Druze Tito mi ti se kunemo
  • Godine su prosle pune muka.
  • Ginulo se za slobodu nijemo.
  • Ili s pjesmom umesto jauka,
  • Druze Tito mi ti se kunemo.
  • Veselje se siri na sve strane,
  • sad slobodno po zemlji idemo.
  • Al' velike pamticemo dane,
  • Druze Tito mi ti se kunemo.
  • Praznik s'lazi na ulice
  • u oblake da letimo smjelo.
  • Nase pjesme zli neka se plase.
  • Druze Tito mi ti se kunemo.
racunajte na nas
  • U ime svih nas iz pedeset i neke
  • Za zakletvu Titu ja spev'o sam stih
  • Ne spominjem proslost ni bitke daleke
  • Jer rodjen sam tek posle njih
  • Al zivot pred nama jos bitaka skriva
  • I preti nam preti ko duboki vir
  • Ja znam da nas ceka jos sto ofenziva
  • Jer moramo cuvati mir
  • Racunajte na nas
  • Sumnjaju neki da nosi nas pogresan tok
  • Jer slusamo ploce i sviramo rock
  • Al' negde u nama je bitaka plam
  • I kazem vam sta dobro znam
  • Racunajte na nas
  • U nama je sudbina buducih dana
  • I neki se mozda i plase za nju
  • Kroz vene nam tece krv partizana
  • Racunajte na nas
  • Racunajte na nas
Put u Kumrovec
  • Oživi misao, putevi bježe,
  • Zagorje pjeva: kaj,
  • i srce igra, pjesmu doseže:
  • je li to Gupčev kraj?
  • Sutla vijuga: modra tkanica,
  • zar je to Tahijev dvor?
  • Gle, preko šuma i oranica
  • zamak gleda odozgor.
  • Odmiče cesta, ljepota dana,
  • i jesen sva od svile
  • miriše njiva zaorana
  • i jata ptica krile.
  • "O lijepa naša..." slova sjaju,
  • s kamena stih nas zove,
  • himna se rodila u ovom kraju,
  • da, himna zemlje ove,
  • Jurimo, jurimo, Kumrovec, eno,
  • pred nama kao na dlanu;
  • mašemo rukom uzbuđeno,
  • a riječi ućute, stanu.
  • I onda tišina: ožive slike,
  • stranice pjevaju, zbore,
  • promiču tako dani i bitke
  • kroz naše krvave gore
  • I dok čitamo sa zida slova:
  • "Ovdje se rodio Tito";
  • golub slijeće sa starog krova
  • i kruži ponosito
  • Susjed je vajar iskles'o lik,i kruži ponosito
  • što nas sad gleda blago,
  • slobode naše to je spomenik
  • i sveg što nam je drago.
  • i sveg što nam je drago.
  • Uniđem pod krov, dodirnem rukom.
  • Uniđem kolijevka leži mala,.
  • priprosta zipka s drvenim lukom
  • Maršala odnjihala!
  • I na ognjištu vatra se žari
  • ko simbol misli žive,
  • pucketa tiho i ko da zari
  • juriše i ofanzive.
  • O gori vatro, vječno, žarko
  • kao misao Tita,
  • i svijetli toplo ko sunce jarko
  • i budi uzorita
  • U tvome sjaju nek se rode
  • i nove naše snage,
  • i nek nas i dalje cilju vode
  • i zastave crvene, drage!
bolna lezi omladinka Mara
Nema zapisa.
Izvori informacija
Nema zapisa.
Informacije
  • Za pisanje bloga kao informacije uglavnom koristim objavljene tekstove sa neta ili iz knjiga sa tematikom iz perioda stvaranja JUGOSLAVIJE , Neki tekstovi su obradjeni a neki objavljeni originalno
Blog - prosinac 2007
nedjelja, prosinac 30, 2007
Kao slikar i grafičar izdvaja se talentom i originalnošću svoga izraza, energijom i poetskom suštinom svoje forme.

Suštinski, njegova sanjarska umjetnost više potvrđuje, a negira samo koliko je potrebno da se sagradi nov maštoviti svijet oblika.

Pozitivan stav prema umjetnosti i životu stalno je prisutan u njegovom originalnom slikarskom i grafičkom ciklusu i predstavlja značajan momenat u stvaranju naše najmlađe umjetničke generacije.

Pokrenuo je najtananije strune svježine i nadahnuća, progovorio jezikom velike djece.

Sa njim je naše slikarstvo dobilo originalnog i maštovitog umjetnika, velikih mogućnosti i neobične nadarenosti.

Slikar snažnog likovnog osjećaja i talenta, i u grafici je izgradio posebnu oblast, nesumnjivo originalnu — samo su kratki inserti iz njegove umjetničke biografije.


Rođen je 1936. u Dragotinji pod Kozarom. Kao najmlađi sin Ilije Miljuša, željezničara, u djetinjstvu je osluškivao kloparanje vozova što su i njega, u mašti, odnosila u nepoznate daljine. Ali, kad poče rat, učestaše eksplozije i ljudi digoše prugu, opusti mala stanica i škola izgorje, a ustaše su kupile po Prijedoru željezničare i strijeljale.

U toku ofanzive, u ljeto 1942, Miljuši su se povukli u Kozaru. I dok je majka, u zbjegu pod Mrakovicom, privijala uza se maloga Branka i nešto stariju Nevenku, otac je, kao iskusni majstor, podizao partizanske barake u šumi, magacine za hranu i skladišta za ranjene borce.

Iz obruča oko Kozare Miljuši nisu mogli da se probiju. U povlačenju nazad, pod pljuskom granata, ranjen je i mali Branko. Otac mu je privio bokvice na ranu, i nosio ga u naručju, sve dok mu ustaše nisu pokazale mjesto u koloni koju su tjerali u logor, a dijete je ostalo sa majkom. Kraj rata Ilija je dočekao u jednom od njemačkih logora u Norveškoj.

Na putu kroz ustaške logore, stalno suočavana sa novom opasnošću i neposrednom smrću koja je kosila Kozarčane u Cerovljanima i Jasenovcu, majka je samo strahovala da je ne odvoje od djece. Da li pukim slučajem ili njenom snalažljivošću — to se nije desilo. Iz logorske kaljuge u Garešnici, kada im je snaga bila na izmaku, izvukla ih je i sklonila jedna slavonska porodica.

Kad se dobro oporavio, Branko je počeo da pjevuši i pjesmicu naučenu na Kozari.

Partizanski bacač mina ustašama glavu snima.

Tek 1943. majka je uspjela da dođe u vezu sa starijim sinom Milanom koji se odranije nalazio u Beogradu i radio u „Ikarusu“. Poslije mnogo raznih muka, neizvjesnosti i straha, uspjela je da sa oboje djece stigne do Zemuna i prebaci parobrodom, ilegalno, jedno po jedno, na drugu obalu, u Beograd.

Sa Krajišnicima iz oslobođenog Beograda otišao je i Milan u  brigadu. Poginuo je na proboju sremskog fronta, kada je mali Branko već pohađao osnovnu školu, u razredu Miladina Zarića, onog poznatog učitelja koji je svojom hrabrošću i vještinom spasao Savski most koji su Nijemci, bježeći iz Beograda, namjeravali da dignu u vazduh.

Iz šestog razreda Druge muške gimnazije Branko je konkursom otišao na Akademiju za likovne umjetnosti koju je uspješno završio 1958. godine u klasi Nedeljka Gvozdenovića. Kod toga umjetnika, i na odsjeku grafike Boška Karanovića, završio je dvogodišnje postdiplomske studije. Na specijalizaciji u Parizu proveo je jednu godinu...


Za 18 godina umjetničkog stvaranja Miljuš je postigao toliko da je njegovo ime upoznao najširi krug ljubitelja umjetnosti kod nas i u svijetu.

Priroda je njegova opsesija, a čovjek sa problemima egzistencije i stalnom nadom koju nosi u sebi — osnovni su motivi njegovih djela. Svoje snove i optimizam utkao je u sve cikluse stvaralaštva, u usnule forme i sjetne djevojke, u puževe i bukete cvijeća, u kocke i predjele, školjke i spirale, kao linije stalnog kretanja i obnavljanja.

Iz njegovih grafika, bez obzira kako se one zovu — Svjedok rata ili Oplakivanje, Igra čekanja ili Pad Ikara, Ptičiji grad ili Drvo života — uvijek zrače boje radosti. Miljuš je zaljubljen u život i onda kada mu slike govore o njegovim tužnim stranama. Takve slike ii grafike u boji — „Krvava Kozara“, „U spomen heroju Kluzu“, „Strijeljani željezničari“, „Djeca logoraši“, „Strelište“ i „Krvave stepenice“ — posvetio je sjećanju na svoje djetinjstvo.

Branko Miljuš je najmlađi umjetnik koji je nagrađen na Oktobarskom salonu. Takav je dobio i nagradu „Politike“. U konkurenciji afirmisanih slikara i grafičara dobitnik je 20 raznovrsnih nagrada, koje drugi dobijaju kasnije, u zrelijem dobu svoga života i stvaralaštva.

Pred ljubitelje likovne umjetnosti u zemlji i inostranstvu izišao je sa 40 samostalnih i 300 kolektivnih izložbi (55 međunarodnih, 130 jugoslovenskih u inostranstvu i 120 reprezentativnih u zemlji).

Bogatstvom svoga kolorita — plavog, žutog ii crvenog — on pozdravlja svijet koji voli.

Slike su njegove praznično raspoloženje.



Pozdrav svijetu koji voli: Branko Miljuš, rođen 3 marta 1936. u Dragotinji kod Prijedora, slikar i profesor na Akademiji za likovne umjetnosti, živi i radi u Beogradu.




Branko Miljuš: Pad Ikara.

titanik @ 07:37 |Komentiraj | Komentari: 3 | Prikaži komentare
subota, prosinac 22, 2007

Rodjen je 10.01.1916. godine u Trebinju. Gimnaziju je pohadjao u sarajevu, gdje se ukljucio u napredni omladinski pokret. U vrijeme studija prava  u Beogradu bio je jedan od najaktivnijih ucesnika i organizatora  naprednog studentskog omladinskog pokreta koji se organizirao pod okriljem partije. U to vrijeme 1937. Postao je clan KPJ.  Aktivno  je ucestvovao u obnovi  SKOJ-a koji je razbijen u periodu sestojanuarske diktature. Neposredno  je saradjivao sa Lolom Ribarom i drugim clanovima CK  SKOJ-a. Da bi ostao na radu sa studentima dobio je zadatak da poslije zavrsetka Pravnog  fakulteta, upise sumarstvo u Sarajevu, sto je ucinio 1940. Na taj nacin je manje padalo u oci njegovo drzanje i rad medju studentima.
Nije mogao, medjutim, izmaci policiji, koja je jos od ranije pratila njegov rad i stavila ga na spisak radnickih i komunistickih aktivista. Pred rat je uhapsen i jedno vrijeme proveeo u  istraznom  zatvoru u Sarajevu.
Kada je 1939.pri Pokrajinskom KPJ za BiH formirana omladinska komisija Dugoonjic je postao njen clan. 1940. postao je clan CK SKOJ-a  ciji jhe sekretar bio Ivo Lola Ribar.
Poslije napada fasistickih agresora i brze kapitulacije  Kraljevine, Rato Dugonjic se nasao medju najistaknutijim komunistima BiH, koji su vrsili pripreme za pocetak oruzane borbe.  Jedan je od organizatora ustanka i oruzanog otpora u Sarajevu i siroj okolini. Kada je formiran semizovski partizanski odred, postao je njegov politicki komesar. Od septembra 1941. nalazi se na duznosti  PK SKOJ-a za BiH. Organizacioni sekretar CK SKOJ-a postao je septembra 1942. godine, a sekretar od novembra 1943, ostavsi na toj duznosti  do raspustanja ove organizacije poslije rata 1948.
Rato Dugonjic vrsio je znacajne funkcije u organiziranju  i aktivnosti Ujedinjenog saveza antifasisticke omladine Jugoslavije( USAOJ). Podnio je referat na I i II kongresu ove organizacije.
Veo,a znacajne funkcije vrsio je u organizovanju narodne vlastina  na oslobodjenoj teritoriiji. Bio je vjecnik AVNOJ-a i ZAVNOBIH-a.
Osim politickog rada isticao se i kao umjesan ratnik. Medju borbama koje je vodila njegova jedinica ostace u sjecanju njegovih drugova nezaboravna akcija koju je pn vodio u vrijeme njemackog desanta na Drvar 25.05.1944. godine.  Sa svojim omladincima vratio se u opkoljeni grad da zastiti prilaz pecini i kojoj se nalazio drug Tito i  sa clanovima VS i CK KPJ.
Poslije oslobadjanja zemlje i pobjede Dugonjic nastavlja borbu za isgradnju socijalizma vrseci najodgovornije funkcije  u  drustvenom i politickom zivotu BiH i Jugoslavije. Bio je sekretar SKOJ-a i predsjednik USAOJ-a. Biran je za  poslanika Republike i Savezne skupstine u vise saziva. Bio je ministar u vladi FNRJ i predsjednik skupstine BiH. Bio je ambasador u UAR i Poljskoj. Neposredno poslije rata je sekretar Gradskog komiteta KP za Beograd,  a zatim GK KP za Sarajevo. Za clana CK KPJ biran je od V do VII kongresa. Bio je predsjednik Savezne  konferencie SSRNJ, clan savjeta Federacije i clan predsjednistva SFRJ.


