narodnim herojem proglašen je 27. srpnja 1943. godine.
titanik @ 07:46 |Komentiraj | Komentari: 0
utorak, srpanj 8, 2008


Rodio se 3. aprila 1909. godine u selu Kožuhe, Gračanica, Bosna i Hercegovina, u radničkoj porodici. Otac mu je bio putar, a kasnije željezničar. Poslije završetka Građanske škole, upisao se u Trgovačku akademiju, ali je, zbog slabog materijalnog stanja, nije završio. U toku školovanja došao je u dodir s naprednom omladinom, i već 1928. postaje član KPJ; od tada je aktivist revolucionarnog radničkog pokreta.

Učestvovao je u radničko-seljačkim demonstracijama u Tuzli, 1933. godine. Zbog tuče sa žandarima, uhapšen je s još nekoliko drugova. Bio je deset mjeseci u istražnom policijskom zatvoru u Tuzli i Beogradu. Poslije premlaćivanja i mučenja u tuzlanskim zatvorima, Državni sud za zaštitu države u Beogradu osudio ga je na osam godina robije, koju je izdržavao u Lepoglavi, Mariboru i Sremskoj Mitrovici. U borbama golorukih robijaša sa žandarima u jugoslavenskim kaznionicama, u teškim i dugotrajnim štrajkovima glađu, Ivan Marković Irac ističe se kao jedan od najhrabrijih i najčvršćih.

Ponovo je uhapšen pred aprilski rat 1941. godine. Žandari su ga uhapsili u Loparama, i vezana sproveli u Sresko načelstvo u Tuzli, stoga Što je u selima oko Lopara govorio na skupovima o odbrani zemlje.

U julu 1941. godine, po odluci PK KPJ za BiH, imenovan je za komandanta Štaba za tuzlansku oblast. Pred početak ustanka, sa štabom odlazi na Birač, jer su Šekovići određeni za mjesto boravka Oblasnog štaba. Tu Ivan Marković dobiva ilegalno ime Stjepan. Pod njegovim rukovodstvom, zauzeta su mnoga mjesta i uporišta u prvim danima ustanka: Vlasenica, Šekovići, Paprača, Stupari, Milici. Na Mazuljama, kod Paprače, Marković je s 30 boraca razbio neprijateljsku bojnu i zarobio prve mitraljeze i mnogo pušaka.

Po direktivi Glavnog štaba NOPO za Bosnu i Hercegovinu, krajem septembra 1941, na Majevicu je došao kan Marković, da radi na učvršćenju Majevičkog partizanskog odreda, koji je operirao na teritoriji Majevice, Semberije i Posavine, i preuzeo komandu. Irac se, 5. januara 1942, zatekao kod jedne čete svog Odreda u selu Vakufu, na Majevici, kada su naišle ustaše, brojčano nekoliko puta jače od te čete. U toj situaciji je Irac, kao komandant Odreda, krenuo s četom u juriš, i prvi je upao među ustaše i ubio neprijateljskog vojnika. Ustaše su bile iznenađene brzim napadom. Među njima je nastala panika, tako da su poslije kratke borbe, pobjeglo. Zahvaljujući Irčevoj hrabrosti, pobijeđen je nekoliko puta jači i bolje naoružan neprijatelj. U toj borbi, neprijatelj je imao oko 20 mrtvih. Ubrzo poslije toga, njegova hrabrost je došla do izražaja u borbi protiv Nijemaca i ustaša na Površnicama, gdje se nalazila Druga četa Majevičkog odreda. Irac se nalazio u sredini streljačkog stroja, odakle je komandirao, a borci su se takmičili tko će prvi da se uhvati ukoštac s neprijateljem. Četa je pod njegovom komandom natjerala neprijatelja u bijeg prema Gornjoj Tuzli, ostavivši na bojištu više od 20 mrtvih.

Irac je, kao Hrvat, bio omiljen i popularan u srpskim selima. Kada su počeli otvoreno da rade protiv narodnooslobodilačkog pokreta, četnici su izmišljali razne klevete o Ircu. Ni raspirivanjem šovinizma nisu mogli odvojiti majevičke partizane od njihovog komandanta. Zbog toga su četničke vođe, kapetan Leko i vojvoda Kerović, formirali specijalnu udarnu grupu, sa zadatkom da u pogodnom trenutku unište partizansko rukovodstvo. Štab je bio bez neophodne zaštite, jer su u to vrijeme sve raspoložive snage bile na položaju prema neprijateljskim garnizonima Tuzle i Brčkog, odakle je neprijatelj neprestano pokušavao da prodre na oslobođenu teritoriju.

