Druze Tito mi ti se kunemo
  • Godine su prosle pune muka.
  • Ginulo se za slobodu nijemo.
  • Ili s pjesmom umesto jauka,
  • Druze Tito mi ti se kunemo.
  • Veselje se siri na sve strane,
  • sad slobodno po zemlji idemo.
  • Al' velike pamticemo dane,
  • Druze Tito mi ti se kunemo.
  • Praznik s'lazi na ulice
  • u oblake da letimo smjelo.
  • Nase pjesme zli neka se plase.
  • Druze Tito mi ti se kunemo.
racunajte na nas
  • U ime svih nas iz pedeset i neke
  • Za zakletvu Titu ja spev'o sam stih
  • Ne spominjem proslost ni bitke daleke
  • Jer rodjen sam tek posle njih
  • Al zivot pred nama jos bitaka skriva
  • I preti nam preti ko duboki vir
  • Ja znam da nas ceka jos sto ofenziva
  • Jer moramo cuvati mir
  • Racunajte na nas
  • Sumnjaju neki da nosi nas pogresan tok
  • Jer slusamo ploce i sviramo rock
  • Al' negde u nama je bitaka plam
  • I kazem vam sta dobro znam
  • Racunajte na nas
  • U nama je sudbina buducih dana
  • I neki se mozda i plase za nju
  • Kroz vene nam tece krv partizana
  • Racunajte na nas
  • Racunajte na nas
Put u Kumrovec
  • Oživi misao, putevi bježe,
  • Zagorje pjeva: kaj,
  • i srce igra, pjesmu doseže:
  • je li to Gupčev kraj?
  • Sutla vijuga: modra tkanica,
  • zar je to Tahijev dvor?
  • Gle, preko šuma i oranica
  • zamak gleda odozgor.
  • Odmiče cesta, ljepota dana,
  • i jesen sva od svile
  • miriše njiva zaorana
  • i jata ptica krile.
  • "O lijepa naša..." slova sjaju,
  • s kamena stih nas zove,
  • himna se rodila u ovom kraju,
  • da, himna zemlje ove,
  • Jurimo, jurimo, Kumrovec, eno,
  • pred nama kao na dlanu;
  • mašemo rukom uzbuđeno,
  • a riječi ućute, stanu.
  • I onda tišina: ožive slike,
  • stranice pjevaju, zbore,
  • promiču tako dani i bitke
  • kroz naše krvave gore
  • I dok čitamo sa zida slova:
  • "Ovdje se rodio Tito";
  • golub slijeće sa starog krova
  • i kruži ponosito
  • Susjed je vajar iskles'o lik,i kruži ponosito
  • što nas sad gleda blago,
  • slobode naše to je spomenik
  • i sveg što nam je drago.
  • i sveg što nam je drago.
  • Uniđem pod krov, dodirnem rukom.
  • Uniđem kolijevka leži mala,.
  • priprosta zipka s drvenim lukom
  • Maršala odnjihala!
  • I na ognjištu vatra se žari
  • ko simbol misli žive,
  • pucketa tiho i ko da zari
  • juriše i ofanzive.
  • O gori vatro, vječno, žarko
  • kao misao Tita,
  • i svijetli toplo ko sunce jarko
  • i budi uzorita
  • U tvome sjaju nek se rode
  • i nove naše snage,
  • i nek nas i dalje cilju vode
  • i zastave crvene, drage!
bolna lezi omladinka Mara
Nema zapisa.
Izvori informacija
Nema zapisa.
Informacije
  • Za pisanje bloga kao informacije uglavnom koristim objavljene tekstove sa neta ili iz knjiga sa tematikom iz perioda stvaranja JUGOSLAVIJE , Neki tekstovi su obradjeni a neki objavljeni originalno
Blog - listopad 2009
subota, listopad 31, 2009