Niosilac  je partizanske spomenice 1941. godine i vise drugih odlikovanja.
Narodnim herojem proglasen je 27.11.1953. godine.
titanik @ 16:11 |Komentiraj | Komentari: 9 | Prikaži komentare
četvrtak, prosinac 20, 2007

Istaknuti clan jugoslovenskog radnickog pokreta, drzavniki publicist.Aktivan clan Kpj od njenog osnivanja.
Rodjen je u Bijeljini 07.06.1900.godine u gradjanskoj porodici. Osnovnu i Nizu trgovacku skolu zavrsio je u Bijeljinui., a trgovacku akademiju  u Sarajevu. Studirao je na visokoj komercijalnoj skoli u Zagrebu..
U napredni radnicki pokret ukljucio se u ranoj mladosti. Kao osamnaestogodisnji mladic postao je clan Socijalisticke partije BiH (marta 1919)a kada je formirana  i clan Socijalissticke radnicke partije Jugoslavije, tj KPJ (1919). Upoznao se sa Alijom Alojagicem, mladim revolucionarom, koji mu je pšostao nerazdvojni drug i suborac. Zajednicki  rade na osnivanju organizacije KP ucestvuju u radnickim strajkovima.. od trenutka stupanja u Pariju  nijad se nije nasao van njene akcije bilo da je u svojoj rodnoj Bijeljini. U Zagrebu, na studijama  ili u nekom drugom mjestu. Kada je rezim vladajuce burzoazije „Obznanom“ zabranio rad KPJ i poceo progon komunista i radnickih boraca Colakovic je sa Alijom Alijagicem  i drugim mladim komunistioma osnovao je organizaciju „Crvena pravda“. Ogorceni na „Obznanu“ kao akt bezakonja i nasilja, oni su smatrali da na teror treba odgovcoriti terorom, pa su u svoj program unijeli i individualni teror kao sredstvo klasne borbe. Iako Partija nikad nije odobravala takav stav. Organizirali su atentat na ministra unutrasnjih poslova Draskovica, u kome je ucestviovao i Rodoljub Colakovic. Atentat je izvrsio alija Alijagic, koji je zbog toga osudjen na smrt i potom objesen. Colakovic je osudjen na 12 godina robije. Kaznu je izdrzavao urobijasnicama u Lepoglavi, Sremskoj Mitrovici i Mariboru. Tamnicki zidovi i zidovi nisu mogli ugusiti zelju za borbom niti spremnost da se do kraja zivota zrtvuje za pobjedu za pobjkedu ideala revolucije. U teskim uvjetima tamnickog zivota, Colakovic zajedno sa ostalim osudjenim komunistima organizira borbu, strajkuku gladju i bore se za podnosljive uslove robijanja.. cilj im je bio  da sacuvaju snagu, da bi poslije robije, bili spremni da  nastave borbu van kaznionice. Na robiji su organizirali ilegalni  „ Crveni univerzitet“ na kojem se ucilo, prevodilo i idejnopoliticki osposobljavalo. Sa svojim starijim drugom i suborcem, Mosom, Pajadem, preveo je I tom Marksovog Kapitala  i Bijedu filozofije, a sam Lenjinovu Drzavu i revoluciju i neka druga djela klasika naucnog socijalizma. U mariborskoj kaznioni se srece s metalskim radnikom, Josipom Brozo, Titom, s kojim ce pšo izlasku s robije saradjivati u najvisem  rukovodstvu KPJ, proci najdramaticnije trenutke jugoslovenske revolucije, dozivjeti radosti njene pobjede  i nastaviti da grade novo drustvo socijalisticku zajednicu ravnopravnih naroda i narodnosti Jugoslavije.
Na robiji Colakovic  je zajedno sa Brozom, bio clan Mjesnog, odnosno kaznionog komiteta i obavljao mnoge zadatke ma ideoloskom obrazovanju komunista, kao i u smislu poboljsavanjaveza komunista s robije s partijskom organizacijom na terenu, i zblizio s Radom Vujovicem, koji je  prije hapsenja bio organizacioni sekretar CK KPJ, a skojim ce se kasnije naci u Moskvi, na zajednickom rradu, sve dok Vujovica nije zadesila tragicna sudbina  u Staljinovim cistkama.
Poslije islaska s robije  (oktobra  1932), obavljajuci zadatke koje je preuzeo  u dogovoru  s Brozom i vujovicem, izvjesno vrijeme  je boravio u Bijeljini, a zatim u Zagrebu i Beogradu, povezujuci se sa istaknutim komunistima, a poto, je bio prinudjen, pocetkom 1933. godine, da emigrira jer mu je zbog stalnog nadzora policije bilo onemoguceno  da obavlja partijske revolucionarne  zadatke. Po nalogu CK KPJ, otisao je u Sovjetski Savez, i u Moskvi je zavrsio aspiraturu na medjunarodnoj „Lenjinovoj skoli“. Kasnije je bio ukljucen  u rad rukovodeceg  aktiva u Moskv, koji  su sacinjavali  istaknuti  jugoslovenski komunisti. Prilikom odrzavanja VII kongresa Kominterne, po nalogu CK KPJ, bio je odredjen  da pomogne clanovima delegacije KPJ  na VII kongresu; u to, svojstvu  ucestvovao je gotovo  na svim sjednicama  delegacije KPJ  koje su odrzane u Moskvi  tokom jula i  avgusta 1935. godine, a prisustvovao je i radu samog kongresa.
Krajem 1935. godine, dobio je zadatak da, kao instruktor CK KPJ, podje na ilegalni rad u zemlju  i bavi se ideoloskim obrazovanjem  kadrova, s tim da s njim a,  u obliku kurseva  i predavanja , proradjuje partijske materijale ,  a posebno odluke VII kongresa KI. Medjutim zbog masovnog hapsenja komunista krajem te godine i pocetkom 1936, , gotovo u cijeloj zemlji, njegov odlazak bio je pomjeren sve do  ljeta 1936. Za to vrijeme  ucestvovao je u radu CK, cije je sjediste bilo u  Becu, pomagao je Vladimiru Copicu u uredjivanju „Proletera“,  aaprila tre godine  ucestvovao je u Plenumu CK KPJ. Krajem  juna  1936.godine, preko ilegalnih veza  dosao je u Split, gdje je ostao oko dva mjeseca pomazuci na ideoloskom obrazovanju clanova Pokrajinskog komiteta  i jos nekih istaknutih komunista iz Dalmacije. S njima je odrzao dva kursa  s tematikom  „ Iz osnova marksizma“ i partijske izgradnje. Slicne  zadatke s clanovima Pokrajinskog komiteta u Zagrebu omela je nova provala koja je zahvatila i dio partijskog rukovodstva KPJ (zajedno sa Adolfom Mekom i Sretenom Zujoivicem), zajedno  u vrijeme kad su clanovi Politbiroa bili pozvani u rukovodstvo  Kominterne  da bi rjesavali nastale probleme u KPJ zbog pojave grupaskih borbi  i pogorsanja polozaja KPJ u Kominterni. Septembra iste godine odlazi u Pariz, a zatrm u Brisel, gdje prisustvuje Svjetskom kongresu  naroda za mir. Krajem oktobra ponovo dolazi na ilegalni rad u zemlju, da pomogne partijski rad u Sloveniji i Hrvatskoj na provodjenju linije narodnog fronta. Posto mu je policija usla u trag vec poslije nekoliko dana poslije dolaska u Ljubljanu, bio je peinudjen da se povuce u ilegalnost, a krajem novenbra otisao je iz zemlje. U medjuvremenu je postao clan Politbiroa novog rukovodstva koje je imenovano u  Moskvi na celu sa Gorkicem kao generalnim sekretarom Partije i Josipom  Brozom Titom, koji je odgovarao za rad Partije u zemlji. Poslije prenosenja sjedista CK KPJ  iz Beca u Pariz (pocetkom 1937. godine), Colakovic je odredjen za urednika „Proletera“ i „Klasne borbe“, a kasnije je obavljao duznost organizacionog sekretara i pomogao generalnom  sekretaru u opcem rukovodjenju Partijom.  Obnavljajuci funkciju clana najuzeg partijskog rukovodstva, Colakovic je od septembra do novembra  te godine boravio dva mjeseca u Spaniji, a ktraje, decembra iste godine Tito ga je uputio  da obavi vazne partijske zadatke u zemlji, s partijskim rukovodstvima u Hrvatskoj, Srbiji, Bosni i Hercegovini i crnoj Gori. U medjuvremenu, dok je boravio u zemlji, s obzirom na situaciju u partijskom rukovodstvu i krizu njenog polozaja u Kominterni, iz Kominterne je stigao nalog da se Colakovic opozove iz rukovodstva. Medjuti, Tito je Colakovica i dalje zadrzao,  atu je odluku je sproveo tek marta 1938.godine., kada je odlucio  da formira novo. Privremeno rukovodstvo KPJ u zemlji. Shvacajuci teskoce koje su nastale za partiju, i da necim ne bi otezao njen polozaj, Colakovic to vrijeme koristi da pise poznatu knjigu „Kuca oplakana“, u kojoj je iznio istinu o zivotu, stradanjima i borbi komunista u robijasnicama Jugoslavije; saradjivao je u partijskim i drugim listovima, a u dogovoru s Titom, maja 1939. godine, odlazi na rad u zemlji. Kako bi se legalizirao u momentu pocetka  II svjetskog rata prijavio se policiji, proveo je oko pola godine u zatvoru, a poslije sudskog procesa, krajem februara 1940.godine, u nedostatku dokaza, bio je oslobodjen optuzbe i interniran u rodno mjesto, Bijeljinu. Tokom 1940. I 1941.godine po nalogu CK, ponovo se ukljucuje u rad partijskog rukovodstva, najprije  u rad odjeljenja za  Agitaciju i propagandu  PK KPJ za Srbiju, gdje je radio na organiziranju kursova i odrzavao predavanje za komuniste, a potom je poslat na rad u redakciju „ Borbe“, koja je trebalo da bude pokrenuta sredinom 1941. godine.
U vrijeme napada fasisticke Njemacke  na Jugoslaviju i okupacije Njemacke na Jugoslaviju i okupacije zemlje. Colakovic se nalaziou akciji partije, koja je nastojala da se organizira obrana zemlje, a zatim, kada je doslo do kapitulacije rezima Kraljevine Jugoslavije, i u pripremi oruzanog ustanka i borbe protiv fasistickog zavojevaca. Jedan je od organizatoraustanka u Srbiji i BiH. Bio je clan glavnog Staba NOV i PO Srbije. U tom svojstvu vec je od pocetka ustanka odlazi iz Beograda u Sumadiju, obilazi i ucestvuje u organiziranju i ucvrscivanju pojedinih partizanskih odreda, pomaze njihovim stabovima  u organiziranju vojnog i politickog zivota jedinica, kao i organiziranju akcija. Posjetio je I i II sumadiojski odred, Posavsko-kosmajski, Cacanski, Uzicki,  Kragujevackii Jagodinski; ucestvovaoi je na savjetovanju partizanskih odreda Sumadije i zapadne Srbije, u Dulenima kod Kragujevca, a krajem septembra ucastvuje na Savjetovanju predstavnika glavnih stabova i partizanskog rukovodstva iz cijele zemlje, koje je Tito organizirao u Stolicama(kod Krupnja). Od septembra 1941. postaje politicki komesar glavnog staba BiH. Kao izgradjeni marksist, s bogatim revolucionarnim iskustvom, osi, doprinosa  organiziranju oruzane borbe, njegov udio u izgradnji revolucionarne  narodne vlasti je neprocjenjivo veliki. Vjecnik je svih zasjedanja AVNOJ.a(na II izabran je za sekretara Predsjednistva), i ZAVNOBIH-a.
Poslije vise od cetvrt vijeka ucesca u radnickom pokretu i neprekidne borbe, Colakovic je dozivio pobjedu socijalisticke revolucije u Jugoslaviji; ostvario se ideal za koji su dali zivot mnogi njegovi saborci, a mnogi kao i on, podnijeli ogromne zrtve i odricanja.
U novoj Jugoslaviji, Colakovic nastavlja revolucionarnu borbu na novim frontovima i u novim uslovima u izgradnji socijalizma. Vrsi odgovorne funkcije u drustvenom i politickom zivotu BiH i Jugoslavije. Biran je za prvog predsjednika vlade BiH, za ministra prosvjeta u vladi FNRJ i potpredsjednika SIV-a. Bio je poslanik Savezne i republicke skupstine u vise saziva. Biran je za clana Ck SKJ i CK SK BiH. Bio je clan Predsjednistva Saveznog odboraSSRNJ i Centralnog odbora SUBNOR Jugoslavije. Clan je Savjeta federacije.
Aktivno se bavio knjizevnoscu i publicistikom. Bio je clan knjizevnika Jugoslavije. Medju velikim brojem  objavljenih knjiga i prijevoda najznacajniji su mu memoarski zapisi“Kazivanja o jednom pokoljenju“ ( tri knjige) i „ Zapisi iz oslobodilackog rata“ (pet knjiga). „ Zapisi iz oslobodilackog rata“ zajedno sa kasnije napisanim djelom “Kazivanja o jednom pokoljenju“, predstavlja u stvari, jedinstveno djelo o pokoljenju koje se pripremalo i prekaljivalo za revoluciju u surovim uvjetima kapitalisticke Jugoslavije, u njenim kazamatima i na popristima borbe, i o ljudima koji su tu revoluciju vodili u oslobodilackom ratu. Osim ovih djela Colakovic je napisao knjige „Spanija u plamenu“ (1937), „Utiske iz Indije“(1954.)“Susreti i sjecanja“ kao i niz tekstova i rasprava u pojedinim casopisima. Stajao je na celu Redakcije za pisanje „Pogleda  istorije SKJ“ i ucestvovao u njegovoj izradi . baveci se jos iz robijaskih dana, prevodjenjem djela klasika marksizma ujedno je obavllao duznost predsjednika Redakcije  za prvo naucno izdanje sabranih djela Marxa i Engelsa u nasoj zemlji.
Nosilac je mnogih najvaznijih jugoslovenskih i stranih odlikovanja, izmedju ostalog  i Ordena junaka socijalistickog rada.
Narodnim herojem proglasen je 27.novembra 1953 godine.