Brižljivo pripremani četnički plan je potpuno ostvaren — partizanski štab je uništen. Irac je poginuo 20. februara 1942. godine u Vukosavcima, na Majevici, u mučkom napadu četnika na štab Majevičkog odreda.

Proglašen je narodnim herojem 13. marta 1945. godine.
titanik @ 20:42 |Komentiraj | Komentari: 4 | Prikaži komentare

Drugo zasjedanje ANOJ-a odrzano je 29.11.1943. u Jajcu. Na ovom zasjedanju AVNOJ je konsruisan u zakonodavno i izvrsno predstavničko tijelo Jugoslavoje. Tada je uspostavljen Nacionalni komitet oslobodjenja Jugoslavije. Izbjeglickoj vladi i Petru II Karadjordjevicu zabranjen je povratak u zemlju do zavrsetka rata.

U ovo vrijeme doslo je do kapitulacije Italije 09.09.1943, saveznici su osvojili africki kontinent, Crvena Armija na Istocnom frontu. Sve to uticalo je da KPJ pocne sa izgradnjom temelja buduce Jugoslavije .

Na I zasjedanju AVNOJ-a  u Bihacu 1942 stvoreno j sve , samo ne politicko tijelo narodnooslobodilackog odbora. Konacno  utemeljenje drzave trebalo je uokviriti  na II zasjedanju AVNOJ-a krajem 1943. 

 

Dolazak delegata na zasjedanje

Krajem novembra u Jajce su stizale delregacije predstavnika svih naroda iz cijele Jugoslavije. Iz Slovenije je stigao  Ivan Ribar (predsjednik ANOJ-a), Boris Kidric i Josip Vidmar. Najvise teskoca imali, pri dolasku, su delegati iz Crne Gore. Delegaciju iz Hrvatske predvodio je Vladimir Bakaric.

Medju delegatima sem delegata KPJ bili su i  delegati HSS (hrvatske Seljacke Stranke), srpske zemljoradnicke stranke, stranka samostalnih demokrata, muslimanske zajednice, nekoliko radikala..., većina delegata bili su pripadnici  NOVJ

28,11.1943. na Glamoc polju stradao je Ivo Lola Ribar sin  dr, Ivana Ribara. Ivo lola Ribar  bio je clan Vrhovnog staba  i  predsjednik SKOJ-a, a nekoliko sedmica ranije  kod Kolasina poginuo mu je drugi sinb Jurica . Ove vijesti mu je prenio novoizabrani marsal Jugoslavije Josip Broz Tito po zavrsetku zasjedanja koje je kao predsjedavajuci vodio dr Ribar

titanik @ 00:00 |Komentiraj | Komentari: 2 | Prikaži komentare
nedjelja, srpanj 6, 2008

Obično se konferencije Pokreta nesvrstanih odvijaju svako tri godine. Države koje su bile domaćin su SFRJ, Egipat, Zambija, Alžir, Šri Lanka, Kuba, Indija, Zimbabve, Indonezija, Kolumbija, Južnoafrička Republika i Malezija.

Prva konferencija je održana u Beogradu godine 1961. Na njoj su bili predstavnici 25 zemalja- 11 iz Azije i Afrike zajedno sa Jugoslavijom, Kubom i Ciprom.

Sljedeći sastanak je održan u Kairu godine 1964. Na njega su došli predstavnici 46 država, dok su većina novih članova bile afričke zemlje koje su tek stekle neovisnost. Glavne teme konferencije su bile Arapsko - izraelski i Indijsko - pakistanski sukob.

Sastanak iz 1970. u Lusaki, na kojemu su sudjelovale 54 države, bio je jedan od najvažnijih pošto je pokret formirao stalnu organizaciju da bi razvijao ekonomske i političke veze. Zambijski predsjednik Kenneth Kaunda je igrao odlučujuću ulogu u ovim događajima.