Vreme bitaka bez oružja
.............
U novogodišnjoj poruci 1946. godine, Tito praktično udara temelje drugačijem pokretu akcijaštva:
„Obraćam se tebi, omladino Jugoslavije, da budeš nosilac radnog oduševljenja, da budeš primjer upornosti i samopožrtvovanja u izgradnji naše zemlje kao što si bila primjer u četverogodišnjoj borbi za slobodu svoje zemlje, kao što si u prošloj, 1945. godini bila primjer na obnovi zemlje“
Te godine, 1946., započinje uistinu istorijsko poglavlje u priči o omladinskim radnim akcijama. Omladina prihvata Titov poziv i hvata se u koštac sa planinama, rekama, neimaštinom – odlučuje da gradi prugu Brčko-Banovići. Poduhvat-to je netačna reč za ovu akciju. Jer, u to vreme to je bilo i više od-podviga!
   Tito več tada uviđa da gradnja ovog velikog objekta nije samo veliki doprinos omladine izgradnji zemlje, on već tada pokušava da osim ogromnog ekonomskog, naglasi i veliki vaspitni značaj ove akcije, njen veliki politički značaj.
Evo šta je Tito rekao maja 1946. godine nam kongresu mladih Jugoslavije:
   „U najtežim danima po svršetku rata uspjeli smo sprečiti da nijedan građanin Jugoslavije ne umre od gladi. Razumije se, trebalo je za to učiniti natčovječanske napore. Mnogima možda nije poznato šta se sve moralo raditi. Mi smo se trudili da prebacujemo hranu s jednog kraja na drugi..“
   Evo, ovih dana poćela se graditi pruga čiju su izgradnju uzeli na sebe omladinci. Preko 90 kilometara pruge grade omladinci, i to pruge koja če voziti ugalj iz Bosne u Vojvodinu, a hljeb iz Vojvodine u Bosnu. To je pruga od velikog ekonomskog značaja i ja vjerujem da će je naši omladinci izgraditi....
   I ne bih dozvolio da tjeramo omladinu da se napreže do fizičkog iscrpljenja i na štetu svoga vaspitanja, ako imamo mogučnosti da platimo radnu snagu i ako ćemo je imati dovoljno. Naša omladina, pored toga što će raditi, ima i drugih zadataka i mi imamo da se brinemo o njenom kulturnom i stručnom vaspitanju. Mi ne smijemo tražiti od vas da zanemarite ono što je bitno, mi ne tražimo od vas da zabacite vaspitanje, da biste mogli kopati...“
Ove reči su suština Titovog odnosa prema ciljevima i značaju omladinskih radnih akcija koji se konsekventno potvrđivao u svim njegovim kasnijim istupanjima kada je govorio o omladini i dobrovoljnom radu. Suština je, dakle, njegovo opredeljenje da u organizovanju radnih akcija ne sme da „preteže“ ni jedan od njegovih činilaca, a pogotovo ne da ekonomski efekti budu odlučujući. Tačnije rečeno – i ekonomski i vaspitni i obrazovni i politički aspekti moraju biti u ravnoteži. Svaki od njih je podjednako značajan.
   „Omladinu treba vaspitavati u trudoljubivost, u plodnom radu, ali joj u isto vreme treba dati sve što joj je potrebno kao omladini. Ne treba kruto postavljati stvari, jer ako se negdje omladini budu davali samo krampovi i lopate, niko tamo neće ići“