titanik @ 08:44 |Komentiraj | Komentari: 2 | Prikaži komentare
srijeda, prosinac 19, 2007





Vladimir-Vlado Dedijer (4. februara 1914 - 30. novembar 1990) akademik, publicista i novinar, rođen u Beogradu. Poreklo porodice Dedijer je iz Slovenije.

Biografija

Dedijerov otac se nalazio na vojnoj službi vojske Kraljevine Srbije u Beogradu kada se Dedijer pred početak Prvog svetskog rata rodio.

Svoje detinjstvo i mladost je proveo u Beogradu. Tu je završio i osnovnu školu, gimnaziju i novinarsvo, a zatim se uključio aktivno u radniki pokret. Uređivao je nekoliko novina u zemlji, među kojima je bila „Politika“, „Vreme“ i „Kraljevski list“. Iako nije bio ni član KPJ, ni SKOJ-a, Vlado Dedijer je radio u korist komunističke propagande. Poznavao je odlično direktora „Politike“, Vladislava Ribnikara sa kojim je upoznao Tita po dolasku u Beograd 1941.

U vreme izbijanja ustanka imao je zadatak da organizuje političko-propagandni rad, da podučava komuniste i da radi u listu „Borba“ kao uređivač, zajedno sa Milovanom Đilasom. Odatle je počelo njihovo veliko prijateljstvo.

Vlado Dedijer je po formiranju prvih partizanskih odreda postavljen za političkog komesara Kragujevačkog bataljona. Učestvovao je zajedno sa četnicima koje je predvodio major Miodrag Palošević-Paloš u opsadi Kraljeva polovinom oktobra 1941. Tu je bio ranjen u nogu.

Posle toga, odlazi u Vrhovni štab i radi u agitaciono-propagandnom odeljenju čitavog rata. U operaciji na Sutjesci izgubio je svoju ženu, Olgu Popović-Dedijer, koja je bila šef hirurške ekipe Druge proleterske divizije.

Po odlasku glavnine partizanskih snaga u Bosnu, snalazi ga nova nevolja. Od teške bolesti mu umiru oba sina u Ljubljani: Borivoje i Branko.

Posle završetka rata, odlazi na otvaranju Ujedinjenih Nacija u San Francisku. Po povratku u zemlju, kao veoma obrazovan čovek, dobija mesto predavača istorije NOB-a na Beogradskom univerzitetu. Tokom rata brižljivo je vodio svoj Dnevnik, koji je posle rata objavljen.

U Beogradu se po drugi put oženio, ovoga puta Verom Dedijer. Bio je predstavnik Jugoslovenske delegacije na konferenciji mira u Parizu 1946. Po povratku dobija zaduženje da bude urednik lista „Borba“.

Bio je slan u raznim misijama za vreme sukoba sa Staljinom. Tu je počeo da prikuplja i podatke za svoje čuveno delo, po kome će kasnije postati poznat - „Prilozi za biografiju Josipa Broza Tita“.

Bio je član CK SKJ od 1952. i saveznog odbora SSRNJ od 1953. Kao urednik lista „Borba“, optužen je da je pomagao sređivanje Đilasovih članaka, pa je izveden pred Partijsku komisiju, a zatim i pred sud u Beogradu 1954. Na tajnom suđenju zajedno sa Đilasom, izabrao je da ga brani slavni advokat Zdravko Politea, koji je 1928. na „Bombaškom procesu“, branio Tita, a kasnije je i kardinal dr Alojzije Stepinac imao čast da ga ovaj advokat brani. Osuđen je uslovno na godinu i po dana. Kasnije mu je sud poništio tu odluku. Vlado Dedijer je rešio da se povuče iz političkog života. Podneo je ostavku na članstvo u SKJ i SSRNJ avgusta 1954. godine.

Posle političke karijere, počeo je da se bavi pisanjem. Odlazi u SAD 1955. godine gde je i dobio zvanje Akademika istorijskih nauka. Povremeno je iz Amerike dolazio u zemlju gde je radio kao autor u pisanju knjiga.

Vladimir Dedijer je u Americi postao član Raselovog suda, a zatim i predsednik istog suda koji je ispitivao ratne zločine u Vijetnamu, kršenje ljudskih prava u Latinskoj Americi i niz drugih.

Aktivno je radio i u Akademiji nauka u Beogradu. Bio je jedan od koautora u udžbeniku „Istorija Jugoslavije od 1918“, u izdanju beogradskog Nolita 1972. godine.

Posle Titove smrti, ponovo odlazi u Ameriku, u Vašington, gde skuplja građu za nove biografije o Titu.

Kao predsednik Raselovog suda radio je na pitanju zločina u logoru Jasenovac (1941-1945). U Americi je radio na pripremanju Tribunala Raselovog suda o koncentracionom logoru Jasenovac. U tu svrhu, vraća se ponovo u Jugoslaviju 1989. godine i zajedno sa višim naučnim saradnikom Antunom Miletićem radi na pisanju knjige o Jasenovcu. Ponovo je otišao u Ameriku i tu ga je snašla tragična smrt.

Pred kraj svog života je oslepeo, poželeo da se vrati i umre u svojoj zemlji, ali je iznenada preminuo od jakog srčanog udara 30. novembra 1990. u Bostonu. Tu je obavljena i kremacija. Njegova urna, uz sve vojne počasti, položena je kraj njegova dva tragično preminula sina Borivoja i Branka, 21. decembra 1990. godine u Ljubljani.

Kao zaslugu u zajedničkom radu, Antun Miletić je posle Dedijerove smrti objavio knjigu „Protiv zaborava i tabua-Jasenovac (1941-1945)“, gde je pored svog imena, upisao i ime Vlade Dedijera, koji je tada već bio mrtav.

Vlado Dedijer je posle rata odlikovan „Ordenom partizanske zvezde prvog stepena“, a imao je i čin potpukovnika JNA u rezervi.

Radovi

Od njegovih mnogobrojnih knjiga, najvažnije su sledeće:

Partizanske Štamparije, Beograd, 1945.

Pariska mirovna konferencija, Beograd, 1948.

Dnevnik, Beograd, 1951.

Sarajevo 1914. godine, Beograd, 1952.

Tito govori, Nju Jork, 1953.

Tito protiv Moskve, Milano, 1953.

Izgubljena bitka Josifa Visarionoviča Staljina, Sarajevo, 1969.  

Istorija Jugoslavije (zajedno sa Ivanom Božićem, Miloradom Ekmečićem i Simom Ćirkovićem), Beograd, 1972.

Jedna vojna konvencija: Eseji razvitka međunarodnog prava, London, 1974.

Novi prilozi za biografiju Josipa Broza Tita-Knjiga 1, Rijeka, 1980.

Novi prilozi za biografiju Josipa Broza Tita-Knjiga 2, Rijeka, 1981.

Put za Sarajevo, Zagreb, 1983.

Novi prilozi za biografiju Josipa Broza Tita-Knjiga 3, Beograd, 1984.

Voljena zemlja, London, 1985.

Vatikan i Jasenovac-Dokumenta, Beograd, 1987.

Proterivanje Srba sa ognjišta (1941-1945), Beograd, 1989.

Genocid nad Muslimanima, Ljubljana, 1990.