Na sastanku 1973. u Alžiru je uviđeno kako se pokret nosi sa novim ekonomskim realnostima. Svjetski naftni šok 1973. je doveo do toga da neke članice budu značajno bogatije od drugih. Kraj povezanosti američke valute za zlato i naknadna devalvacija dolara je uklonilo jednu od najvećih pritužbi grupe.

Na sastanku iz 1979. u Havani je raspravljano o prednosti "prirodne alijanse" koje su mnogi vidjeli između Pokreta nesvrstanih i Sovjetskog Saveza. Pod vodstvom Fidela Castra, na konferenciji se raspravljalo o konceptu antiimperijalističke alijanske sa Sovjetskim Savezom. Premijer Jamajke Menli je održao dobro primljen prosovjetski govor. Među ostalim rečenicima koje je rekao nalazi se sljedeće:

  • Svi anti-imperijalisti znaju da je ravnoteža snaga u svijetu nepovratno promijenjena 1917. kada je postojao pokret i čovjek u Oktobarskoj revoluciji, a Lenjin je bio taj čovjek.

Menli je također odlikovao Castra za ojačavanje snaga posvećenim borbi protiv imperijalizma na zapadnoj hemisferi.

titanik @ 00:00 |Komentiraj | Komentari: 2 | Prikaži komentare
  • 2006. bila 14. 1. konferencija: Beograd, 1. - 6. rujna 1961.
  • 2. konferencija: Kairo, 5. - 10. listopada 1964.
  • 3. konferencija: Lusaka, 8. - 10. rujna 1970.
  • 4. konferencija: Alžir, 5. - 9. rujna 1973.
  • 5. konferencija: Colombo, 16. - 19. kolovoza 1976.
  • 6. konferencija: Havana, 3. - 9. rujna 1979.
  • 7. konferencija: New Delhi, 7. - 12. ožujka 1983.
  • 8. konferencija: Harare, 1. - 6. rujna 1986.
  • 9. konferencija: Beograd, 4. - 7. rujna 1989.
  • 10. konferencija: Jakarta, 1. - 7. rujna 1992.
  • 11. konferencija: Cartagena de Indias, 18. - 20. listopada 1999.
  • 12. konferencija: Durban, 2. - 3. rujna 1998.
  • 13. konferencija: Kuala Lumpur, 20. - 25. siječnja 2003.
  • 14. konferencija: Durban, 17. - 19. kolovoza 2004.
  • 14. konferencija: Havana, 14. - 15. rujna 2006.
titanik @ 00:00 |Komentiraj | Komentari: 0
subota, srpanj 5, 2008

Podatci o izdanju teksta Odluka II. zasjedanja AVNOJ-a o izgradnji Jugoslavije na federativnom principu

Izvorno izdanje:   Arhivska izložba

Izvor:   Izravna poveznica na arhivski dokument koji se nalazi u skrbi Arhiva Srbije i Crne Gore, Beograd (bivši Arhiv Jugoslavije - "savezni") a pod ovlašću je svih država sljednica bivše SFRJ

Suradnici:   Samo izvorni idiolekti hrvatskoga jezika

Ostvarena razina:   Slobodna uporaba dokumenta pod uvjetom ne promijenjenoga značenja i prijevoda na jezik ove slobodne enciklopedije

Bilješke:   Izvornik pisan Srpskim jezikom i ćirilićnim pismom. Ovdje se donosi prijepis na Hrvatskom jeziku i latiničnom pismu. Pečat: Predsjedništvo Antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja Jugoslavije, Sekretarijat Beograd i uobičajena zvjezdica (*) te grb kasnije Demokratske Federativne Jugoslavije, sve velikim tiskanim slovima. Napomena: Funkcije potpisnika, titula jednog od njih, imena i prezimena te oznaka v. r. (vlastoručno) nalaze se u istome redku s njihovim potpisima, oznakom M. P. (mjesto pečata) i otiskom pečata (ljubičasta boja za pečate). Na samome dokumentu još se nalazi pečat arhivske ustanove koja dokument čuva te korjeniti broj (arhivski znak) pod kojim se čuvao za vrijeme postojanja dokumenta u pismohrani AVNOJ-a koji glasi 5/43 napisan crvenom olovkom u gornjemu desnome kutu

Lektor i korektor:   Goran i ...