Briga za „stvaraoce neodoljivog poleta“
Prilikom posete graditeljima pruge Brčko-Banovići, 26. septembra 1946. godine, informisan ne samo o graditeljskim poduhvatima mladih već i o brojnim društvenim, vaspitnim, obrazovnim i kulturnim aktivnostima, Tito je, govoreći o značaju poslova koje obavlja omladina, naglasio:
„Drugovi i drugarice, ova pruga i rad na ovoj pruzi ne znače samo stvaranje jednog saobračajnog objekta važnog za našu privredu. Ne, ovdje se događa nešto mnogo više. Ovdje se kuju novi ljudi. Ovdje se prekaljuju i izlaze iz rada novi ljudi, s novim pojmovima o radu....
....vi odlazite odavde u svoja mjesta, širom naše zemlje, i odnosite sobom sav polet, sav elan, svu upornost, svu vjeru koju ste stekli u svoje sopstvene snage, i unosite ih u nove i nove mase radnog naroda, - i u seljaštvo i u radništvo, i u našu inteligenciju, u sve naše građane. Time vi vršite jednu veliku misiju, misiju stvaralaca neodoljivog poleta, požrtvovanosti i spremnosti za savlađivanja svih zapreka koje stoje pred nama. I to je jedna velika stvar, koja je možda mnogo važnija i od ekonomskog značaja ove naše pruge...“
   
Prekucano iz knjige „ORA – MLADOST NAŠE ZEMLJE“,  str. 10-11.