Protiv zaborava i tabua-Jasenovac (1941-1945-objavio Antun Miletić odmah po smrti Vladimira Dedijera), Sarajevo, 1991.   

titanik @ 10:45 |Komentiraj | Komentari: 0
utorak, prosinac 18, 2007

Benkovac u ljetno popodne na 35-godišnjicu kozarske epopeje. Zastave na jarbolima lepršaju, a pjesme iz zvučnika razglasne stanice dopiru sve do spomenika na Mrakovici. To omladina iz svih naših republika i pokrajina gradi svoj kutak, za odmor i rekreaciju, svoje naselje bratstva i jedinstva.
Rodno mjesto Dragana Žigića nije Benkovac, već susjedno selo Balte. Ali, on kao da je u djetinjstvu zapamtio samo ovaj proplanak na kome se sada visoko uzdiže slavoluk sa krupnim slovima: „ORA Kozara 1977“.
Zato smo danas ovdje da čujemo njegovo sjećanje.
— Imao sam sedam godina kada sam se sa zbjegom naroda našao na Benkovcu 1942. Ljetnje tiho vrijeme, žito požutjelo, a voće uzrelo. Ljudi kao da su samo s puškama razgovarali, a žene su vukle djecu i zavežljaje, sve što su mogle dograbiti u žurbi napuštajući svoje domove pred naletom neprijateljske vojske. Na opkoljenom proplanku, ljudi i stoka. Svima se u oči uvukao strah, tek poneko dijete zaplače, ali se i brzo smiri kao da osjeti neposrednu opasnost. Avioni su nadlijetali, bacali letke i mitraljirali. Sjećam se ranjenih i jednog izbušenog kazana iz koga je šikljala voda. Onda je nastala noć, najduža koju pamtim. U zoru su se oglasili topovi i granate su padale svuda oko nas, po ivici šume i proplanku pod pšenicom. Kada se oko podne sve utišalo, iznenada, naišli su gusti redovi vojnika. Ja sam vidio samo šljemove u žitu. Čula se vika i udarci kundaka, škljocanje oružja i poneki pucanj, lavež pasa i jauci. Svijet je potjeran na cestu, žene s crnim maramama i djecom u naručju, ljudi pognutih glava — sve je to pokuljalo putem što vijuga dolje prema Kozarcu. Ako je neko zastao, a bilo je dosta nemoćnih i bolesnih, u njega su pucali.
Na Urijama kraj Prijedora, u logoru ograđenom žicom, majka je držala na okupu nas četvoro djece. Najmlađi brat Ratko ubrzo joj je umro na rukama. Otac je bio u Kozari, a najstarija sestra, petnaestogodišnja Bosiljka, uspjela je da se izvuče iz logora i nešto kasnije priključi partizanima.
Poslije nekoliko dana mene su odvojili od majke i ubacili u teretni voz sa još stotinak djece, najviše mojih vršnjaka, a ona je sa četvorogodišnjim Nikolom ostala u logoru. Kako je dva mjeseca kasnije uspjela da izađe iz logora i spase dijete, o tome nikad nije htjela da govori.
Sisak 1942. i velika zgrada pored Kupe. Na kapiji stražar, a dvorište je ograđeno ispletenom žicom. Rijetki prolaznici, krišom od ustaša, bacali su nam preko ograde voće u fišecima. Onda su nas ustaše preselile na polje preko mosta, u neku baraku ispregrađivanu daskama. Djeca, koja su mogla da se kreću, igrala su se danju oko neke stare mašine. Tom mjestu ja nisam prilazio. Bojao sam se stare mašine, jer mi se činilo da je to neko čudovište što proždire djecu.
Spavali smo po dvoje ili troje u ograđenom prostoru, a noći su bile hladne. Moja mala šarenica od vune, koju mi je majka tutnula u ruke, po svu noć je vučena od jednog do drugog djeteta sve dok nije  pocijepana. Kraj mene je, jedne noći, umro dječak. Ja nisam smio da ga dotaknem. Ujutru su ga odnijeli. Svakog dana dolazila su kola sa konjskom zapregom da pokupe mrtve.
Zagreb 1942, vrijeme hladno. I opet jedna siva zgrada sa dvorištem. Kroz veliku kapiju ušao je kamion sa oznakom Crvenog krsta i donio miris svježeg hljeba. Zatim Dugo Selo, željeznička stanica i doručak, hljeb sa marmeladom.
U porodici Makar u Andrilovcu dočekao sam kraj rata. Po mene je došla sestra Bosiljka, partizanka, i odvela me na Kozaru...
Nikad i niko ne može da plati lutanja moja
Po razvalinama rata,
Djetinjstvo moje ukradeno.
Prolazeći svijetom u srcu te nosim
Kozaro moja, tamo daleka!

Prvi stihovi Dragana Žigića, napisani 1948, bili su snažan protest protiv rata i njegovih strahota. Kozaru, njene heroje i žrtve, opjevao je Dragan u svakoj svojoj zbirci: „Kozara, dok vatra spava“, „Dio svijeta“, „Zatočenik svjetlosti“ i „Ruke nad vremenom“. Ovaj svijet ne može bez pjesnika. Dragan Žigić je pjesnik Kozare.





Dragan Žigić je pjesnik Kozare. On ne zna tačan datum svog rođenja godine 1935. u Baltinim Barama kod Prijedora.

titanik @ 16:38 |Komentiraj | Komentari: 2 | Prikaži komentare
nedjelja, prosinac 16, 2007


Oj, Sutjesko, vodo ledna,
čija vojska nepobjedna
vale tvoje jutros pređe
na njemačke bojne međe?
To Savina bojna sila
fašistima lomi krila.
U gori se jele dive
ko su one munje žive
što njemačke gone psine,
i zasjede lome njine?
Ono su ti ljute zmije —
borci Treće divizije!
Eno Sava borce zove,
partizane, sokolove:
— Napr'jed, braćo partizani, -
moji borci odabrani!

Zaciktaše puške tanke,
osvetnice partizanske,
krv se proli po poljani
i prođoše partizani!


titanik @ 10:23 |Komentiraj | Komentari: 0
subota, prosinac 15, 2007

Beograd 1908 – 1992
1908. Rodjen je u imucnoj trgovackoj porodici. Ratne godine je proveo na skolovanju u Svajcarskoj.
1929–1932. Studirao je pravo, a zatim diplomirao filozofiju u Parizu. Poznavao je umetnike iz Bretonovog kruga i odrzavao komunikaciju izmedju beogradske i francuske grupe nadrealista.
1929. Sa Vanom Borom, Roberom Desnosom (Robert Desnos) i drugim umetnicima okupljemim oko pariskog casopisa Revue Du Cinéma (br. 3) potpisao je protest "Covek od ukusa." Pisao je filmske kritike i za list Paris Soir. Bio je saradnik beogradskog casopisa 50 u Evropi.
1930. Bio je clan grupe beogradskih nadrealista i jedan je od potpisnika manifesta.
1931. Sa M. Risticem objavio je knjigu Nacrt za jednu fenomenologiju iracionalnog.
1931–1932. Saradjivao je u casopisu Nadrealizam danas i ovde.
1932. Proveo je neko vreme u Institutu za socijalna istrazivanja u Frankfurtu.
1933. Uhapsen je zbor revolucionarnih ideja i aktivnosti i poslat u zatvor u Sremskoj Mitrovici.
1937. Kao pripadnik internacionalnih brigada ucestvovao je u borbama u Spaniji.
1939. Proveo je neko vreme u logorima u Francuskoj, zajedno sa spanskim borcima.
1939. Sa Z. Rihtmanom pripremao je za objavljivanje Ajnstajnovu knjigu O specijalnoj i opstoj teoriji relativiteta.
1941. Postao je komandant partizanske Prve proleterske brigade.
1944–1953. Bio je na celu Generalstaba Jugoslovenske narodne armije kao narodni heroj.
1953–1966. Radio je kao drzavni sekretar za inostrane poslove Jugoslavije.
1966. Imenovan je za potpredsednika Jugoslavije.
1967. Postao je clan Predsednistva CK SKJ.
1972. Povukao se iz politickog i javnog zivota oba
Biografijazom

Biografija


Konstantin Koča Popović, književnik i pesnik, vojnik, španski borac, narodni heroj, političar. Beograd 14. marta 1908. - Beograd 20. oktobra 1992.
Kao dječak jedno vrijeme je živio u Švajcarskoj. Gimnaziju je završio u Beogradu, a zatim je otišao na odsluženje vojnog roka u vojsci Kraljevine SHS. Poslije završetka služenja vojske ponovo odlazi u Švajcarsku, pa zatim u Francusku gdje studira na Sorboni filozofiju i apsolvira u Parizu 1932. godine, gdje se priključuje nadrealističkim krugovima. Od tada do rata 1941. bavio se publicistikom i književnošću. Od svoje rane mladosti usvojio je marksistički pogled na svijet i opredelio se za radnički pokret. U vojsci SHS je zbog toga bio dosta proganjan. Inače, general Koča Popović je u Kraljevini završio školu rezervnih artiljerijskih oficira u Sarajevu 1927. Iste godine je proizveden u čin artiljerijskog potporučnika. U komunističku partiju je primljen 1933. godine poslije čega je još intezivnije nastavio svoju revolucionarnu djelatnost,zbog čega je stalno bio izložen progonima policije, a više puta je bio i hapšen.

Španski građanski rat
Od jula 1937. godine borio se u španskom nacionalnooslobodilačkom (građanskom) ratu, prvo kao borac, zatim kao načelnik štaba, pa komandant artiljerijskog diviziona, kada je dobio čin poručnika Španske republikanske armije. Oko dve godine učestvovao je u svim borbama artiljerijskih jedinica internacionalnih brigada, na svim bojištima republikanske Španije, do njene poslednje bitke za Madrid.
Poslije sloma Republikanske armije Španije, Koča Popović, zajedno sa ostalim borcima internacionalnih brigada, prelazi u Francusku. Zbog učešća u španskom narodnooslobodilačkom ratu interniran je i mart i april 1939. provodi u koncentracionom logoru Sen Siprijen (Saint Cyprien). Jedno vrijeme radio je u Komitetu za španske borce u Parizu. Septembra 1939. preko partijskih veza iz Francuske se vratio u Jugoslaviju, gdje je nastavio svoju revolucionarnu aktivnost izvršavajući zadatke koje mu je postavljala Komunistička partija Jugoslavije.