 

titanik @ 00:00 |Komentiraj | Komentari: 0

 

Indijski premijer Džavaharlal Nehru prvi je upotrijebio termin nesvrstani 1954 u toku govora u Colombu, Šri Lanka. Tom prilikom opisao je pet zakona koji su koristeni kao vodilja u kinesko - indijskim odnosima, a koje je prve smislio tadasnji  kineski premijer Žu Enlai.

Oni su nazvani Pet principa miroljubive egzistencije ili Pančšil, ovi principi će kasnije poslužiti kao osnova Pokreta nesvrstanih.

Tih pet principa su:

  1. Uzajamno postovanje teritorijalnog integriteta i suvereniteta
  2. Uzajamno nenapadanje
  3. Uzajamno nemijesanje u unutrasnje poslove
  4. Jednakost i uzajamna korist
  5. Miroljubiva koegzistencija

Porijeklo  Pokreta nesvrstanih se može pratiti do konferencije odrzane u Bandungu, Indonezija, 1955. Svjetski nesvrstani narodi su izrazili svoju zelju da ne budu uvucene u ideoloske sukobe Istoka i Zapada u Hladnom ratu. Bandung je bio znacajna prekretnica za razvoj pokreta kao politicke organizacije.

Ipak, 6 godina kasnije u septembru 1961.,  velikom  zaslugom Josipa Broza Tita, održana je prva službena konferencija Pokreta nesvrstanih.

Uz Tita i Nehrua, drugi istaknuti svjetski lideri koji su sudjelovali u stvaranju Pokreta nesvrstanih su egipatski predsjednik Gamal Abdel Naser i njegov indonezijski kolega Sukarno.

 

titanik @ 00:00 |Komentiraj | Komentari: 0
petak, srpanj 4, 2008

Posto je Njemacka  napala Jugoslaviju u Zagrebu je 10.04.1941. god. osnovan  Vojni komitet za pruzanje otpora silama osovine. Na njegov je poticaj Politbiro KPJ 04.07. 1941. u Beogradu donio odluku o dizanju oruzanogaustanka (hrvatski su komunisti nešto prije, 22. lipnja, osnovali Sisački partizanski odred.

U Drugom svjetskom ratu Tito je bio vodja komunistickoga partizanskoga pokreta otpora i glavni organizator strategije i taktike partizanskog ratovanja,

Donio je i politicke odluke koje su oblikovale novu  Jugoslaviju i sprijecile povratak monarhisticke Jugoslavije, sa Karadjordjevicem na celu.

Tok drugoag   svjetskog rata na podrucju Jugoslavije :

Ustanak  protiv njemackog i talijanskoga okupatora izbio 1941. na podrucju Srbije i Crne Gore. U njemu su sudjelovali jpristase komunistic kih partizana i srpskih cetnika pod vodstvom pukovnika Draze Mihajlovica. Taj je ustanak slomljen snaznom njemacko-talijanskom ofenzivom nakon koje su uslijedile teske represalije, kao i rat između partizana i cetnika.  Otada, sve do 1944., Srbija i veći dio Crne Gore su ostali pod kontrolom cetnika i pripadnika kvislinskih rezima (Nedic, Dimitrije Ljotic).

Borba  se prenijela na podrucje NDH, gdje su se od 1942. do 1943. vodile presudne borbe koje su odredile buducnost Jugoslavije u sljedecim desetljecima. Glavni je obračun bio između partizana i Mihajlovićevih četnika, dok su kvislinški režimi i vojne jedinice  - ustaše, nedicevci, ljoticevci, lokalni cetnici poput Djurisicevih i Pecancevih, balisti, razne lokalne milicije - ionako bili osudjeni na poraz zajedno sa silama osovine.  Cetnici su dozivjeli poraz maja 1943. ( bitka na Neretvi).  