Pruga uglja i hljeba

Godine 1946. gradnjom pruge Brčko – Banovići,  započinje nova era dobrovoljnog omladinskog rada. Treći kongres USAOJ-a preuzeo je obavezu i zavetovao se drugu Titu, da će prugu izgraditi, za u to vreme u neshvatljivo kratkom roku. Nije bilo malo „nevernih Toma“. No, radni zanos i udhićenje omladine cele Jugoslavije garantovao je da da je ništa neće sprečiti  u ostvarenju toga cilja.
    Delegati su uputili pismo Predsedniku Republike: „Treći kongres, skup najboljih omladinaca i omladinki, obavezuje se, da će u određenom roku, uprkos svim teškoćama i naporima, pruga povesti ugalj iz Bosne u Vojvodinu, a hleb iz Vojvodine u Bosnu.“
   Pruga Brčko-Banovići bila je od ogromnog značaja; zemlji je od preko bio potreban ugalj čija bi veća produkcija poboljšala rad mnogih privrednih grana i ubrzala obnovu zemlje. Izgradnja ove pruge omogučila bi, po predviđanjima, čak hiljadu procenata bolju eksploataciju uglja izvanrednog kvaliteta iz basena Banovići – Seone. Novom prugom bi bio izbegnut pretovar u Slavonskom Brodu koji je državu koštao 50 miliona tadašnjim dinara.
   Pored toga, ova pruga je trebalo da obezbedi bolju eksploataciju soli iz Tuzle i drugih sirovina u istočnoj Bosni kao i bolje snabdevanje ovog regiona životnim namirnicama. Iznad svega, na izgradnji je trebalo da se potvrdi bratstvo i jedinstvo izgrađivano u NOB-u, a to bi ujedno bio i novi teren za sticanje socijalističkih iskustava i saznanja iz oblasti kulturno-vaspitnog rada.

   Za početak radova određen je 1.maj, a odluka o ovome doneta je 9.aprila 1946. godine. Formiran je Odbor za gradnju, koji je za dvadeset dana postavio trasu, izvršio pripreme za rad, kako-tako snabdeo buduće graditelje alatom i materijalom.

   „Izgradnja pruge je pitanje časti omladine Jugoslavije, pitanje njenog završetka je pitanje časti naše omladinske organizacije“, bile su reči druga Rate Dugonjića na mitingu. 1. maja u Brčkom.
   Nedostajanje alata bilo je na početku najveći problem. Na seču i krčenje odlazilo je po deset omladinaca sa samo jednom sekirom. Lopata je služila kao osnovni alat, čak i pri vađenju panjeva, i nije se smela slomiti! O kamionima – transporterima nije bilo ni reči; zemlja je stotine metara gurana u kolicima ili nošena u vrečama. Nekoliko buldožera, drobilica, kompresora, koje je omladini ustupila armija, predstavljali su prave dragocenosti i prilikom dopremanja u naselje bili veliki podstrek da se radi još bolje i brže.
   Bez obzira na teškoče, brigade su preticale jedna drugu u rezultatima, vodila se grčevita borba za svaki poen, za svaki metar pruge, svaki šliper. Najbolje čete od štabova brigade dobijale su prelaznu zastavicu. Štabovi sekcija dodijeljivali su svakih deset dana zastavu najboljoj brigadi. Ona brigada koja bi je tri puta sticala, dobijala je pravo da je zadrži. Glavni štab je svakih dvadeset dana dodijeljivao zastavu najboljoj brigadi na trasi. Brigada koja bi je dobila dva puta, imala je pravo da zastavu ponese sa sobom na kraju smene.
   Na brigadiste okolni meštani su u prvo vreme gledali sa nepoverenjem, ali kako je vreme odmicalo, počela je da se razvija saradnja između naroda i graditelja. Seljaci su pomagali brigadistima prilikom izgradnje platoa, uređivanja puteva oko pruge, zatim u smeštaju i konjskoj i volovskoj zaprezi. Na drugoj  strani, brigadisti, posebno studenti i srednjoškolci, mnogo su napora posvečivali prosvečivanju seoskog življa, posebno opismenjavanju  i na polju zdravstvenog vaspitanja. U vreme žetve omladina je porodicama bez radne snage pomagala u prikupljanju letine.