Drugi svjetski rat
Oružanu borbu protiv fašizma započetu u Španiji nastavlja u redovima Vojske Kraljevine Jugoslavije kao komandant trupe pukovske komore. Zarobljen je kod Ivanjice u aprilu 1941, ali je odmah pobjegao iz zarobljeništva. U NOR-u je od 7. jula 1941. Bio je komandant Kosmajskog narodnooslobodilačkog partizanskog odreda. Nakon toga je komandant Posavskog odreda. Pod njegovom komandom ovi odredi su vodili brojne bitke i izvojevali mnoge uspjehe u ljto i jesen 1941. Sa dužnosti komandanta Posavskog odreda postavljen je za komandanta grupe odreda u Šumadiji i zapadnoj Srbiji.
Novembra 1941. komandovao je zaštitnicom koja je obezbjeđivala povlačenje Vrhovnog štaba i glavnine partizanskih snaga iz Srbije za Sandžak, u vrijeme prve njemačke ofanzive. Prilikom formiranja Prve proleterske NOU brigade, prve regularne jedinice NOV i POJ, u Rudom 21. decembra 1941. Koča Popović je postavljen za prvog komandanta. Za vrijeme čitavog rata brižljivo je vodio svoj dnevnik koji je izašao nakon rata pod imenom "Dnevnik o ratnom putu Prve proleterske brigade". Pod njegovom komandom brigada je vodila borbe u istočnoj Bosni, izvršila čuveni Igmanski marš da bi izbegla uništenje. Pod njegovom komandom, brigada je izvršila pohod u Bosansku krajinu. Pobijeda I proleterske brigade su bile vezane samo zahvaljujući velikom komandantu Koči. Prvog novembra 1942. Koča Popović je postavljen za komandanta Prve proleterske divizije i na toj dužnosti je ostao do 5. oktobra 1943.
Divizija se naročito istakla u operaciji "Vajs" (Bitka na Neretvi). Najviše se pod njegovom komandom vodila borba na Ivan-planini, a zabelježen je i protivudar Glavne operativne grupe kod Gornjeg Vakufa i u zaštitnici Grupe i Centralne bolnice zatvarajući pravce: Bugojno-Prozor i Kupres-Šujica-Prozor. U ovoj ofanzivi mu je pala neprijatna uloga da bude jedan od partizanskih pregovarača sa Nijemcima u Gornjem Vakufu o prekidu neprijateljstva i razmjeni zarobljenika. Ovi Martovski pregovori su ostali zabilježeni i po tome što je jedino komandant Koča pregovarao pod punim imenom i prezimenom, dok su Milovan Đilas i Vladimir Velebit koristili lažna imena.
U Operaciji "Švarc" (Bitka na Sutjesci) 9. i 10. juna 1943. 1. proleterska divizija probila je obruč 369. nemačke divizije kod Bilanovaca 12. juna na komunikaciji Foča-Kalinovik i 17. juna Prača-Renovica, čime je otvorila put operativnoj grupi divizija NOVJ na Sutjesci. Ali, ovakav manevar stajao je velikih ljudskih gubitaka. Poslije proboja Koča je skoro stigao do vojnog suda jer je proboj učinio samoinicijativno, izgubivši komunikaciju sa Vrhovnim štabom. Za momenat se to smatralo kukavičlukom tj. proboj iz obruča je protumačen ako bježanija. Tako su junački položili svoje živote ovde i komandant 5. NOU brigade, Sava Kovačević kao i komandant 3. NOU brigade Pero Ćetković. 05.10. 1943, Koča Popović je postavljen za komandanta 1. proleterskog korpusa NOVJ i na toj dužnosti ostao je do kraja jula 1944. Za to vrijeme Korpus se naročito istakao protiv njemačkog 15. brdskog armijskog korpusa u centralnoj Bosni; u prvoj banjalučkoj operaciji; drvarskoj operaciji i u drugim borbama.
Koča Popović je tada već bio general, jer je već 1. marta 1943. bio unapređen u čin general-majora, a 1. novembra zbog posebnih zasluga na ratištu, Koča Popović je unapređen u čin general-lajtnanta. General Koča Popović je već jula 1944. postavljen za komandanta Glavnog štaba NOV i PO za Srbiju. To je bilo vrijeme kada se težište borbenih dejstava NOVJ i svih drugih zaraćenih strana, prenosilo na Srbiju, pred odlučujućim bitkama za njeno oslobođenje. Jedno vrijeme bio je komandant južne grupe divizija, a januara 1945. godine postavljen je za komandanta 2. Armije. U Štab 2. Armije su ušli još i: general-major Radovan Vukanović, kao pomoćnik generala Koče Popovića, pukovnik Blažo Lompar, kao politički komesar Armije i general-major Ljubo Vučković, kao načelnik Štaba Armije.
Armija se istakla u završnim operacijama za oslobođenje Jugoslavije, svojim dejstvom u pravcu: Užice-Sarajevo-Banjaluka-Karlovac-Zagreb. Od oslobođenja zemlje do 1953. Koča Popović je bio načelnik Generalštaba Jugoslovenske narodne armije sa činom general-lajtnanta, a kasnije i general-pukovnika..
Za vrijeme NOR-a, pa i posle njega, uvek je bio član najviših političkih predstavništava Nove Jugoslavije. Bio je član AVNOJ-a od Prvog zasedanja (1942. godine), a predsedništva AVNOJ-a od Drugog zasedanja 1943. godine. Bio je poslanik Ustavotvorne skupštine Demokratske Federativne Jugoslavije i poslanik Privremene narodne skupštine Jugoslavije.
Od 1945. neprekidno je biran za narodnog poslanika Savezne narodne skupštine i Narodne skupštine Srbije. Čin general-pukovnika JNA dobio je 2. avgusta 1947. godine, da bi 27. aprila 1953. bio preveden u rezervu. Na položaju Načelnika Generalštaba JNA ostao je do 27. januara 1953. kada je svoju dužnost prepustio još jednom proslavljenom generalu, Peko Dapčević. Poslije završetka vojnog službovanja najviše se posvetio političkim poslovima.
Od januara 1953. do 1965. godine bio je član Saveznog izvršnog veća i državni sekretar za inostrane poslove. Kao sekretar za inostrane poslove učestvovao je u svim pregovorima zemlje sa mnogim zemljama sveta. Koča Popović je učestvoavo kao šef jugoslovenskih delegacija na zasjedanjima Generalne skupštine Organizacije ujedinjenih nacija. Svojom zapaženom aktivnošću u UN i zalaganjem za principe aktivne i miroljubive koegzistencije mnogo je doprinio povećanju ugleda i afirmacija Jugoslavije u svijetu. U 1966. i 1967. godini bio je potpredsednik Republike. Za člana CK SKJ biran je na 6, 7. i 8. kongresu SKJ, a član Predsedništva CK SKJ postao je oktobra 1966. godine. Bio je član prvog CK KP Srbije, a na 9. Kongresu izabran je za člana stalnog djela konferencije SKJ. Bio je član Saveznog odbora Saveza udruženja boraca NOR Jugoslavije od 1966. do 1982.
Iz političkog života se definitivno povukao 1972. godine poslije događaja u Hrvatskoj i Srbiji. Za života bio oženjen. Djece nije imao. Koča Popović je do kraja života živio u Beogradu gdje je i umro 20. oktobra 1992.

Književnost i publicistika
Manje je poznato da se Koča Popović, za vrijeme studija u Parizu, priključio nadrealističkom pokretu. Poznavao je umjetnike iz Bretonovog kruga i održavao komunikaciju između beogradske i francuske grupe nadrealista. Sa Vanom Borom, Roberom Desnosom (Robert Desnos) i drugim umjetnicima okupljenim oko pariskog časopisa Revue Du Cinéma (br. 3) 1929. godine potpisao je protest „Čovek od ukusa“. Pisao je filmske kritike i za list Paris Soir. Bio je saradnik beogradskog časopisa 50 u Evropi. Bio je član grupe beogradskih nadrealista i jedan je od potpisnika manifesta. Godine 1931. sa M. Ristićem objavio je knjigu Nacrt za jednu fenomenologiju iracionalnog. 1931–1932. sarađivao je u časopisu Nadrealizam danas i ovde.

Kao publicista napisao je više djela, među kojima su najznačajnija:
"Za pravilnu ocenu oslobodilačkog rata naroda Jugoslavije" (1949.),
"Beleške uz ratovanje" (1988.) i
"Dnevnik o ratnom putu Prve proleterske brigade" (1946.).


Odlikovanja

Odlikovan je

ordenom slobode,
Ordenom ratne zastave,
Ordenom partizanske zvezde sa zlatnim vencem (dva puta),
Ordenom za hrabrost,
Ordenom narodnog oslobođenja prvog reda i drugim; te brojnim stranim odlikovanjima, od kojih se ističu sovjetski ordeni
Suvorova prvog i drugog reda.
Za narodnog heroja proglašen je 27. novembra 1953. godin