Politicki , najvaznije odluke su donesene 30. 11. 1943. na zasjedanju AVNOJ-a u Jajcu. Zakljucena je zabrana povratka kralju Petru Karadjordjevicu u Jugoslaviju. Osnovana   je privremene vlada, Tito proglasen za marsala i predsjednika nacionalnog komiteta oslobodjenja Jugoslavije (NKOJ), te je zacrtana buducnost Jugoslavije kao drzave sastavljene od federalnih republika.  

titanik @ 00:00 |Komentiraj | Komentari: 0
četvrtak, srpanj 3, 2008

U januaru  1915. njegov je puk prebacen na Karpate, na bojratiste protiv Rusa. Zbog jedne akcije, u kojoj je Brozova ophodnja, ubacena u rusku pozadinu, zarobila četvoricu ruskih vojnika, zapovjednik njegovog bataljuna prijedložio ga je za odlikovanje. Odluka o dodjeli srebrne medalje za hrabrost donesena je u Beču, ali je Broz u to vrijeme bio u zarobljeništvu. Kada je Tito 1967. posjetio Beč željeli su mu uručiti to odlikovanje, ali je on odbio. 

Na sam Uskrs, 25. 03. 1915., bio je  tesko ranjen kopljem jednog Cerkeza. Zarobljen je i punih 13 mjeseci lezao  je u bolnici u Svijazsku, malom mjestu blizu Kazana. Dobio je i upalu pluca i jedva prezivio. Ucio je  ruski i cita mnoga djela ruskih klasika, narocito romane Tolstoja, Turgenjeva, Kuprina i drugih. Kad se oporavio, upucen je na rad kao mehanicar u jednom mlinu u selu Kalasijevu, kraj Ardatova. Zatim je sa transportom zarobljenika upucen na Ural, pa u mali grad Kungur, gdje zarobljenici rade na gradnji i popravku zeljeznickih pruga. Zarobljenici ga biraju za zarobljenickog zapovjednika logora. Zbog "pokrivanja" trojice zarobljenika, koji nisu izasli na posao jer su im se valjenke pocijepale, biva bacen u zatvor i teško prebijen. 

               
Oktobarska revolucija


Kada je u Kunguru stigla vijest o rusenju cara, u februaeu 1917., radnici su provalili u tamnicu i oslobodili zatvorenike. Pridruzuje se jednoj boljsevičkoj skupini. Ubrzo opet biva uhvacen , pa bjezi. Preobucen u gradjansko odjelo, dolazi u Petrograd, gdje 16-17. jula sudjeluje u velikim demonstracijama protiv Privremene vlade, koje su organizirali boljsevici. Pokusava pobjeci u Poljsku, ali ga uhvate  i zatvore u Petropavlovsku tvrdjavu.       
Ponovo je protjeran u Kungur. Uspijeva pobjeci iz voza  i uskociti u drugi voz , koji vozi za Sibir. Na stanici Atamanski Hutor, kod Omska, voz  opkoljen, a   naoruzana boljsevička skupina, od kojih saznaje da je u Petrogradu izvršena Oktobarska revolucija, kojom su boljsevici preuzeli vlast, proklamirajuci vlast sovjeta. Pridružuje se internacionalnoj crvenoj gardi u Omsku, koju cine oslobodjeni zarobljenici Cesi, Madjari i Rumuni.


titanik @ 00:00 |Komentiraj | Komentari: 0

U toku  prvog boravka u Omsku, 1918. godine, vjencao se u s ruskinjom Pelagijom (Pelkom) Belousovom, koja je tada imala samo 14 godina.  Mnogi su se kasnije zgrazali nad ovim, ali rana udaja u to doba bila je tada uobicajena. Vjenčali su se  u pravoslavnoj crkvi, a nakon njegovog povratka sklopili i gradjanski brak. Pelka ga je kasnije slijedila u Jugoslaviju i rodila četvero djece, od kojih je samo jedno prezivjelo. Godine 1926. i sama je pristupila KPJ. Godine 1927.-1928. bila je u istoj partijskoj jedinici sa Miroslavom Krležom.

U Dedijerovoj biografiji i Titovoj autobiografiji iz 1953, Pelagija Broz prestaje se spominjati za vrijeme boravka Josipa Broza u tamnici. Tek gotovo 30 godina kasnije Dedijer je opisao njen dalji život.

Dok je bio u zatvoru, 1929, vratila se u Rusiju sa sinom Zarkom, jer joj je i samoj prijetila robija. Radila je u Kaminterni. Kad je Tito došao u Moskvu 1935. došlo je među njima do sukoba, navodno zato jer je ona zanemarila sina Zarka, koji je zivio je u domu, pobjegao i skitao se ulicama . U aprilu travnju 1936. razveli su se.