Pročitaj kompletan post
titanik @ 21:29 |Komentiraj | Komentari: 4 | Prikaži komentare
26.10.2009. je u svom domu umrla Tuzlanka Fatima Hadžalić, učesnica Narodnooslobodilačkog rata 1941.- 1945. i dugogodišnji istaknuti društveno – politički radnik. Fatima Alihadžić rođena je 1923. godine u Gornjoj Tuzli. Bila je član SKOJ-a i KPJ te istaknuti društevno – politički dužnosnik.

 Komemoracija je  održana u srijedu 28.10 2009. godine u Narodnom pozorištu Tuzla sa početkom u 10.00 sati, posljednji ispračaj  obavljen  je isped Komemorativnog centra u Tuzli u 13.00 sati. Sahranjena  je u Gornjoj Tuzli u 14.00 sati.

Neka joj je vječna slava i hvala.
titanik @ 19:34 |Komentiraj | Komentari: 0
petak, listopad 30, 2009

Orden bratstva i jedinstva bilo je odlikovanje SFRJ u dva stupnja. Orden je ustanovio Josip Broz Tito 15 avgusta 1943. godine. Ukazom o odlikovanjima u narodno-oslobodilačkoj borbi. Predsjednistvo AVNOJ-a  09. Juna 1945. godine, donijelo je Zakon o ordenima i medaljama DFJ prema kojem Orden dobiva dva reda, I. i II. Od 1961. Orden bratstva i jedinstva se dijeli na:

  • Orden bratstva i jedinstva sa zlatnim vijencem - 12. u vaznosnom slijedu jugoslavenskih odlikovanja
  • Orden bratstva i jedinstva sa srebrnim vijencem - 21. u vaznosnom slijedu jugoslavenskih odlikovanja.

Odlikovanje se dodjeljivalo za posebne zasluge u sirenju bratstva medju narodima i narodnostima, u stvaranju i razvijanju politickog i moralnog jedinstva nar oda.

titanik @ 18:08 |Komentiraj | Komentari: 2 | Prikaži komentare



Orden bratstva i je4dinstva sa zlatnim vijencem






 Orden bratstva i jedinstva sa srebrnim vijencem

titanik @ 17:51 |Komentiraj | Komentari: 0
utorak, listopad 20, 2009

piše: REDAKCIJA Glasnika SKOJ-a

Kraljevina Jugoslavija je 25. marta 1941. godine pristuila Trojnom pakt. Zbog čega je 27. marta usledio masovni protest u Beogradu i državni udar. Grad je 6. i 7. aprila teško bombardovan od strane nemačke avijacije i ubijeno je na hiljade ljudi. Jugoslaviju su napale nemačke, italijanske, mađarske i bugarske snage. Beograd je okupiran 13. aprila, a sremska predgrađa su ušla u sastav Nezavisne Države Hrvatske, nacističke marionetske države.

Odmah po okupaciji Beograd je postao centar okupacione vlasti u Srbiji. U gradu su formirani logori, Banjica i Sajmište, kroz koje je prošlo oko 450.000 ljudi, a streljano je preko 70.000 zatvorenika. Tokom čitavog rata u Beogradu je postojao jak pokret otpora, koji je vršio sabotaže i diverzije, a nekoliko hiljada Beograđana je otišlo u partizanske odrede koji su dejstvovali u okolini Beograda. Beograd je 16. i 17. aprila 1944. godine, doživeo još jedno bombardovanje, savezničko, u kojem je poginulo oko 1.200 građana.
Borbe za oslobođenje grada su počele 13. i 14. oktobra, a grad je konačno oslobođen 20. oktobra 1944. Oslobodili su ga zajedničkim snagama, jedinice NOV Jugoslavije i Crvene armije, koja je dala nesebičnu pomoć.
Zbog heroizma svojih građana, kao i žrtava koje su podneli, grad Beograd je 20. oktobra 1974. godine odlikovan Ordenom narodnog heroja.

Komunisti su oslobodili Beograd!