titanik @ 20:48 |Komentiraj | Komentari: 0
U novim, ratnim uslovima trebalo je odrediti novo glavno sedište Pokrajinskog komiteta Partije. Komitet je odlučio da svoje sedište iz Novog Sada prenese u Petrovgrad (Zrenjanin). U okvirima Vojvodine, partijske i skojevske organizacije bile su najsnažnije u Banatu. Od oko 1200 članova Partije u Banatu ih je bilo oko 600. Od 3.000 skojevaca u Banatu ih je bilo 1200. Osim toga iz Petrovgrada se mogla lakše ostvariti komunikacija sa Beogradom, nego iz Novog Sada.
Po ugledu na zgrebačku partijsku školu iz februara i marta 1941., koju je vodio Tito sa saradnicima, u Petrovgradu je, pored tekućih priprema za oružanu borbu, organizovan partijski kurs na kojem je predavanja držao i Žarko Zrenjanin.
S Titom se Zrenjanin susreo na partijskim savetovanjima u Tacnu juna 1939 i u maju 1941.
Početkom maja 1941. u Zagrebu je održan još jedan važan skup jugoslovenskih komunista, tzv. Majsko savetovanje. Ovom savetovanju prisustvovao je Žarko Zrenjanin kao član Centralnog komiteta i predstavnik vojvođanskih komunista, te bio u prilici da i sam sarađuje u koncipiranju zadataka koji su u ovom značajnom istorijskom trenutku bili pred Komunističkom partijom Jugoslavije. Na ovom sastanku formulisani su zadaci komunista u Vojvodini:
„Komunisti Vojvodine imaju tu veliku zadaću da suzbijaju sejanje nacionalne mržnje, da raskrinkavaju pred narodima Vojvodine okupatorske nasilnike kao neprijatelje radnog naroda svih nacionalnosti. Komunisti Vojvodine imaju tu veliku zadaću da rade na okupljanju svih narodnosti u borbi protiv zla što ga je prouzrokovao rat i okupacija, za bratstvo među narodima Vojvodine, da vode zajedničku borbu protiv imperijalističkih nasilnika i okupatora, za bratski sporazum i ravnopravnost naroda Vojvodine.
Majski proglas Centralnog komiteta KPJ već je bio umnožen i rasturen u Petrovgradu kad je sredinom maja Žarko Zrenjanin stigao iz Zagreba nakon što je u Sremu održao sastanak sa Okružnim komitetom povodom poruka Majskog savetovanja.
Na dan napada Nemačke na Sovjetski Savez 22. juna Žarko Zrenjanin se nalazio u Beogradu i posle sednice Politbiroa Centralnog komiteta Partije upoznao se sa procenom situacije i odlukama koje su na toj sednici donesene. Sačekao je da partijska tehnika odštampa prve primerke Proglasa Centralnog komiteta kojim se narodi Jugoslavije pozivaju na borbu protiv okupatora i njegovih slugu a zatim i Ratka Mitrovića – Šilju, člana Biroa Centralnog komiteta SKOJ-a. Šilju je Politbiro Centralnog komiteta KPJ odredio kao pojačanje Pokrajnskom komitetu u sprovođenju odluka o pripremama i pokretanju oružane borbe u Vojvodini.
Na sastanku članova Sekretarijata i Biroa Pokrajinskog komiteta u Petrovgradu zaključeno je da treba dovršiti započete pripreme za oružani ustanak i u najskorije vreme započeti sa borbom.
Borba u ravničarskom krajoliku Banata je bila veoma teška. Borci su se krili u bazama izloženi neprekidnoj opasnosti da budu otkriveni, jer su na strani nacista bili neki domaći Nemci, folks dojčeri, koji su odlično poznavali teren, ljude, i opšte prilike u ovom kraju.
Početkom avgusta 1941. u Petrovgrad stiže zloglasni policajac iz Kraljevine Jugoslavije, Juraj Špiler, mada po nacionalnosti Hrvat, odmah na početku rata pridružio se folksdojčerskoj organizaciji Kulturbund. Od Nemaca je dobio čin pukovnika, i službu u policiji, njegov glavni zadatak je bio da pronađe Žarka Zrenjanina. Ovaj nacistički krvolok je mučio i ubio mnoge komuniste, skojevce i druge patriote koji su pružali otpor okupatorima.
Žarko Zrenjanin i Svetozar Marković – Toza su zaključili da je rizično ostati dalje u gradu pogotovu kad je trebalo još smelije delovati i pokretati borbene akcije. Moglo se očekivati da će i Nemci uzvraćati istom merom i pojačati svoj pritisak ne birajući sredstva. Zato su odlučili da svoje sedište postave u nekom od mirnijih i manje kompromitovanih mesta u okоlini grada. Preseljavanje u Botoš (selo i blizini Zrenjanina) bilo je dosta bezbedno izvedeno i u osnovi unapred organizovano. Nije bilo u pitanju jednostavno bekstvo ispred neposredne opasnosti, nego, kako je bilo i predvuđeno, izvlačenje u slučaju opasnosti. Zrenjanin se tada susreo sa borcima Stajićevsko – Petrovgradskog odreda, govorio im je o akcijama partizanskih odreda u Banatu i putu za stvaranje krupnijih jedinica sposobnih da se tuku i sa jačim nemačkim snagama koje inače krstare poljima.
Već u septembru doneta je odluka Sekretarijata Pokrajinskog komiteta da se napusti Botoš. Analizirajući situaciju i dostignuti stepen razvoja oružanih jedinica u Banatu, Pokrajinski komitet je zaključio da bi bilo veoma rizično zadržati partizanske odrede na ravnici i u vreme kada se sa polja skinu kukuruzi i suncokret pa time ukloni i ona minimalna zaštita partizanskih logora i partizanskih kolona. Polazeći od toga doneta je odluka da se svi partizanski odredi sjedine u jedan jedinstveni severnobanatski partizanski odred i da se organizuje njegovo izvlačenje iz Banata u Srem, a možda odatle i dalje, u Srbiju ili Bosnu. Žarko Zrenjanin se sa drugovima prebacio u Bačku. Na žalost banatski partizani su u pokušaju proboja bili osujećeni, odredi su bili razbijeni, mnogi borci poginuli, a tek je nekolicina uspela da se prebaci u Srem ili u Srbiju.
U oktobru Pokrajinski komitet Partije imao je ponovo gubitke u sukobu sa mađarskom policijom na ulicama Novog Sada. Petog oktobra uveče na uglu Rumenačke i Kraljevića Marka ulice, na okupu su se našli Zrenjanin, Radivoj Ćirpanov, Svetozar Marković i Gordana Ivačković. Ćirpanov i Ivačkovićeva spremali su se na sastanak sa Jovanom Žeravljevim i krenuli ulicom Kraljevića Marka, gde su naišli na zasedu. Radivoj Ćirpanov je prihvatio borbu u kojoj je poginuo. Čuvši pucnjavu, iz kafane pored koje su se nalazili Zrenjanin i Marković, istrčao je jedan narednik i počeo pucati. Jednim metkom je okrznuo Žarka Zrenjanina, ali je Uča bolje gađao i narednika smrtno pogodio hicem iz svog pištolja. Povlačeći se svako na svoju stranu, Žarko Zrenjanin i Svetozar Marković su uspeli da se izvuku iz Novog Sada i nađu na ugovorenom mestu.
U novembru je odlučeno da se Žarko Zrenjanin vrati u Banat. Na sebe je preuzeo obavezu da obiđe okružne organizacije, obnovi rukovodstva i usmeri rad ka prevazilaženju nastale situacije kako bi se na proleće moglo stupiti u odlučnije borbene akcije. Žarko Zranjanin se ponovo našao u Banatu 3. decembra. Preko Tise ga je prevezao izvesni Živa Ostojić koji svoj susret sa Zrenjaninom opisuje: „Dobro se sećam kako je izgledao taj čovek“, priča Ostojić, „bio je viši od mene i bio je lep čovek. Kosa mu nije bila čisto crna, onako, crnkasta... Kad se smejao lepo je izgledao. Pričao je samnom kao da mi je otac.“
Talasi hapšenja su se nešto bili stišali, ali je psihoza neizvesnosti i straha još uvek bila u usponu preteći da i dalje sužava i ograničava uticaj Partije koji je ona svojom politikom i dugogodišnjim radom ovde stekla. Zato je Žarko Zrenjanin morao brzo delovati. Uča je delovao po celoj teritoriji Banata. Iz tog vremena sačuvan je ovaj njegov izveštaj Centralnom komitetu o jednom događaju u Pančevu: „U kući na koju sam otišao, kao i u kući preko od nje, bila je gestapovska zaseda.“ „Tek posle saznajem da je u toj kući poginuo moj drug Jova (Stevica Jovanović) 25. XII (izvukao sam se zahvaljujući slabom junaštvu tih zlikovaca). Izgleda da su videli moj pištolj i otšrafljenu bombu. Izlazeći na ulicu uperio sam revolver u prozor, suprotne kuće sa koje su me 'haltovali' kad sam ulazio. Oni su na to odgovorili bekstvom sa prozora. Tada sam se uglavno natraške, povlačio ka bližem ćošku i neposredno držao pod nišanom prozore obe kuće. U dva maha su pokušali da se postave na prozore radi pucanja ali osim velike galame sa njhove strane nisam ništa drugo čuo... Stigavši do ćoška, uspeo sam da se izvučem iz tog kvarta...“
Žarko Zrenjanin Uča je bio dovoljno oprezan i hrabar što mu je pomoglo da se izvuče iz ove teške situacije, da napusti Pančevo i da se potom poveže sa drugovima u rejonu Vršca. Na tom terenu je Uča sticajem okolnosti ostao. Sekretar Pokrajinskog komiteta je zbog potera morao stalno da menja mesta svog boravka. S njim je išao Sekretar Okružnog komiteta Strahinja Stefanović, ali u njegovoj blizini bio je i Pera Aldan u koga se još uvek verovalo, mada je je već uveliko igrao dvostruku ulogu. Bio je uz ilegalce kao jedan od rukovodilaca, ali je dosta vešto radio po nalogu Gestapoa u Beogradu sa zadatkom da se Žarko Zrenjanin i njegovi najbliži saradnici uvuku u klopku. Zrenjanin je predosećao neku opasnost i bio je dovoljno oprezan, ali nije mogao znati odakle tačno ta opasnost dolazi.
U Centralni komitet partije stigla je netačna vest da je Žarko Zrenjanin poginuo još početkom 1942. godine. Lola Ribar iz Zagreba i Blagoje Nešković iz Beograda nastojali su da pomognu Vojvođanima čije se rukovodstvo nalazilo u najvećoj krizi. Žarko Zrenjanin je iz Južnog Banata pokušao u više navrata da dopre do Pančeva i da pošalje kurira u Beograd, ali u tome nije uspeo. Naposletku do Žarka se probio Todor Jovanović po zadatku koji je dobio od Jovana Veselinova iz Srema. On mu je predao pismo Blagoja Neškovića i pokušao da organizuje njegovo prebacivanje u Beograd, ali se usled velikih problema i opasnosti to stalno odlagalo.
U međuvremenu je Žarko Zrenjanin određen za većnika AVNOJ-a, najvišeg političkog tela jugoslovenskih naroda koji su vodili narodno oslobodilačku borbu. I kada je sve bilo gotovo i spremno za 4. novembar 1942. godine, došlo je do izdaje. Tog dana u 2 sata po ponoći jakim snagama bila je opkoljena kuća u Pavlišu u kojoj su za put bili spremni Žarko Zrenjanin i njegov pratilac Strahinja Stefanović. U neravnopravnoj i bezizlaznoj borbi obojica su poginula.
U izveštaju o ovoj operaciji, Franc Rajt policijski komandant, general banatske Državne straže iznosi pojedinosti:
„Posle ispitane situacije, smatrao sam za potrebno da naredim da se veći deo sela pohapsi... Sa udarnom grupom komandanta Javne bezbednosti Uprave policije upravljao sam opkoljavanjem kuće u kojoj su trebali da se nalaze komunisti... Opkoljavanje je bilo tako učinjeno da se puškomitraljezac Luc u susednom vrtu visoko postavio da je mogao dole da gađa. Takođe su bila zaposednuta dvorišta desno i levo od kuće. Na ulici pred kućom nalazio se strelac Georg Štandhauf... Već su stajale spremne za juriš policijske grupe jedne na levo a druge na desno od kuće. Trupe na levoj strani vodio sam ja a na desnoj pukovnik Državne straže Špiler.“
Iz kuće su tada izašla dva čoveka i razgovarala pred izlaznim vratima. Na poziv da se predaju povukli su se obojica u kuću.
„Na to je strelac puškomitraljeza otvorio vatru. Odmah posle toga osvetljen je zadnji deo kuće odakle je vatra bila uzvraćena. To je bilo ukrštanje vatri da paljba nije prestajala. Pokušavalo se ponovo iz kuće na ulicu, ali je i spreda tuklo. Sada su komunisti pokušali da umaknu pozadi kroz vrtove koji su bili puni kukuruzovine i slame, a dok je udarala vatra, od zada bačena je prema strelcu ručna bomba. Izgleda da je bio plan komunista da bombama jedne ućutkaju, a druge zbune da bi tako umakli. To im nije uspelo jer je bačena bomba od strelca Hipfela bila presretnuta a svoju drugu nije mogao da baci jer ga je pristigao rafal puškomitraljesca Luca i izrešetao. Posle ovoga nastala je tišina, svi su ostali u zasedi do svitanja. Pre 7 dao sam granatama razrušiti kuću...“
Tek u svanuće Rajt, Špiler i njihovi strelci ušli su u dvorište i u kuću. Našli su mrtve Žarka Zrenjanina s pištoljem i ručnom bombom i Strahinju Stefanovića sa pištoljem i puškom.
Ovim pogibijama Narodno oslobodilački pokret u Vojvodini je pretrpeo težak udarac i sve do pred kraj 1943. nije se mogao oporaviti.

Drugog oktobra 1946. godine, povodom druge godišnjice od oslobođenja grad na Begeju dobio je ime po revolucionaru i narodnom heroju Žarku Zrenjaninu. Josip Broz Tito je posetio grad Zrenjanin prvi put 11. maja 1952, kojom prilikom je otkrio spomenik Žarka Zrenjanina. Tada je Tito, otkrivajući spomenik rekao:
„Ovdje na ovom ravnom tlu bez šuma, brda i čuka, tukli su se sinovi Vojvodine već 1941. godine, digli su se na oružije da se zajedno sa ostalim narodima Jugoslavije bore za slobodu svojih naroda i srećniju budućnost. U tom i jeste karakterističan značaj velike borbe naroda Vojvodine, veliki prilog koji je on u toj borbi dao za našu zajedničku stvar...“
titanik @ 15:21 |Komentiraj | Komentari: 0