Kasnije je stradala u staljinistickim cistkama i 19 godina provela u progonstvu. Tito je vjerovao da je umrla, odnosno ubijena. Cak i kada se vratila iz progonstva, 1957., nije joj bilo dozvoljeno zivjeti  u Moskvi, nego u jednom obliznjem gradicu. Umrla  je 1968.

titanik @ 00:00 |Isključeno | Komentari: 2 | Prikaži komentare

Nakon sest godina izbivanja, Josip Broz vratio se u svoj zavicaj koji je postao dio nove drzave, Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, na celu sa kraljem Aleksandrom Karadjordjevicem. Režim je despotski, osobito prema Makedoncima,koji su podvrgnuti  sistem  teroru i Hrvatima U zemlji su i dalje trajali zestoki politicki i drustveni sukobi. U proljece i ljeto 1920. odrzani su opcinski izbori, na kojima je u Beogradu i Zagrebu i u mnogim drugim gradovima u Srbiji i Hrvatskoj pobijedila Socijalistička radnička partija Jugoslavije (komunista) ,kasnije promenovana u  Komunistička partija Jugoslavije (KPJ). Optuzbama za veleizdaju i policijskim nasiljem, u mnogim su gradovima komunistički vjecnici sprijeceni u preuzimanju vlasti.

Broz je pri povratku u Kumrovcu zatekao praznu kuću. Doznao je da mu je majka umrla u velikoj epidemji gripe "španjolke" 1918., a otac se preselio u jedno selo blizu Jastrabarskog. Otišao je tamo i našao oca i jednog od braće.

Josip Broza je majcina smrt tesko pogodila. Ubrzo se razisao sa ocem, koji je u starosti vjerjatno sve više tonuo u depresiju i alkoholizam. Nisu odrzavali vezu i kasnije nije mogao sirugno reci kada je umro.

titanik @ 00:00 |Isključeno | Komentari: 0

Josip Broz zaposlio se u Zagrebu, kao mehanicar i odmah se upisao u KPJ. Sudjelovao je u kampanji za izbore za Ustavotvornu skupstinu, odrzanim u novembru 1920.

Povodom proslave godisnjice Oktobarske revolucije održao je predavanje u sindikatima. To predavanje  zavrsio je  poklikom: »Samo oruzanom borbom moze radnicka klasa osvojiti vlast!«

Komunisti su osvojili 59 mandata i postali treca stranka po snazi u Kraljevini SHS. Kraljev rezim to nije htio tolerirati. U  noci izmedju 30. i 31. decembra  1920. proglasena je tzv. Obznana, kojom je KPJ stavljena van zakona. Imovina jij je  konfiscirana i zatvoreni svi partijski i sindikalni domovi. Uprava nad svim sindikatima, koju su drzali komunisti, predana je u ruke socijaldemokrata. Tim cinom je završeno kratko Brozovo iskustvo u legalnom politickom radu.

U Zagrebu je  31.12.  1920. organiziran opci strajk, u cemu je i Broz sudjelovao. Vecina komunista bila je medjutim jaca na riječcima, nego u stvarnosti, i njihov je otpor relativno brzo slomljen. Marta 1923., policijskim terorom i pravnim trikovima vlasti su relativno lako onemogucile kandidaturu gotovo svih komunistickih kandidata.

Manje skupine komunista okrenule su se individualnom teroru, pa je u atentatu ubijen i ministar unutarnjih poslova Milorad Drasković, tvorac Obznane, što je dovelo do proglasenja Zakona o zastiti drzžave 4. 08. 1921.. Atentator, komunist Alija Alijagić, osudjen je na smrt i pogubljen. Mandati svih komunistickih poslanika bili su ponisteni. Tako je komunistima ostao izbor da se povuku, da se pridruže legalnim strankama, ili da djeluju u ilegali; Broz je bio medju onima koji su izabrali ovo posljednje.

Prvi put bio uhvacen  zbog govora na pogrebu jednog komuniste koji je umro od tuberkuloze. Proveo je osam dana u pritvoru, ali optuznica nije bila podignuta jer govor je bio uopcen. Povod  uhicenju bila je crvena zastava, koja je smetala zupniku.