Jubilej, 65 godina od oslobođenja Beograda od fašizma, država prvi put od 2000. godine pompezno obeležava, iako je buržoaska struktura vlasti u našoj prestonici. Razlog tome nije promena mišljena nove Vlade, već zbog toga što u Srbiju na taj dan dolazi predsednik Rusije. Beograd ne bi bio ni oslobođen tada da nije bilko Crvene armije čiji su vojnici položili svoje živote za glavni grad bivše Jugoslavije.
Buržoaske strukture vlasti su ukinule 20. oktobar kao Dan Beograda i ovaj datum se sada obeležava samo kao Dan oslobođenja grada. Građanske partije i buržoaski glasnogovornici na ovim prostorima su se podelili u dva tabora, kada je u pitanju ovaj značajan istorijski datum koji će uvek zlatnim slovima biti zapisan u analima slobodarskih težnji i oslobodilačke borbe naših naroda. Prvi, oni najreakcionarniji ili ignorišu 20. oktobar ili otovreno propagiraju da je tog dana Beograd, ne oslobođen, već okupiran od strane komunista. To je najobičnija laž i propaganda i svaki antifašistički i patriotski orijentisan Beograđanin zna da su tog dana partizanske jedinice i trupe Crvene Armije oslobodile grad od okupatora.
Ovakva nakaradna razmišljanja, uglavnom šire pristalice poražene četničke i monarhističke ideologije u Drugom svetskom ratu, koji na taj način pokušavaju da prikriju činjenicu da je takozvana „Jugoslovenska vojska u otadžbini” predvođena Dragoljubom Mihajlovićem umesto da vodi oslobodilačku borbe protiv okupatora, sarađivala sa nacistima u borbi protiv partizanskog pokreta koji se bespoštedno borio protiv zavojevača. Istu propagandu pokušavaju da sprovedu i pristalice ljotićevsko-nedićevskog rezonovanja, a svima nam je dobro poznato da se radi o strujama koje su bile otvoreno kvislinške i fašističke i koje su besramno služile interesima nacističkih okupatora i radile protiv interesa srpskog naroda čime su počinile neoprostivi čin izdaje.
Druga buržoaska struja podržava 20. oktobar kao dan oslobođenja od fašizma ali pokušava da prikrije najvažniju činjenicu, a to je da su Beograd oslobodili partizanski odredi i Crvena Armija i da je na čelu Narodnooslobodilačkog pokreta stajala slavna Komunistička partija Jugoslavije.
Zašto jedan deo buržoazije razmišlja na ovakav način, na koji je delimično razmišljala i vlast do 5.oktobra? Pod brojem jedan, zbog toga što treba sakriti činjenicu da su oslobodilačku borbu kako u Srbiji, tako i u čitavoj okupiranoj Kraljevini Jugoslaviji poveli partizani predvođeni komunistima. Pokušava se prikriti istorijska činjenica da su jedini pravi patrioti, u toku Drugog svetskog rata, na ovim prostorima bili komunisti koji su se stavili na čelo oslobodilačkog pokreta i naroda koji nije želeo da se preda drskom i surovom nacističkom okupatoru. Ovaj deo srpske buržoazije boli i činjenica da je u gotovo svim zemljama Evrope postojao, pored komunističkog, i buržoaski pokret otpora fašizmu, dok na našim prostorima to nije bio slučaj pošto su oslobodilačku borbu predvodili komunisti a oko njih su bili okupljeni svi iskreni i časni rodoljubi. Sa druge strane predstavnici buržoaskog "pokreta otpora" su sarađivali sa okupatorom, čak sprovodili zajedničke akcije sa nacistima, fašistima i ostalim đubretom protiv partizana i pri tome su terorisali narod, a neretko činili i stravične zločine. Svojatanjem 20. oktobra i njegovim više nego formalnim obeležavanjem, ovaj deo srpske buržoazije pokušava da sakrije takođe ono što je opštepoznato, a to je da 20. oktobar nije bio samo oslobođenje Beograda već i socijalistička revolucija posle koje je započela izgradnja boljeg i pravednijeg socijalističkog društva u kome više nije bilo eksploatacije radničke klase koja se bespoštedno sprovodila u Kraljevini Jugoslaviji, a sprovodi se i danas u Srbiji i Crnoj Gori, kao i u svim državama nastalim posle raspada SFRJ. Srpska buržoazija, svesno ili nesvesno, sasvim svejedno, zaboravlja činjenicu da su u oslobođenju Beograda učestvovali pripadnici svih jugoslovenskih naroda i nacionalnih manjina, koji su se drugarski, rame uz rame, borili za bolju budućnost i ravnopravnu zajednicu jugoslovenskih naroda koja je i stvorena 1945. godine a koju su na žalost, iskreno verujemo samo privremeno, uništili zapadni imperijalisti i njihovi domaći pomagači. Deo buržoazije koji obeležava 20. oktobar pokušava na taj način da stekne i političke poene kod boraca-veterana iz NOR i njihovih potomaka, ne bi li ih privukla na stranu kapitalističke ideologije.
Bilo kako bilo, iskreni antifašisti nikada neće zaboraviti istorijsku činjenicu da su Beograd i našu zemlju oslobodili partizani predvođeni komunistima uz nesebičnu bratsku pomoć Crvene Armije, vojske Prve zemlje socijalizma, slavnog Saveza Sovjetskih Socijalističkih Republika. Nikada neće, svi iskreni antifašisti i rodoljubi, zaboraviti i to da je oslobobodilačka borba bila istovremeno i socijalistička revolucija koja je uspešno trijumfovala i nakon koje je izgrađeno pravednije drušvo i bolja budućnost.
Nikada ne smemo zaboraviti pale borce za oslobođenje Beograda i moramo slediti njihov herojski primer kako se treba boriti protiv okupatora i tiranije. Razlog više je taj što se fašizam u raznim svojim oblicima povampirio i danas i pokušava da zatre sve što je progesivno i humano. Međutim, fašizam je već jednom poražen, najviše zahvaljujući komunistima i SSSR, a porazićemo ga opet na isti način na koji su to uradili naši očevi i dedovi.
SLAVA PALIM OSLOBODIOCIMA BEOGRADA! VAŠ HEROJSKI ČIN NIKADA NEĆE BITI ZABORAVLJEN!