Banaćanin rodom iz Izbišta, kraj Vršca. Spremao se za učitelja, a to je i postao. Učiteljevao je sa manjim prekidima od 1921. Među ostalim mestima službovao je od 1923. do 1926. u selu Kanatlarci u Makedoniji. Za to vreme neposredno je upoznao tegobe makedonskog seljaka, mukotrpan život bezemljaša i pečalbara, nemilosrdnu eksploataciju i svu težinu nacionalnog ugnjetavanja i bespravlja. Sve ovo je neposredno uticalo na njega, njegovu svest i njegovo klasno – političko opredeljenje. Ovde je naučio turski jezik, držao brojna predavanja i analfabetske tečajeve, propagirao racionalnu poljoprivredu i bio vrlo cenjen i poštovan. Prvi put dolazi u otvoreni sukob sa predstavnicima lokalne političke vlasti koje ga nekoliko puta hapse i maltretiraju. Početkom 1927. Žarko Zrenjanin je postao član ilegalne Komunističke partije Jugoslavije. Iz Makedonije se vraća na službu u rodno Izbište, aktivan je u učiteljskom udruženju, zalaže se za uvođenje više društvenih nauka, u prvom redu sociologije u tadašnje škole. Osnovao je narodni univerzitet u Izbištu i bio direktor te ustanove, osim toga bio je aktivan u zadružnom savezu i vatrogasnom društvu. Krajem 1930. godine Žarko Zrenjanin je postao sekretar Sreskog komiteta KPJ u Vršcu. Rad Žarka Zrenjanina – Uče u školi i njegove vanškolske aktivnosti u okviru Narodnog univerziteta, održavanje analfabetskog tečaja i drugog, ocenjeni su od školskih vlasti ocenom odličan.U saradnji sa grupom koja je u Beogradu izdavala ilegalan partijski list „Udarnik“, Žarko Zrenjanin pokreće list „Lenjinist“. Godine 1933. bio je osuđen na tri godine zatvora zbog izdavanja ovog lista. Robijao je u Mitrovici i Lepoglavi.
Najznačajnija delatnost komunista u kaznioni bio je naučni i teorijski rad. Probleme Vojvodine, složenost nacionalnog i seljačkog pitanja u Pokrajini bliže su izučavali i o tome pisali Žarko Zrenjanin, Jovan Veselinov i Jovan Trajković.
Žarko Zrenjanin je izašao sa robije krajem 1936. Odmah se prihvatio obnavljanja partijskih ćelija u tadašnjem Petrovgradu (danas Zrenjanin). Pokrajinski komitet Partije obnovljen je krajem 1938. godine. Njegov politički sekretar bio je Žarko Zrenjanin Uča, sa kojim su petrovgradski komunisti imali prilike da se bliže upoznaju na robiji.
Prilikom priprema za proslavu 1. maja 1940. godine, bio je umnožen i u velikom broju primeraka rasturen po gradu i okolini, prvomajski letak Centralnog komiteta KPJ. Policija je kao i obično brzo reagovala i u istražnom zatvoru se među ostalima, našao i Žarko Zrenjanin. Tek tri nedelje posle hapšenja zatvoreni komunisti su se našli pred istražnim sudijom Krunoslavom Bećarevićem, čovekom koji je inače neposredno sarađivao sa komunistima. On je vodio istragu mirno, postavljao pitanja jasno, upozoravajući optužene da svoje iskaze mogu i menjati ako su im oni u policiji bili iznuđivani. To je bilo od značajnog uticaja na dalji tok istrage i suđenja koje je uzimalo pravac osude neljudskog postupka prema zatvorenicima u istražnom zatvoru. Bila je dobra okolnost što je istraga nad pohapšenim komunistima bila na početku poverena sudiji Krunoslavu Bećareviću (moralnom čoveku i simpatizeru naprednog pokreta) i sudskom pripravniku Stevanu Krdžaliću, a odbrana grupi advokata poznatih levičara na čelu sa doktorom Dušanom Bratićem.
Dani su prolazili, istraga je bila završena ali sudski proces nije zakazivan. Zatvorenici na čelu sa Žarkom Zrenjaninom odlučno su zatzražili da se suđenje što pre zakaže, zatvorenici iz samice prebace u zajedničke sobe, dozvole propisane dnevne šetnje i nedeljne posete, a da se novine i knjige ne cenzurišu od strane zatvorske uprave. Pošto nije prihvaćen ni jedan od ovih zahteva zatvorenici su rešili da kolektivno stupe u štrajk glađu.
Štrajk su organizovali Žarko Zrenjanin i Bogdan Teodosin. To nije bilo lako izvesti jer su ljudi bili međusobno izolovani. Uprkos tome, štrajk su prihvatili svi zatvoreni komunisti, a iskusni robijaši kakvi su bili Zrenjanin i Teodosin vodili su ga puna tri dana i sa uspehom ga okončali.
Štrajk je bio veliko iznenađenje za upravu zatvora. Među stražarima je izbila pometnja. Demokratska javnost u gradu i okolini bila je obaveštena i stala na stranu štrajkača. Uprava zatvora morala je popustiti. Najavljeno je zakazivanje sudskog procesa, zatvorenici su povučeni iz samica u skupne sobe dolazeći tako u mogućnost da racionalnije organizuju svakodnevni život u zatvoru, da između sebe razmenjuju dnevnu štampu i knjige...
Kada je 2. septembra suđenje najzad započelo sudske dvorane su bile pune. Servo Mihalj (koji je ovog puta igrom slučaja izbegao hapšenje) je organizovao dolazak gotovo svih članova Partije iz okruga da prate suđenje, uveren da će Žarko Zrenjanin i Svetozar Marković – Toza umeti da brane pozicije Komunističke partije i da ukažu na prave izvore i vinovnike stanja u kome se društvo nalazilo. Pravilno je ocenio da će to biti izuzetno korisna škola, naročito za mlađe drugove.
Već na početku procesa došlo je do napete atmosfere u sudskoj dvorani, potencirane od strane Milorada Radojkovića, jednog od sudija iz Veća petorice. Bio je to poznati pristalica Ljotićevog „Zbora“. Njegove intervencije tokom suđenja bile su grube, unapred sračunate da ponize i po svaku cenu okrive optužene, posebno Žarka Zrenjanina... Trajalo je to nekoliko dana, sve dok advokat Vojislav Došen nije zatražio da se Radojković izuzme...
O toku ovog suđenja javljao je i Moskovski radio navodeći i imena optuženih, brutalan postupak policije naročito prema Žarku Zrenjaninu...
Od 2. do 26. septembra vodila se prava politička borba vodećih komunista Vojvodine i njihovih veštih branilaca s jedne i „predstavnika pravde“ s druge strane. Sud nije imao kud, osamnaest komunista je oslobodio optužbe i pustio ih na slobodu. Među njima je bio i Žarko Zrenjanin.
Na Petoj zemaljskoj konferenciji KPJ održanoj u Dubravi kraj Zagreba Žarko Zrenjanin je izabran za člana Centralnog komiteta i ostao na funkciji političkog sekretara Pokrajinskog komiteta KPJ.
Tokom februara i marta 1941., u Zagrebu, u istoj zgradi na Dubravi, u kojoj je zasedala i Peta zemaljska konferencija, delovala je partijska škola. U ovoj školi bili su iz Vojvodine Žarko Zrenjanin i Ivan Vijoglavin. Oni su imali prilike da slušaju nekoliko predavanja Tita i Kardelja, Ognjena Price i Ive Lole Ribara. Tito je predavao o Partiji, o organizacionim pitanjima i o istoriji Partije.
U burnim martovskim i aprilskim danima 1941. pokrajinski komiteti Partije i SKOJ-a imali su svoje sedište u Novom Sadu. Međutim, normalan rad u ovom gradu bio je poremećen provalama do kojih je došlo u februaru 1941. godine. Moralo se povlačiti u strogu ilegalnost ili sklanjati iz grada. Tako se Žarko Zrenjanin našao u Beogradu, gde je ostao i nakon napada nemačkih bombardera, nastavljajući odande da obavlja svoje partijske dužnosti.
Na dan demonstracija, 27. marta, Žarko Zrenjanin, Svetozar Marković – Toza i ostali članovi komiteta našli su se u masi naroda kao slobodni građani. Oko njih, na Kalenića – guvnu, ubrzo su se okupili i drugi Vojvođani komunisti, koji su u gradu bili studenti ili su imali neka zaposlenja. Bilo je to spontano okupljanje i za sve komuniste veliki događaj da posle toliko godina ilegalnog rada i progona slobodno izađu na ulice s mogućnošću da se javno obraćaju narodu.
Zrenjanin je nekima postavio kao konkretne zadatke da se najhitnije vrate u svoja mesta i da deluju u partijskim i skojevskim organizacijama, posebno na liniji odbrane zemlje.
Pre nego što je i sam odlučio da napusti Beograd, Žarko Zrenjanin je na partijske zadatke u Banat uputio i druge komuniste koje je u tom času imao pri ruci.
Jedino su komunisti bili spremnida se i dalje bore za slobodu, nezavisnost i jedinstvo svih naroda koji su živeli u granicama Jugoslavije. Komunisti su poručili svima da se ne može priznati komadanje zemlje kao nešto što bi moglo trajnije opstati.
titanik @ 15:17 |Komentiraj | Komentari: 0
srijeda, prosinac 12, 2007

.

Još kao učenik gimnazije pristupio je revolucionarnom pokretu.



Rođen 16.07.921. u Prilepu.U svojoj četrnaestoj godini postao je član SKOJ-A, a u osamnaestoj član KPJ. Studirao je filozofiju u Skoplju i aktivno radio u omladinskom po­kretu. Zbog provale koja je nastala u Prilepu 1940. godine, prešao je u ilegalstvo - preobučen u balu došao je iz Skoplja u Prilep i tu kao ilegalac živeo do napada fašističke Njemačke na Jugoslaviju.

Neposredno poslije okupacije zemlje Crvenkovski je učestvovao u pripremanju narodnog ustanka. U Prvom prilepskom partizanskom odredu, čijim akcijama je 11. oktobra 1941. otpočeo oružani ustanak u Makedoniji, bio je politički komesar. Početkom 1942. poslan je na pozadinski rad na teritoriji Makedonije pod italijanskom okupacijom. Najpre je bio sekretar Oblasnog komiteta SKOJ-A, a zatim i sekretar Oblasnog komiteta Partije za Zapadnu Makedoniju. U Tetovu je organizovao ilegalnu partijsku tehniku u kojoj je štampan partiski propagandni materijal i izdavan list «Bratstvo» koji je Krste uređivao.
Septembra 1942. godine Crvenkovski je uhapšen za vrijeme izvršenja jednog partijskog zadatka u Gosti­varu i sproveden u Tiranu u zatvor. Više od trećine zatvorenika bili su Jugoslaveni: Makedonci, Crnogorci, Srbi. U zatvoru je stvoreno jedinstvo čitavog kolektiva uhapšenika. Italijani su htjeli da razbiju to jedinstvo i odvoje Jugoslavene, ali su albanski zatvorenici trodnevnim štrajkom glađu to spriječili pod parolom: «Mi ne damo Jugoslavene». Krste je bio član partijskog rukovodstva zatvora, koje je organizovalo aktivan politički rad. Ono je donijelo i odluku o bjekstvu i brižljivo pripremalo plan.  Dvaput se pokušalo sa prokopavanjem kanala i oba puta Italijani su otkrili namjeru u jeku kopanja kanala. Odlučeno je da se treći put pokuša. Određeni broj Ijudi svake noći se u smjenama spuštao u podrume. Borili su se s vodom koja je nekad nadolazila, kamenjem, nedostatkom kiseonika i oruđa za kopanje. Iskopana zemlja bacana je delimično s vodom u kanalizaciju, a deli­mično smještana na tavan, uz brisanje svih tragova. Jedini alat su bili dlijeto, viljuške i kašike.
Kad je prokopano 30 metara tunela, rad je za jedan dan prekinut da bi se izvr
šile sve pripreme za bjekstvo pošto je preostao još samo jedan metar kopanja. Uspostavljena je veza sa antifašističkim pokretom u gradu, a zatvorenici su raspoređeni u desetine sa tačno predviđenim vremenom kada će koja izlaziti. Došla je i ta noć sa kišom kao poručenom. Čim je prokopan poslednji metar, prvi su izišli Koči Dzodze (istaknuti revolucionar Albanije, poste rata organizacioni sekretar CK KP Albanije, streljan u eri Informbiroa), Krste Crvenkovski i drugi članovi partijskog komiteta. Nepredviđeni slučaj onemogućio je da se zatvor sasvim isprazni. Usljed velike kiše zemlja se sa površine na jednom mestu srušila. Patrola je to primjetila i počela da puca. lpak 28 zatvorenika uspjelo je da pobegne. Bjesni, Italijani su bezuspješno pokušavali da ih sutradan pohvataju.
Vrativ
ši se u Makedoniju, aprila 1943. godine, Crvenkovski je nastavio da radi u Oblasnom komitetu Partije Zapadne Makedonije. Decembra iste godine pripremio je i rukovodio radom Prvog kongresa Narodno­oslobodilačkog omladinskog saveza Makedonije kao član Pokrajinskog komiteta SKOJ-A za Makedoniju, čiji je sekretar postao jula 1944 godine.
Kao
član PK SKOJ-A za Makedoniju Krste je učestvovao u svim borbama Prve makedonsko-kosovske brigade. Učesnik je i «Februarskog pohoda» (1944.), kada je brigada prešla put od Egejske Makedonije do Prilepa i natrag po snijegu, vodeći stalno borbe sa Bugarima koji su je goniti. Iz te brigade posle je izdvojena i formirana Prva makedonska brigada u kojoj je Crvenkovski izvesno vreme bio zamenik političkog komesara. Sa te dužnosti otišao je za predsjednika Glavnog odbora Saveza antifašističke omladine Makedonije. Tokom ljeta 1944. godine, kao sekretar PK SKOJ-A za Makedoniju učestvovao je u nekoliko borbi oko Debra. Kada je jednom bio zauzet dio grada, on je sa bataljonom čuvao položaj i vodio borbu sa nemač
kim tenkovima koji su dolazili iz Struge.Poslije oslobođenja zemlje Crvenkovski se nalazi na raznim partijskim i državnim dužnostima: potpredsjednik Izvršnog veća Narodnog sobranja Makedonije, član Saveznog izvršnog veća, organizacioni sekretar CK Saveza komunista Makedonije i član Centralnog komiteta Saveza komunista Jugoslavije.
Za narodnog heroja proglašen je 27-XI-1953.