Predsjednik HRSS-a Stjepan Radić sredinom 1924. posjetio je Moskvu i učlanio HRSS u Seljačku internacionalu. Krajem 1924. Zakon o zastiti drzave primjenjen je i na HRSS, a Radic je uhicen. On tada pravi drastican zaokret u politici stranke: pristaje na odricanje od republikanizma.  Stranka  mijenja ime u Hrvatska seljačka stranka, HSS), priznaje monarhiju i Vidovdanski ustav. Sredinom 1925. Radic ulazi u vladu, kojoj je na celu Nikola Pasic. Velika vecina lokalnih vodja prihvatala je  Radićevu liniju i odbacuje ideju o oruzanoj pobuni i suradnju sa komunistima.

Broz je razocaran promjenom u stavu seljaka, koji  postaju pasivni. Razmislja o odlasku u neki industrijski centar, gdje bi mogao uspjesnije raditi medju radnicima. Konacno na to biva prisiljen: sredinom 1925. umire Samuel Polak, vlasnik mlina u kojem je Broz radio, koji je toleririsao njegov politicki rad; novi vlasnik daje mu otkaz. Uskoro se Broz zaposjava u brodogradilistu u Kraljevici.

U ljeto 1926. Broz je na čelu štrajka, koji je u brodogradilištu organiziran zbog opetovanog kašnjenja isplate nadnica. Nakon devet dana strajka, uprava  bila je prisiljena popustiti. Place su isplacene. Broz već 2.10. dobiva otkaz. Policija je nastavila istragu u brodogradilistu. Uvjerena   da su samo komunisti mogli organizirati tako uspjesnu akciju. Tek godinu dana kasnije uspjeli su "provaliti" komunisticku celiju. Tada je Broiz uhvacen i to ga je dovelo  u zatvor.

Po izlasku s robije u martu 1934. radi ilegalno u Zagrebu kao čcan pokrajinskog rukovodstva KPJ za Hrvatsku. Tada uzima ilegalno ime Tito koje je zadrzao . ranijec je  koristio imena, npr. Valter, Stari itd.

 Na IV. zemaljskoj konferenciji 1934. izabran je za clana CK, a zatim i Politbiroa. Pocetkom 1935. kao predstavnik KPJ odlazi u Moskvu na rad u Kominternu. Sudjelovao je u radu VII. kongresa Komunisticke Internacionale 1935. kao sekretar delegacije KPJ, a bio je i predavac je na Međunarodnoj lenjinističkoj skoli.

Krajem 1937. postao je generalni sekretar KPJ.

 

titanik @ 00:00 |Komentiraj | Komentari: 0
srijeda, srpanj 2, 2008

 

Josip Broz rodj je 07.05.0892. god. u Kumrovcu ( Hrvatsko zagorje). Roditelji su mu bili Franjo i Marija Broz.

Mijenjajuci imena na ilegalnim dokumentima upisivao je razne datume.U vrijeme kada je sluzio austro-ugarsku vojsku u njegove dokumente upisan je kao datum rodjenja 25. 05.1892. godine pa se kasnije ovaj datum javlja i u drugim sluzbenim dokumentima. Taj datum se za vrijeme rata počeo slaviti kao Titov rođendan, pa je i Hitler naredio desant na Drvar na taj dan 1944. g.

Poslije rata, nastavilo se na taj dan slaviti Titov rođendan i tzv. Dan mladosti

Postoje dva izvora o porijeklu Brozovih.

Prema predanju Brozovi su dosli s bosansko-dalmatinske granice bjezeci pred Turcima.

Drugi izvor upucuje na to da Brozovi poticu iz okoline  Pazina u Istri. Prvi pisani dokument u kojem se spominje prezime Broz u Hrvatskom Zagorju potice iz 1554. godine.

Tu je zapisano da je Ambrozij Broz bio nastanjen u selu Volovje kao slobodnjak grofa Petra Erdödija.

Pocetkom 1990.-ih u novinama se mogao naci podatak da su Brozovi porijeklom iz Ceske

Godine 1903. u Hrvatskoj je izbila velika pobuna protiv rezima bana Khuena-Hédervárya. U okrsajima je poginulo 26 ljudi, a preko 3.000 je utamniceno. Madjarska vojska zauzela je Zagorje, pa su i u kucu Brozovih smjestena cetiri vojnika; Josip Broz je zapamtio da su ih morali hraniti mjesec dana, a i sami nisu imali što jesti.