Logori u Beogradu

Prvi logor u Beogradu formiran je 5. jula 1941. godine na Banjici u bivšoj kasarni 18. pešadijskog puka. Upravnik logora bio je zloglasni Svetozar Vujković, nekadašnji agent u Upravi grada Beograda. Logor je funkcionisao do početka oktobra 1944. godine. Za tri i po godine postojanja kroz njega je prošlo oko 250.000 ljudi, a ubijeno je preko 30.000.
Na levoj obali Save, na nekadašnjem Sajmištu, Nemci su oktobra 1941. godine, formirali poseban logor, namenjen Jevrejima. Kasnije su pored Jevreja, u logoru bili zatočeni i taoci, antifašisti, pristalice NOP-a. Logor je postojao sve do jula 1944. godine, kada je rasformiran, jer je bio oštećen prilikom savezničkog bombardovanja. Kroz logor je prošlo oko 200.000 ljudi, od čega je ubijeno preko 40.000.

Grobnica narodnih heroja na Kalemegdanu

Grobnica narodnih herojaGrobnica narodnih heroja na Kalemegdanu, nalazi se u produžetku Velikog savskog šetališta, pod samim bedemom Beogradske tvrđave.
Izgrađena je 1948. godine. Posmrtni ostaci Ive Lole Ribara (1916-1943) i Ivana Milutinovića (1901-1944), preneseni su 27. marta 1948. godine. Posmrtni ostaci Đura Đakovića (1886-1929) preneseni su, na dvadesetogodišnjicu njegove smrti 29. aprila 1949. godine. Moša Pijade (1890-1957) je ovde sahranjen marta 1957. godine.
Poprsja Ive Lole Ribara, Ivana Milutinovića i Đura Đakovića izradio je 1949. godine akademski slikar i vajar iz Beograda, Stevan Bodnarov, a poprsje Moše Pijade akademski vajar iz Beograda, Slavoljub Vava Stanković, 1959. godine.
Grobnica narodnih heroja utvrđena je za spomenik kulture odlukom Skupštine grada Beograda iz 1983. godine.
titanik @ 16:27 |Komentiraj | Komentari: 2 | Prikaži komentare
srijeda, listopad 7, 2009
Rođena je 6. veljače 1924. godine u Novskoj, Hrvatska, u siromašnoj obitelji seljaka, doseljenika iz Hrvatskog zagorja.
Zbog siromaštva, roditelji su joj se 1919. godine preselili iz Kućana Donjeg u Novsku. Otac Ivan, invalid iz prvog svjetskog rata, umro je kad Marija još nije imala ni godinu. Majka je ostala sa četvoro male djece.
Završivši osnovnu školu u Novskoj, Marija odlazi na zanat kod seoskog trgovca. Kao i ostali šegrti, radila je teške poslove, koji nisu bili u vezi s njenim zanatom. Kad više nije mogla izdržati napore, a često i uvrede i šamare, napustila je zanat. Kad joj je, 1938 godine, umrla majka, Marija je, sa 14 godina, preuzela sve kućanske poslove. 
Bilo joj je petnaest godina kad se, 1939, godine, opredijelila za napredni radnički pokret. Iste godine postala je i član SKOJ-a. I Marijina tri brata aktivno su sudjelovali u radničkom pokretu.
Neposredno pred rat, Marija je na kratko vrijeme napustila Novsku. Otišla je najprije u Zagreb, a kasnije u Karlovac, i zaposlila se kao radnik. Međutim, ubrzo se vraća kući u Novsku. Otada pa sve do konačnog napuštanja Novske, s jeseni 1941, Marija sudjeluje u svim akcijama: u dijeljenju i raspačavanju letaka, skupljanju dobrovoljnih doprinosa, organiziranju kružoka, rada među omladinom, širenju napredne literature. Prenosila je poruke pojedinim drugovima u mjestu i okolnim selima.
Poslije okupacije, Partija joj je dala zadatak da uspostavi prekinute veze s organizacijom u Posavini. Više puta je obilazila, kao kurir, na različite veze, noseći upute i materijal. U početku, nitko od vlasti nije sumnjao da bi ta sitna djevojčica mogla nositi letke i proglase Centralnog komiteta, u kojima se narod poziva na oružani ustanak.
Rujna 1941. godine, ustaše su uhapsile Mariju i njenog najstarijeg brata. U zatvoru su je mučili, ali ona je ćutala. Mukama je bio podvrgnut i njezin brat. Kad su ustaše vidjele da i od njega neće ništa saznati, jedne su je noći odveli njemu. Počeli su je pred njim ispitivati i mučiti, Poslije četiri dana su ih pustili.
Izišavši iz zatvora, Marija ne sustaje. Svakog dana u zatvor nosi hranu najmlađem bratu, koji je tu bio kao talac. Po naređenju Partije, uspjela je u zatvor unijeti pištolj i dvije bombe, a zatim učestvovala u uspješnoj akciji spašavanja drugova iz zatvora, 2. listopada 1941. Kad joj se najstariji brat, potkraj listopada 1941. spremao u partizane, Marija je tražila da pođe s njim. Poslije dugog uvjeravanja da je to nemogućno, Marija je pristala da se privremeno smjesti kod rođaka, najprije u Zagreb, a kasnije u Varaždin; ali je odatle, potkraj ožujka 1942. otišla na Kalnik, u prvu kalničku partizansku četu — i tu učestvuje u svim akcijama čete u travnju. 
Potkraj travnja 1942, neprijatelj je krenuo u ofanzivu na Kalnik, ne bi li uništio četu. Tri dana i tri noći, po kiši i snijegu, borila se četa od 56 partizana protiv tri tisuće dobro naoružanih neprijateljskih vojnika. Uz teške gubitke, partizani su uspjeli probiti neprijateljski obruč.
Marija se s četvoricom drugova prebacuje, preko Bednje, prema Varaždinu. Umorni, gladni, odlučili su da se sklone u kućicu u selu Jalkovcu, u neposrednoj blizini Varaždina, i da se tu odmore. Netko ih je primijetio i izdao ustašama. Rano ujutro 29. travnja, ustaše su opkolile kuću i pozvale partizane da se predaju. Partizani su odgovorili vatrom. Opkoljeni partizani borili su se do posljednjeg metka. Poslije trosatne borbe, Marija je jedina ostala živa. Da ne bi pala neprijatelju živa u ruke, hrabra partizanka izvršila je samoubojstvo.





titanik @ 12:24 |Komentiraj | Komentari: 2 | Prikaži komentare