titanik @ 17:11 |Komentiraj | Komentari: 0
četvrtak, prosinac 6, 2007
U dvanaestoj godini, sa tek završenom osnovnom školom, kao najstarije dijete u porodici Milana i Spasenije Gončin iz sela Gaćana kraj Prijedora, morao je, najednom, da odraste.
Kada je ustanak podigao ljude sa južnih padina Kozare i sanske doline, u prvim borbama oko malog rudnika, Rasavci, na Topića brdu i položaju u Rosuljama, nalazio se i Miloradov otac. Onda se, kao za trenutak, sve utišalo. Ustanici koji su se povukli sa frontova oglašavali su se samo noću na neprijateljskim uporištima. Ali, sa proljećem došli su partizani i počeo je novi život na slobodnoj teritoriji. Oko Mijakovačke partizanske čete okupili su se svi iz okolnih sela. Sa narodom koji je okruživao svoje borce, i dočekivao ih sa darovima kada su se vraćali iz akcija, uvijek su se nalazili i najmlađi. Novaku Vranješu, starom odborniku, oni su bili oslonac u svemu, njegova desna ruka u sakupljanju hrane i odjeće za borce, u kurirskim vezama i seoskim predstražama.
Na takvim borbenim zadacima nikla je i pionirska organizacija, a pionirski odred Miljakovaca i Gaćana izabrao je za svog prvog komandanta Milorada Gončina. Oni najagilniji u odredu — Gajo i Rade Vranješ, Milutin Vučenović i Ljuban Davidović — dječaci skoro istih godina, bili su i najsmeliji. Dobro su poznavali sve staze i puteljke, prijelaze preko rijeka i prečice, i često bi se, kao slučajno, našli u blizini partizanskog položaja, a u stvari željeli su da se domognu puške i postanu borci. Nisu oni zapostavljali ni svoje obaveze kao pioniri — učenje o partizanskoj borbi, pjevanje i recitovanje na zborovima i priredbama — ali su nekako više živjeli sa partizanskom četom i njenim akcijama.
Pioniri i njihov komandant držali su se hrabro kada ono neprijatelj iznenada udari, a malobrojne partizanske snage nisu mogle istovremeno da odbrane i zaštite niz sela pod Kozarom. Rakeliće, Gaćane, Miljakovce, Busnove, Tomašicu i Ćelu zadesila je tada velika nevolja.
Jednog martovskog jutra 1942. Milorad je po zadatku pošao do partizanske predstraže u Pejićima, ali je u Šiljegovića potoku upao u klopku. Tu su uhvatili i Marka Vilu koji je nosio lovačku pušku, izboli su ga bajonetima i ugurali u zapaljeni sjenik. Onda se jedan ustaša, s nožem u ruci, okomotao na malog Milorada. U strahu da i njega ne ubace u plamen dječak je počeo snažno da se opire i u tom rvanju rasječen mu je lijevi obraz. Tada je priskočio domobranski oficir i podigao prestravljenog dječaka. A kada je ponovo zapucalo i ustaše zauzele položaj za odbranu, Milorad se, niz Šiljegovića voćnjak, sjurio u potok. Umjesto kuće, našao je zgarište. Bio je radostan što je majka sa djecom uspjela da pobjegne u Kozaru, ali i tužan kada je pod nastrešnicom, što se još držala, vidio svoju baku. Pred njom su, zaklani, ležali dvadesetogodišnji sin Branko i osamnaestogodišnji sinovac Mile. Baka je stajala bez snage i glasa i, s pogledom u daljinu, udisala miris paljevine. Poslije toga ni sama nije dugo živjela.
Oslobođenjem Prijedora, maja 1942, miljakovački pionirski odred opet je bio na okupu. Za vrijeme ofanzive na Kozaru, dječaci su izuzetno  bili aktivni. Oni su pomagali, koliko su god mogli, borcima Prve krajiške brigade, koja je žestoko i uporno tukla neprijatelja spolja, da bi olakšala položaj opkoljene Kozare. Nešto kasnije, Milorad Gončin se našao u bataljonu Borka Arsenića, jednog od heroja sa Kozare. Ali, u jeku Četvrte neprijateljske ofanzive, poslije žestokih okršaja s dijelovima 718. njemačke divizije i Trećim gorskim zdrugom, Milorada je oborio tifus.

Kada se u proljeće 1943. vratio na Kozaru, dočekao ga je njegov pionirski odred kojeg će još dugo voditi u nove bitke i pobjede. Čedomir Šiljegović, sekretar Opštinskog komiteta, saopštio mu je tada da je postao član SKOJ-a. Ubrzo zatim stigla je i tužna vijest: u borbi za oslobođenje Tuzle, 29. septembra 1943. godine, poginuo mu je otac kao istaknuti borac Druge krajiške brigade. Tu vijest dugo je skrivao pred ispaćenom majkom.
Poslije skojevskog kursa, 1944. Milorad se bacio svim svojim žarom na rad sa omladinom.
U oslobođenom Prijedoru je počeo da pohađa partizansku gimnaziju, a 1947. nastavio je u Beogradu. Geodetsko vojno učilište završio kao prvi u rangu i Titov pitomac. Oficir JNA u činu potpukovnika bio je do 1967.
Rano je počeo da piše, prvo kao novinar, a zatim kao književnik, romansijer i pripovjedač.
Zapisujemo njegove knjige redom kako su nastajale: romani — „Tragom očeva“, „Rođen kao zarobljenik“, Plavi šljemovi“, „Vrela kota“, „Oklopni voz u Potkozarju“, „Nemir“, „Poslije školskog zvona“, „Vojvođani“ i „Jači od smrti“; romansirane biografije heroja — Petra Lekovića, Franje Kluza, Vladimira Perića Valtera, Boška Palkovljevića Pinkija, Blagoja Parovića, Petra Drapšina, Anke Butorac i Stevana Dukića; zbirke pripovjedaka — „Grumen zemlje kozarske“, „Priče iz torbaka“ i „Odsustvo milosti“; književni zapisi — „Sinovi Kozare“, „Najmlađi partizani“ i „U rovovima Srema“; drame — „Markan iz Potkozarja“; monografije — „Prva krajiška proleterska brigada“ (sa Stevom Raušom) i „Druga krajiška udarna brigada“.
Njegove knjige najviše govore o podvizima mladih u narodno-oslobodilačkoj borbi i revoluciji. Uprkos bolu i stradanju, pogibijama i žrtvama, iz njih zrači optimizam koji pisac nosi u svom srcu sa uzavrele Kozare još iz skojevskih dana.
Za svoje književno stvaralaštvo dobio je više priznanja i nagrada. Ali, Četvrtojulska, Dvadesetsedmojulska, dvije nagrade „Dragojlo Dudić“ i nagrada novosadskog „Dnevnika“ njemu su najdraže.



Milorad Gončin, rođen 13. februara 1930. u Gačanima kod Prijedora, učesnik NOR-a, književnik, živi i radi u Beogradu i na Kozari.

titanik @ 20:51 |Komentiraj | Komentari: 6 | Prikaži komentare
ponedjeljak, prosinac 3, 2007

NA BREG SAM

IZ MATERE
PAO;
I POŽAR,
I POKOLj,
I SMRT
SA NJEGA
UGLEDAO.
ZAŠTO JE
MORALO DOĆI
DO POLJUPCA,
PRE NEGO
KRVAVI VETROVI
PROĐU,
SUZNIM TE OKOM
PITAM,
MAJKO.

U krugu svoje porodice — sina Igora i supruge Dušanke — obilježava samo njihove rođendane, jer tačan datum svog rođenja ne zna. Izgorio je zajedno sa matičnim knjigama na Kozari.
Otac Simo, dobrovoljac sa Soluna i učesnik bitke na Kajmakčalanu, i majka Anđa imali s petoro djece kada se na Gornje Vodičevo pod Kozarom sručila još jedna ratna opasnost. Starija djeca, Radojka i četvorogodišnji Dragan ostali su kod kuće. U velikoj ofanzivi izgorjela je i njihova kuća, i zaselak Trnjaci, sa svojim crvenim krovovima, potonuo je u duboko ćutanje. Tada se narod povukao u zbjegove prema Vojskovi i kada je u dolini Mlječanice zaprijetila opasnost od zarobljavanja, stari i iskusni ratnik, dobar poznavalac svoje planine, pronašao je skrovište za dosta njih, a svoju porodicu zakopao je u zemunicu. I tako trčkarajući — „samo se puta kroz vatru dobro sjećam“ — od izgrađenog skloništa u velikom breziku do ognjišta koje je više puta obnavljano, Dragan je dočekao i kraj rata.
Kada su 1948, u obnovljenoj kući Vide Šurlan, Draganove sestre, otvorena dva odjeljenja, pošao je u osnovnu školu. Bio je u razredu sa starijim dječacima, gotovo za vojsku stasalim.
Onda je, iznenada, nastao preokret u životu maloga Dragana.Jednoga dana, u jesen, kada sve zažuti pod Kozarom, u kuću je došao ujak Đuro, stari rudar, kome su za vrijeme rata, u Poljavnicama kod Bosanskog Novog, ustaše poklale porodicu, i u želji da ima nekoga bližnjega kraj sebe usvojio malog Dragana. Više razrede osmogodišnje škole, gimnaziju, jugoslovensku i svjetsku književnost na Filološkom fakultetu završio je u Beogradu.
Prvu pjesmu Dragana Kolundžije, kao učenika osnovne škole „Josip Pančić“ u Beogradu, objavio je Mladen Oljača, 20. oktobra



Zatvorenik u ruži: Dragomir Dragan Kolundžija — ne zna tačan datum svog rođenja — godine 1938. u Gornjem Vodičevu kod Bosanskog Novog, pjesnik Kozare, živi i radi u Beogradu.
1954, u listu „Omladina“. Pjesma se zvala: „Tvoj glas“. Onda su se prosuli stihovi po mnogim listovima i časopisima, da bi 1957. bili sabrani u prvu zbirku: „Zatvorenik u ruži“.
Te prve njegove pjesme su i prve uspomene koje je donio u Beograd sa vodičevskih pašnjaka. Pjevao je o majci i ratnim stradanjima, o vjetrovima i prelima pod Kozarom. Bio je to novi zvuk u poeziji koja se tada pisala u Beogradu.
Ključ za istinsko tumačenje Kolundžijine poezije nalazi se u njegovom doživljaju rata, u gorkoj sudbini kozarskih zbjegova, u djetinjstvu izranjavljenom strahom od ratnih strahota. Njegovi stihovi ispunjeni su dostojnim imenima dvadeset i osmoro Kolundžija kojima su uzeli živote u Jasenovcu i na Kozari ili su na Pogleđevu, sa kojeg je tekla krv braće i sestara, pomiješani sa zemljom, vatrom i — istorijom.
Krajina, a Kozara posebno, nepresušno je vrelo Kolundžijine poezije. Utkana je u čitavo njegovo stvaralaštvo, u sve njegove zbirke: „Zatvorenik u ruži“; „Čuvari svjetlosti“; „Zlato i roditelji“; „Koja godina, koja zvezda“; „Pogleđevo“; „Orah“; „Tamne vojske“; „Ostavljeno svetlo“; „Zvono za povratak“ i „Očevina“.
Stihovi Dragana Kolundžije ušli su u mnoge antologije i prevedeni na mnoge svjetske jezike.

titanik @ 16:41 |Komentiraj | Komentari: 1 | Prikaži komentare