Veci dio ranog djetinjstva, do polaska u osnovnu skolu, Joza je proveo u selu Podsreda u Sloveniji, kod djeda po majci Martina Javerseka, relativno imucnog covjeka. Tu je cuvao konje, naucio jahati i brinuti se za njih. Tu je naucio pomalo svirati klavir.

Godine 1901.-1905. u Kumrovcu je zavrsio cetverogodisnju pucku skolu

Godine 1907. sa 15 godina, dolazi u Sisak sa namjerom da uci zanat konobara. Bitnu je ulogu u tome odigrala zudnja da bude lijepo odjeven, koja je kod Josipa Broza do kraja zivota bila vidljiva. Tri godine kasnije, kada se sa zanata vracao kuci, potrosio je 20 kruna za lijepo novo odijelo koje mu je medjutim istoga dana bilo ukradeno. I kasnije, kad god su mu prilike dopustale, elegantno se oblacio.

Razocarao se i odlucio je uciti za mehanicara.  Godine 1907.-1910. uci zanat kod bravara Nikole Karasa u danasnjoj ulici Kralja Tomislava i pohadja segrtsku skolu. Upoznaje se sa socijalističkom agitacijom (Socijaldemokratska stranka Hrvatske i Slavonije bila je osnovana 1894.).

U toku  1910., u Sisku se ilegalno osnivaju sindikati. U septembru  1910. Josip Broz zavrsava zanat i postaje bravarski pomocnik. Odlazi u Zagreb, gdje se na dva mjeseca zaposlio u bravarskoj radionici kod Haramine u Ilici. U Radnickom domu u Ilici 53 upisuje se u Savez metalskih radnika, i time takodjer postaje i član Socijaldemokratske stranke Hrvatske i Slavonije.

Tražeci  posao, odlazi u Ljubljanu, Trst, pa ponovno u Zagreb, gdje je usavrsio zanat kod poznatog majstora Augusta Knausa. U maju i junu 1911. ucestvuje  u strajku bravarskih radnika, koji je trajao šest sedmica kojim su tzv. "novooslobodjeni" radnici (pomocnici) izborili povisenje nadnice i devetosatni radni dan. Znajuci da su u drugim krajevima Austrougarske monarhije nadnice znatno vece, odlucuje napustiti Hrvatsku. Zaposlio se u tvornici metalne robe u Kamniku u Sloveniji. Tu je, kao dobar gimnasticar, postao clan "Sokola", i na otplatu kupio svoju prvu uniformu, sokolsku.

Zatim radi u Cenkovu u Ceskoj, pa u Plzenju u tvornici Skoda, pa putuje Njemackom. 

titanik @ 00:00 |Komentiraj | Komentari: 3 | Prikaži komentare

Septembra   1913. Broz stupa na odsluzenje vojnog roka, carskom puku u Becu. Tu se govorilo  njemacčki i sluzilo tri godine, a potom  je na svoju molbupresao u 25. domobranski puk u Zagrebu, gdje se govorilo hrvatski i sluzilo samo dvije godine. Po njegovim rijecima, nije mu se svidjela sluzba u tudjinskoj vojsci . Krajem 1913. upucen je u vojnu  skolu. Ubrzo je postao najmladji vodnik u puku. Maj 1914. u Budimpesti je osvojio srebnu medalju na prvenstvu Austro-Ugarske vojske u macevanju. Bio je i dobar skijas.

Nakon izbijanja rata protiv Srbije, 25. domobranska satnija isprva je upucena prema srpskoj granici. Broz navodi da je zbog govora protiv rata bio uhapsen  zatvoren u petrovaradinskoj tvrđdjvi. Oslobodjen je zbog nedostatka dokaza. .

U autobiografskim biljeskama i biografiji  koju je napisao Dedijer 1953, Tito je presutio da se od avgusta kolovoza do decembra  1914. stvarno borio na srpskom ratistu i. Ocito je smatrano politicki nezgodnim.  Nema   u tome  niceg neobicnog ni kompromitirajuceg, jer u trupama koje su poslane na Srbiju bilo je mnogo ne samo Hrvata, nego i Srba.

titanik @ 00:00 |Komentiraj | Komentari: 0